آتشبس خونبار!
از همان ابتدا هم خوش خياليها در خصوص پايان يافتن قائله شمال شرق فرات، چندان طولاني نشد و از ساعاتي پس از انعقاد توافق آتشبس ميان ترکيه و آمريکا، هم کردهاي سوريه و هم ارتش ترکيه مدعي شدند که طرف مقابل آتشبس را نقض ميکند. تاکنون ترکيه بيش از 12 بار کردها را به نقض آتش بس متهم کرده است. کردهاي سوريه اما ميگويند نيروهاي ترکيه به غيرنظاميها اجازه خروج از منطقه را نميدهند. اين نيروها خواستار ايجاد يک گذرگاه انساني هستند تا مردم بتوانند از شهر راس العين خارج شوند. روز پنجشنبه مايک پنس، معاون رئيسجمهور آمريکا که به همراه مايک پمپئو براي مذاکره با رئيسجمهور ترکيه به اين کشور سفر کرده بود، از توافق ايالات متحده و ترکيه در خصوص «آتشبس» در سوريه خبر داد و گفت ترکيه با يک آتشبس پنج روزه موافقت کرده تا نيروهاي کرد فرصت عقبنشيني از «منطقه امن» مورد نظر ترکيه را داشته باشند. به گفته معاون دونالد ترامپ آمريکا با يگانهاي مدافع خلق، نيروي نظامي اصلي کردها براي عقبنشيني همکاري خواهد کرد. او همچنين تاکيد کرد که با اجراي اين آتشبس ترکيه ديگر با تحريمهاي بيشتر مواجه نخواهد شد و بعدتر هم تحريمهاي وضعشده عليه آن رفع خواهد شد. در همين حال مظلوم کوباني، فرمانده نظامي کردها گفته آنها آتشبس در شهرهاي راسالعين و تل البيض را رعايت خواهند کرد هر چند تصريح کرده که «ما درباره (آتشبس در) ديگر شهرها و مناطق صحبتي نکردهايم». به گفته وزير امور خارجه ترکيه محورهاي توافق دوجانبه آنکارا و واشنگتن «خروج ي.پ.گ از مناطق امن، بازپسگيري سلاحهاي سنگين ي.پ.گ و امحاي سنگرها و مواضع» بوده است. مولود چاووشاوغلو گفت آنچه آمريکا و ترکيه بر سر آن توافق کردهاند يک «آتشبس» نيست، چرا که توافق آتشبس بين دو طرف درگير داراي مشروعيت ممکن است. آقاي چاووش اوغلو گفت مطابق توافق با آمريکا ترکيه عمليات خود را متوقف ميکند تا «تشکيلات تروريستي منطقه امن را تخليه کند». به رغم اين توافق اما درگيريها در مناطق همچنان بهصورت پراکنده ادامه دارد و گويي پاياني براي اين جنگ وجود ندارد.
لزوم بازگشت به راهحل منطقهاي
به گفته حسن هاني زاده، کارشناس مسائل بينالملل هدف ترکيه آن است که يک کمربند امنيتي ايجاد کرده، ساختار جمعيتي شمال شرق سوريه را تغيير داده و برخي از پناهجويان سوري را که به ترکيه رفتهاند، در يک منطقه کردنشين استقرار دهد تا بدين وسيله مانع حضور نيروهاي کرد سوريه در شمال شرقي اين کشور شود. با اينکه همه اهداف ترکيه در توافق با آمريکا تامين شده با اين وجود درگيريها پايان نيافته و بهنظر نميرسد که نگرانيهاي امنيتي در شمال شرق فرات رفع شده باشد. وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران در ادامه رايزنيهاي خود با مقامات کشورهاي منطقه، بعد از ظهر روز جمعه با «مولود چاووش اوغلو» همتاي ترک خود در خصوص آخرين تحولات منطقه بهويژه اوضاع شمال سوريه تلفني گفتوگو و تبادل نظر کرد. شکنندهبودن توافق آمريکا و ترکيه در همان ساعات اوليه پس از توافق و بمباران مناطق کردنشين نشان داد که راهحل پيشنهادي ايالات متحده چندان کارآمد نبوده و بهتر است از هماکنون چارهاي ديگر براي مساله شمال شرق فرات انديشيده شود. پيشتر محمدجواد ظريف به ترکيه و سوريه پيشنهاد داده بود با بازگشت به مفاد توافق «آدانا» به جنگ در شمال شرق فرات خاتمه بدهند. او تاکيد داشت: «توافق آدانا ميان ترکيه و سوريه همچنان معتبر است و ميتواند بهترين راه براي دستيابي به امنيت باشد. ايران ميتواند براي گردهم آمدن کردهاي سوريه، دولت سوريه و ترکيه کمک کند تا ارتش سوريه به همراه ترکيه بتوانند از مرزهايشان محافظت کنند». ميتوان تصريح کرد که موضوع پيشنهادي وزير امور خارجه ايران، تنها پيشنهاد عملي است که ميتواند مانع از کشتار مردم شود. پيشتر مسکو نيز تاکيد کرده بود که مهمترين موضوع براي دولت روسيه اين است که اقدام ترکيه نبايد به تلاشها براي يافتن راهحل سياسي براي جنگ هشتساله در سوريه آسيب بزند. از سوي ديگر سود اين عمليات بيش از همه کشورها براي سوريه بوده؛ چرا که چرخش کردها و قطع اميد آن ها از آمريکا نيز براي دولت سوريه دستاوردهاي مهمي بهدنبال دارد. در مرحله اول دولت سوريه به مناطقي تسلط پيدا کرد که بيش از پنج سال است هيچ نيروي رسمي يا کارمند دولت سوريه در آن حضور ندارد. اين تسلط پيروزي بزرگي بود. کارشناسان امنيتي و تحليلگران ميداني سوريه معتقدند اگر ارتش سوريه مي خواست به اين مناطق در غيراين شرايط ورود کند علاوه بر پروسه سنگين سياسي، ميبايست در يک جنگ تمام عيار با نيروهاي فرانسوي و آمريکايي بر کردها تسلط پيدا کند و اين موضوع هزينههاي سرسامآوري بهدنبال داشت. در حقيقت ارتش سوريه بدون شليک يک گلوله خود را به مرز شمالي رسانده است. اين برگ برنده سوريه مي تواند در آينده و مذاکرات سياسي تشکيل دولت وحدت ملي و قانون اساسي جديد موفقيت بزرگي حساب شود و دست دمشق و شخص اسد را براي امتياز گيري بيشتر باز بگذارد.
