فلات تشنه ایران با آب خزر سیراب می‌شود؟

اين روزها صداي انتقال آب درياي خزر به فلات مرکزي ايران بيش از هر زمان ديگري به گوش مي‌رسد. انتشار تصوير نامه‌اي كه نشان مي‌دهد عيسي كلانتري، رئيس سازمان حفاظت محيط زيست با طرح انتقال آب از درياي خزر به سمنان موافقت كرده است در چند روز گذشته با واكنش‌هاي تند كارشناسان، شماري از نمايندگان مجلس و برخي مسوولان اجرايي كشور روبه‌رو شده است. البته مسعود تجريشي، معاون محيط زيست انساني اين سازمان در مصاحبه‌اي توضيح داده كه اين موافقت به‌صورت «مشروط» بوده است و در صورت اجرا نشدن ضوابط محيط زيستي در هر مرحله‌اي از اجرا متوقف خواهد شد. بسياري ديگر نيز درباره وقايع و فجايع زيست محيطي آن هشدار داده‌اند، ولي نمي‌توان تشنگي فلات مرکزي ايران را نيز ناديده گرفت. کارشناسان مي‌گويند انتقال آب درياي خزر به مناطق کويري ايران از جمله سمنان نه تنها کويرستان مرکزي ايران را سيراب نمي‌کند، بلکه باعث خشک شدن درياي خزر و برهم خوردن تعادل اکوسيستمي آن مي‌شود. يکي از نگراني کارشناسان محيط زيست درباره عبور لوله‌هاي انتقال آب از جنگل‌هاي هيرکاني با قدمتي سه و نيم‌ساله است که منجر به قطع درختان مي‌شود، در تازه‌ترين اظهارنظر سازمان حفاظت محيط زيست در يک رشته توئيت ضمن بيان توضيحاتي درباره پروژه انتقال آب درياي خزر به فلات مرکزي از موضع مشاور وزير نيرو انتقاد کرد. در اين توئيت آمده است:« درباره انتقال آب صراحتا وزارت نيرو کارفرما، پيمانکار و بهره‌بردار است. طبق قانون وزارت نيرو در هر محلي تشخيص داد که نياز به انتقال آب وجود دارد، اقدام مي‌کند. متولي و مجري انتقال آب خزر به سمنان هم وزارت نيرو است و اين وزارتخانه هنوز تصميم قطعي خود را نگرفته است. براي اينکه جنگل‌هاي هيرکاني شمال حداقل خسارت را بخورد بايد لوله انتقال آب از حاشيه مسير لوله گاز عبور کند که قبلا کشيده شده و نياز به قطع درختان جديد نيست.»

مصارف انتقال آب خزر

معاون محيط زيست انساني سازمان حفاظت محيط زيست نيز گفته است: قرار است آب درياي خزر در فلات مرکزي کشور صرف مصارف شرب و صنعت شود، در حال حاضر نيز اختلافاتي بين محيط زيست دريايي سازمان حفاظت محيط زيست و کارفرماي پروژه انتقال آب روي عمق برداشت وجود دارد. مسعود تجريشي ضمن ارائه جزيياتي از پروژه انتقال آب درياي خزر به سمنان اظهار کرد: بر اساس اين پروژه قرار است که سالانه 200‌ميليون متر مکعب آب از درياي خزر به سمنان منتقل شود که از اين مقدار 50‌ميليون متر مکعب آن براي شرب و 150‌ميليون متر مکعب ديگر براي صنعت مصرف مي‌شود. وي با بيان اينکه وزارت نيرو 27 جلد گزارش ارزيابي زيست‌محيطي انتقال آب درياي خزر به فلات مرکزي را به سازمان حفاظت محيط زيست داده است، تصريح کرد: پروژه انتقال آب درياي خزر حدود 13 سال است که معطل مانده ، همچنين در حال حاضر سياست سازمان حفاظت محيط زيست تعيين تکليف براي پروژه‌ها است و بر اساس ضوابط زيست محيطي يا آنها را مي‌پذيريم يا رد مي‌کنيم. سازمان حفاظت محيط زيست مسئول آب کشور نيست و وزارت نيرو به‌عنوان بخشي از دولت مي‌گويد که تمام راه‌حل‌هاي موجود را بررسي کرده ولي راهي به جز انتقال آب باقي‌ نمانده است بنابراين سازمان حفاظت محيط زيست بايد ضوابط زيست‌محيطي را مشخص ‌کند و وزارت نيرو موظف است که بر اساس اين ضوابط عمل کند .

خطر در کمين محيط زيست

سيد احمد نبوي، مسئول سابق کميته حفاظت و نظارت سازمان حفاظت محيط زيست نظر ديگري دارد و انتقال آب خزر به سمنان را براي ايران از انفجار چرنوبيل شوروي سابق و يا انفجار مخازن مواد شيميايي شرکت بوپال هند خطرناک‌تر مي‌داند؛ اگر اين طرح اجرا شود به‌دنبال آن طي يکي دو سال آينده صنايع سنگين آب‌بر در استان سمنان به زمين نشستند بدانيد که ذينفعان اين صنايع آب‌بر همان کساني هستند که امروز با اجراي طرح انتقال آب خزر به سمنان موافقت کرده‌اند. وي در ادامه مي‌گويد: از 180 کيلومتري که بناست آب خزر به سمنان برسد، 140 کيلومتر آن در استان مازندران واقع شده است؛ انتقال آب از 140 کيلومتر از استان مازندران همان‌گونه که آقاي نصير احمدي، رئيس اداره دريايي مازندران، هم تخمين زده‌اند دست‌کم 100 هکتار از جنگل‌هاي هيرکاني را نابود خواهد کرد؛ مگر جنگل‌هاي هيرکاني چقدر توان دارد که از 100 هکتار ديگر از آن بايد چشم بپوشيم؟ مردم مازندران اجازه اين‌کار را نخواهند داد.