طرح جایگزین جنگلداری درصدد جلوگیری از قاچاق چوب
طرح «مديريت پايدار منابع طبيعي منطقه هيرکاني» که به طرح جايگزين جنگلداري معروف است، قرار است که از سال آينده اجرايي شود و همزمان با آن طرح «تنفس» به پايان برسد. مديرکل دفتر جنگلداري و امور بهرهبرداري سازمان جنگلها ضمن ارائه جزئياتي از اين طرح ميگويد: هدف اين طرح تمرکز بر موارد اقتصادي جنگل بهجز برداشت چوب براي روستاييان است. محمدعلي معصومي در گفتوگو با «ايسنا» با بيان اينکه تمام علوم جهان ازجمله علم جنگلداري متناسب با شرايط زمان تغيير ميکند، اظهار کرد: بر اساس قانون برنامه ششم توسعه سازمان جنگلها موظف است که طرح جايگزين جنگلداري را تا پايان سال 98 تدوين و معرفي کند. از اينرو ما طرح جنگلداري را که دوره 10ساله خود را طي کرده بود، به پايان رسانديم و طرح تنفس را آغاز کرديم تا در دورهاي که قرار است طرح جايگزين تدوين شود جنگلها به حال خود رها نشوند.
مشکل کمبود اعتبارات
مديرکل دفتر جنگلداري و امور بهرهبرداري سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري با اشاره به اينکه از عمده مشکلات ما براي اجراي طرح تنفس کمبود اعتبارات بود، تصريح کرد: با اين وجود تلاش کردهايم که در حد فاصل اتمام طرح جنگلداري و تدوين طرح جايگزين کار مديريت و حفاظت از جنگلها را با ممنوعيت برداشت چوب از جنگل و انعقاد قراردادهاي حفاظتي با نيروهاي شرکتهاي بهرهبردار در قالب طرح تنفس ادامه دهيم. معصومي با بيان اينکه نخستين اقدامات براي تدوين طرح جايگزين در سال 96 آغاز شد، گفت: دستورالعمل مطالعات طرح جايگزين جنگلداري يا طرح «مديريت پايدار منابع طبيعي منطقه هيرکاني» در پنج فصل تدوين شده که به عناوين مختلفي از جمله مطالعه منابع فيزيکي و زيستي، حفاظت و حمايت، تلفيق و جمعبندي و ارزيابي توان اکولوژيک پرداخته است.
تدوين دستورالعمل طرح جايگزين
وي در ادامه با اشاره به اينکه شرح خدمات و دستورالعمل طرح جايگزين، تدوين شده است، اظهار کرد: شرح خدمات به چرايي اقدامات جنگلداري و دستورالعمل به چگونگي آن ميپردازد همچنين مديريت پايدار جنگلداراي هفت معيار و 67 شاخص است که اين شاخصها مطابق با شرايط هر کشور قابل تغيير است. در حال حاضر طرح جايگزين چهار مرحله مقدماتي، مطالعاتي، اجرايي و نظارت و پايش دارد و ما فعلا در مرحله مطالعاتي هستيم. مديرکل دفتر جنگلداري و امور بهرهبرداري سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري با بيان اينکه مطالعات طرح جايگزين در بخش نيمهتفصيلي تا پايان آذرماه امسال به اتمام ميرسد، گفت: پس از آن مطالعات تفصيلي آغاز ميشود. در اين مرحله عرصههاي جنگلي پهنهبندي ميشوند و مشخص ميکنيم که در کدام نقاط بايد کار جنگلداري، مرتعداري، گردشگري و... صورت بگيرد. به گفته معصومي در اين مطالعات بخشهاي مختلف جنگل از جمله آب، خاک، زمين و پوشش گياهي ديده شده است. هرچند که اعتبارات سازمان جنگلها براي تدوين طرح جايگزين بسيار ناچيز بود و ما حتي نتوانستيم مشاور انتخاب کنيم و مجبور شديم تا از افراد سابقهدار و خوشنام دانشگاهي و بازنشستگان سازمان استفاده کنيم اما با اين وجود در سال 99 اجراي طرح جايگزين براي سطوحي از جنگل آغاز ميشود.
