بررسی ۴۰ ساله نقدینگی
بررسي آمار بانک مرکزي از ميزان رشد نقدينگي در سالهاي پس از انقلاب حاکي از آن است که بيشترين ميزان رشد نقدينگي مربوط به سال 1385 در دوره رياستجمهوري محمود احمدينژاد بوده است. به گزارش ايسنا، حجم نقدينگي از جمله فاکتورهايي است که اغلب مورد توجه کارشناسان و منتقدان قرار ميگيرد و دورهاي نيست که درباره آن صحبت نشود، چراکه در شرايط تورمي منتقدان اغلب افزايش حجم نقدينگي را دليل آن ميدانند و در شرايط کنترل تورم باز هم از قفلشدن نقدينگي صحبت ميکنند. مجموعه پول شامل سپردههاي ديداري بخش غيردولتي نزد بانکها و اسکناس و مسکوک در دست اشخاص و شبهپول شامل سپردههاي سرمايهگذاري مدتدار، سپردههاي قرضالحسنه پسانداز و سپردههاي متفرقه را نقدينگي مينامند؛ به عبارت ديگر نقدينگي، حجم پول نقد در خارج از سيستم بانکي است که قابليت تورمزايي دارد، بدين معني که چنانچه حجم پول نقد بالا باشد، قدرت خريد بالا رفته و باعث گرانشدن کالا يا خدمات بيشتر از ارزش موجودشان ميشود. سال گذشته نيز با افزايش نرخ تورم هجمههاي زيادي به دولت و بانک مرکزي به دليل افزايش حجم نقدينگي وارد شد و در سال جاري نيز کماکان اين موضوع مورد توجه قرار دارد که بر همين اساس حجم نقدينگي و درصد افزايش آن را در سالهاي مختلف مورد بررسي قرار خواهيم داد. بر اساس آمار بانک مرکزي ايران، حجم نقدينگي در سال 1357 حدود 258 هزار ميليارد تومان بود که در سال بعد از آن به 355 هزار ميليارد تومان رسيد. بانک مرکزي حجم نقدينگي در سالهاي 1359 و 1360 را به ترتيب 451 و 523 هزار ميليارد تومان اعلام کرده است و به اين ترتيب درصد افزايش نقدينگي در اين سالها 37، 27 و 15 درصد بوده است که نشان ميدهد روند رشد نقدينگي در سالهاي نخستين جنگ تحميلي با کاهش چشمگيري همراه بوده است. رشد نقدينگي در سال 1361 با افزايش همراه بود و به حدود 22 درصد رسيد، اما پس از آن بار ديگر کاهش يافت تا در سال 1363 رشد نقدينگي نسبت به سال پيش از آن تنها شش درصد بود. از سال 1363 تا سال 1370 رشد نقدينگي با ارقامي متفاوت بين 13 تا 24 درصد بود که اين رقم افزايش يافت و در سال 1372 به بيش از 34 درصد رسيد. در سالهاي 1372 تا 1376 که سالهاي پاياني رياستجمهوري مرحوم آيتا... هاشمي رفسنجاني بود و دوره سازندگي نام گرفت، روند رشد نقدينگي سرعت بيشتري يافت و در اين سالها اين رشد به 5/37 درصد هم رسيد، اما در سالهاي نخست دوران اصلاحات رشد نقدينگي عمدتا کمتر از 20 درصد بود و در پايان دوره اول به 28 درصد رسيد. دولت اصلاحات در دوره دوم روند رشد نقدينگي را افزايش داد، به طوريکه ميانگين رشد نقدينگي در اين سالها رقمي در حدود 30 درصد بوده است. با پايان يافتن دوره اصلاحات و روي کار آمدن دولت نهم، محمود احمدينژاد، رکورد رشد نقدينگي را زد و رشد نقدينگي در سال نخست رياستجمهوري وي يعني در سال 1385 به حدود 4/39 درصد رسيد و پس از يک دوره کاهش در سال پاياني رياستجمهوري او بار ديگر نقدينگي رشد قابل توجهي داشت و به بيش از 30 درصد رسيد. با اين حال دولت روحاني تلاش کرد تا حجم نقدينگي را کاهش دهد و بر همين اساس پس از حدود سه سال موفق شد تا روند رشد نقدينگي را در مرز 23 درصد نگه دارد؛ به طوريکه رشد نقدينگي در سالهاي 1395 ، 1396 و 1397 به ترتيب 2/23، 22 و 1/23 درصد بوده است.
