اوج‌گیری اعتراضات در عراق

آرمان ملي: عراق، کشوري بحران‌زده و جنگ‌زده که توسعه‌نيافتگي را از دوران ديکتاتوري حزب بعث ارث برده و بار چهار جنگ بزرگ را از اواخر قرن بيستم تاکنون به دوش مي‌کشد، اين روزها درگير اعتراضاتي است که ريشه در فساد سازمان يافته ساختار دولتي در اين کشور دارد. موج سواري رسانه‌هاي سعودي و آمريکايي نيز سبب شده تا آتش اعتراضات شعله‌ور شده و دولت نتواند آن را کنترل کند. در ادامه ناآرامي‌هاي عراق، روز يکشنبه دستکم «هفت نفر» در شهر حله کشته و 38 تن ديگر مجروح شدند. در همين حال در پايتخت، با وجود حمله شبانه نيروهاي امنيتي به تجمع معترضان به منظور متفرق کردن آنان، صدها نفر در ميدان تحرير واقع در مرکز بغداد باقي مانده بودند. اعتراض مردم بغداد روز يکشنبه ادامه پيدا کرد و هزاران نفر در ميدان مرکزي شهر تجمع کردند. بنا بر گزارش‌ها نيروهاي امنيتي با گاز اشک‌آور مانع ورود معترضان به منطقه سبز شدند. معترضان به دولت، از روز جمعه اعتراض‌هاي خياباني را از سرگرفته‌اند. شمار کشته‌شدگان اين اعتراض‌ها در روز‌هاي جمعه و شنبه 67 تن گزارش شده است. در پي دستور نخست وزير عراق نيروهاي ضدتروريسم محافظت از ساختمان نهادهاي دولتي را در بغداد برعهده گرفتند. دليل استفاده از نيروهاي ضدتروريسم به جاي پليس، ادامه اعتراض‌ها عنوان شده که بايد از سوي نيروهاي امنيتي کنترل شود. به گزارش رويترز نيروهاي ضدتروريسم عراق از «تمامي تدابير لازم» براي پايان دادن به اعتراض‌ها عليه دولت عادل عبدالمهدي بهره خواهند گرفت. دومين موج اخير اعتراض‌هاي ضد دولتي که از پايتخت به شهرهاي جنوبي عراق گسترش يافته با همراهي دانشجويان روبه‌روست. فعالان سياسي مي‌گويند که ده‌ها مدرسه و دانشگاه تعطيل شده و دانش‌آموزان و دانشجويان به خيابان‌ها آمده‌اند. اعتراض‌هاي خياباني در شهرهاي متعدد عراق پيش از اين در ماه‌جاري ميلادي منجر به کشته شدن 157 تن و برجاماندن بيش از 6 هزار مجروح شد. اين تظاهرات در اعتراض به فساد، کمبود خدمات دولتي و بيکاري آغاز شد. نخست وزير وعده داده که اصلاحات را در پيش خواهد گرفت. با اين حال معترضان خواستار استعفاي او هستند.

چرخش عجيب صدر

يکي از مهم‌ترين موضوعات قابل توجه ورود مقتدي صدر، روحاني و سياستمدار پر نفوذ عراقي به جرگه حاميان معترضان است. صدر که به تازگي به ايران سفر کرده، خواهان کناره‌گيري عادل عبدالمهدي از مقام نخست وزيري است. رفتار صدر طي چند سال گذشته همواره با ابهام و پيچيدگي همراه بوده و غالب ناظران سياسي و عامه مردم در تحليل کنش‌ها و تصميماتش با سردرگمي مواجه شده‌اند. جمعي از نمايندگان پارلمان عراق خواستار کناره‌گيري نخست وزير از قدرت شده و تحصن کرده‌اند. اين نمايندگان از حاميان مقتدي صدر، روحاني بانفوذ شيعه هستند و تحصن خود را نامحدود عنوان کرده‌اند. اکنون اين مساله مطرح مي‌شود که مقتدي صدر در موقعيت کنوني، يعني در شرايطي که بسياري از شهر‌هاي عراق با معضل بزرگ تظاهرات گسترده مردمي مواجه هستند، چه مي‌خواهد و در پي چيست؟ در حقيقت، بر کسي پوشيده نيست که حمايت نسبي صدر از عادل عبدالمهدي، مهم‌ترين عامل نشستن او بر رياست منطقه الخضراء بود، اما اکنون اين مسائل مطرح مي‌شود که چرا مقتدي بي‌محابا خواستار استعفاي دولت عادل عبدالمهدي است؛ اعتراضات بعد از 25 اکتبر را انقلاب مي‌نامد و ائتلاف سائرون تحت رهبري او در پارلمان دست به اعتصاب مي‌زند؟ نخست وزير عراق روز سه‌شنبه در نامه‌اي خطاب به صدر در اين باره نوشته است: «مساله آن است که آزادي و حقوق بر اساس اجتهاد شخصي تضمين نمي‌شود، بلکه صندوق‌هاي راي بهترين راه تضمين آزادي و حقوق و ابراز عقيده مردم است اما به شرط آنکه زمينه لازم براي برگزاري انتخاباتي سالم فراهم شود تا نتايج انتخابات مطابق با نظر مردم باشد. صندوق‌هاي راي بهترين راه حل مشکلات در نظام‌هاي دمکراتيک است اما اينکه يک فرد يا حزب، قدرت را به طور انحصاري در اختيار خود داشته باشد و بخواهد اراده‌اش را به مردم تحميل کند، يا اينکه چند فرد نقابدار در‌هاي يک دانشگاه را ببندند و پلاکاردي بر روي آن قرار دهند که در آن نوشته شده است: «به نام مردم بسته شده است» يا اينکه مدير يک مدرسه، نوجوانان را به نام حمايت مردمي از تظاهرکنندگان به خيابان بياورد، اين نوعي انحراف و انحصارطلبي و رفتاري است که در قوانين الهي و بشري براي آن مجازات‌هايي لحاظ شده و چنين رفتارهايي، مردمي نيست».

توصيه وزارت خارجه

در پي شدت گرفتن اعتراضات، وزارت امور خارجه جمهوري اسلامي ايران طي توصيه‌نامه‌اي خطاب به مردم کشورمان نوشته است: «باتوجه به گزارش وقوع برخي ناآرامي‌ها در عراق، از هموطنان عزيز و زائران عتبات عاليات درخواست مي‌شود تا اطلاع ثانوي برنامه سفر خود به عراق را به تعويق اندازند».