طرح جايگزين قابليت اصلاح دارد
وي در ادامه با اشاره به اينکه در گذشته هنگامي که طرح جنگلداري مصوب ميشد کسي نميتوانست آن را تغيير دهد، تصريح کرد: طرح جايگزين قطعا عاري از مشکل نيست ولي قابليت اصلاح دارد. همچنين ما در طرح جايگزين بهدنبال پرورش جنگل و پايداري اکوسيستم هستيم. مديرکل دفتر جنگلداري و امور بهرهبرداري سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري در پاسخ به اين پرسش که آيا در طرح جايگزين برداشت چوب از جنگل ديده شده است يا خير، توضيح داد: سياست سازمان جنگلها مانند گذشته برداشت چوب از جنگل نيست البته بايد در اينباره به دو نکته اشاره کرد؛ نکته اول اينکه درختان شکسته، باد افتاده و ريشهکنشده براي پايداري جنگل، جلوگيري از گسترش حريق و آفات بايد از جنگل خارج شوند و نکته دوم اينکه در راستاي پرورش جنگل و پايداري اکوسيستم اين احتمال وجود دارد که بخواهيم در جنگلهاي دستکاشت دخالت و اگر سياستهاي سازمان به ما اجازه دهد درخت را قطع کنيم. معصومي با تاکيد بر اينکه طرح جايگزين با رويکرد برداشت چوب تدوين نخواهد شد، تصريح کرد: طرحهاي جنگلداري ما در گذشته مسائل اجتماعي و روستايياني که ذينفع بودند بهندرت مدنظر داشت ولي براي تدوين طرح جايگزين کلاسهاي آموزشي براي روستاييان روستاهاي هدف طرح برگزار کردهايم و در آن کلاسها به نظرات آنان گوش ميکنيم و همزمان حفاظت از جنگلها را به اين افراد آموزش ميدهيم. تمرکز ما در طرح جايگزين بر آموزش موارد اقتصادي جنگل بهجز برداشت چوب مانند گردشگري، پرورش ماهي و گياهان دارويي و... به روستاييان است. مديرکل دفتر جنگلداري و امور بهرهبرداري سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري در ادامه با بيان اينکه ما در کشور سالانه حدود ششميليون مترمکعب مصرف چوب داريم، گفت: تنها 13درصد اين مقدار از منابع جنگلي تامين ميشد، مابقي بهصورت زراعت چوب و يا واردات در اختيار صنايع قرار ميگرفت. بنابراين نميتوان ادعا کرد که توقف بهرهبرداري از جنگلها سبب شده است که صنايع چوبي تعطيل شوند.
قاچاق چوب افزايش يافته است؟
وي در ادامه در پاسخ به اين سوال که آيا اجراي طرح تنفس، قاچاق چوب را افزايش داده است يا خير، گفت: من در اينباره آمار دقيق ندارم اما طرح تنفس نه قاچاق چوب را کاهش داد و نه افزايش. رويکرد حفاظتي طرح جايگزين ميتواند جلوي قاچاق را تا حدود زيادي بگيرد. معصومي در پايان با اشاره به اينکه پيش از اين براي واردات چوب به کشور از بندر انزلي و بندر ديگري در شهر ساري استفاده ميکرديم، اظهار کرد: سازمان حفظ نباتات وزارت جهاد کشاورزي ورود چوب از اين دو نقطه را ممنوع اعلام کرد، چراکه فاصله کمي با جنگل داشتند و امکان پرواز آفات و انتقال آنها از اين چوبهاي با پوست به جنگلها وجود داشت. بنابراين بهجاي اين دو نقطه دو بندر جايگزين گميشان و اينچهبرون را براي واردات چوب معرفي کردند.
