آب خزر، مرهم لبهای تشنه فلات مرکزی یا انفجار اتمی
آرمان ملي- رها معيري: روز گذشته بالاخره سازمان محيط زيست کشور طي نامهاي به وزارت نيرو با انتقال آب درياي خزر به کوير مرکزي ايران موافقت کرد و اين امر ميتواند روند متوقف شده 40درصدي اين پروژه مهم را بار ديگر به جريان بيندازد. در متن اين نامه آمده است: بدين وسيله اعلام ميدارد اجراي پروژه انتقال آب درياي خزر به کوير بلامانع بوده و ضوابط اجرايي زيست محيطي مورد نظر براساس تفاهم صورت گرفته در صورتجلسه کميته ارزيابي ظرف مدت يکماه به وزارت نيرو ابلاغ خواهد شد. اين نامه درحالي منتشر ميشود که در چند سال گذشته پروژه انتقال آب درياي خزر به فلات مرکزي ايران با مخالفتهاي بسياري همراه بوده است. مخالفان اين پروژه بر اين باورند که مشکلات زيست محيطي طرح انتقال آب شور درياي خزر ميتواند اکوسيستم فلات مرکزي ايران را تحت الشعاع قرار دهد و خزر ممکن است به سرنوشت درياچه اروميه دچار شود، در حالي که موافقان سمت انگشت اشاره خود را به استانهاي تشنه فلات مرکزي ايران ميگيرند و معتقدند که حيات اين استانها بدون آب ميتواند در چند دهه آينده به خطر بيفتد، ادعاي آنها خيلي دور از ذهن نيست وقتي در استاني مانند سمنان بيش از 1300 روستا بهدليل نبود آب خالي از سکنه شده است.
فاجعهاي به اندازه تخريب بمب اتم
محمد درويش، عضو هيات علمي مؤسسه تحقيقات جنگلها و مراتع در همين رابطه گفته است: اگر هم آب را شور منتقل کنيم و آن را در سمنان شيرين کنيم چه اتفاقي ميافتد؟ اگر در اثر زلزله يا بر اثر فرآيندهاي شيميايي و يا هر دليل ديگري لوله آسيب ببيند و اين حجم بزرگ آب شور در کوهستانهاي حاصلخيز و جنگلهاي هيرکاني ما رها شود، فاجعهاي به مراتب بزرگتر از انفجار اتمي رخ خواهد داد. نماينده مردم نوشهر و چالوس در مجلس شوراي اسلامي هم يکي ديگر از مخالفان اين طرح است، او گفته است که براي اين طرح هيچ مطالعهاي انجام نشده و اجراي آن پيامدهاي زيستمحيطي به همراه دارد.
چطور براي کشورهاي عربي مانعي وجود ندارد
اما عيسي کلانتري رئيس سازمان محيطزيست که يکي از اصليترين موافقان طرح انتقال آب خزر به استان سمنان است، چنين نظري ندارد. او در اين رابطه گفته بود: در همه جاي دنيا در حاشيه درياها دههاميليارد مترمکعب آب شيرين ميشود و همه دنيا ميتوانند استفاده کنند، ما چراکه 4 تشکل زيستمحيطي به آن معترض هستند. ميخواهند به 500 الي 600هزار نفر از جمعيت اين مناطق (استانهاي يزد و سمنان) آبي داده نشود و اين جمعيت به تهران مهاجرت کنند. چگونه است که کشورهاي عربي و همسايه ما در سال ميلياردها مترمکعب آب از درياي عمان و خليج فارس برداشت و شيرين ميکنند و نمکهاي آن را در خليج فارس ميريزند و رسانههاي ما ساکت هستند و نوبت ما که ميشود، فقط ساليانه يکميليارد مترمکعب آب شيرين ميکنيم تا نيازمان را تامين کنيم همه سر و صدا ميکنند. رسانههاي ما نبايد ضد وطن باشند.خديجه گلين مقدم، دکتراي جغرافيا و فعال محيط زيست ميگويد: آب خزر محدود است و پاسخگوي اقيانوس خشک کوير نيست و لذا بايد نمايندگان مجلس طرح جديد و مطمئنتري را با کاهش زيستمحيطي کمتر پيشنهاد داده و انتقال آب درياي عمان را که قابليت انتقال به کل کشور را داراست، در دستور کار قرار دهند.کنار هم قرار دادن دلايل موافقان و مخالفان به روشني توجيه اقتصادي طرح را رد ميکند و حاکي از اثرات زيانبار و جبرانناپذير اجتماعي و محيط زيستي آن است. تحقيقات و گزارشهاي مفصل «مرکز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي» در سال 1393 در بررسي ابعاد متعدد اين طرح از نظر زيستمحيطي، اقتصادي، اجتماعي، ژئوپليتيک، حقوق بينالملل و رژيم حقوقي درياي خزر منتشر شد که در نهايت اعلام کرد اجراي اين کار به ضرر کشور و برخلاف مصالح ملي و به زيان درياچه خزر است. اما ظاهرا کشور و فلات مرکزي ايران چارهاي جز اين پروژه براي ادامه حيات ندارد. استان سمنان همچون شمار ديگري از استانهاي کشور در سالهاي اخير با خشکسالي شديد دست و پنجه نرم ميکند و شمار زيادي از روستاهايش، «حتي روستاهاي جنوب بيارجمند که زماني قطب کشاورزي بود»، خالي از سکنه شده است.مسئولان و کارشناسان اين استان با اشاره به اين خشکسالي شديد و نياز به منابع آب، به دلايل ديگري نيز اشاره ميکنند که از آن جمله ميتوان به اينها اشاره کرد: ايران تنها کشور حاشيه خزر است که چندان از آب اين دريا استفاده نميکند، نگرانيهاي زيست محيطي اغراقآميز بيان ميشود و از حجم درياي خزر کاسته نخواهد شد، مقدار برداشت آب براي مرکز ايران آنقدر نيست که فعالان محيط زيست اظهار نگراني کنند. عليرضا آشناگر، استاندار سمنان، گفته است که استقبال سرمايهگذاران داخلي و خارجي از اين طرح «مثبت» بوده و تدوين برنامهها در دستور کار قرار دارد.
