پشت پرده میانجیگری عمران‌خان و عبدالمهدی

مجموعه شرايط و تحولات بعد از حمله به تاسيسات نفتي آرامکو، بستري را ايجاد کرد که رياض به اين باور رسيده بود که مي‌تواند با پررنگ کردن موج ايران‌هراسي و اتهام‌زني به جمهوري اسلامي ايران، وضعيت را به سود خود تمام کند، اما با انجام عمليات انصارا... يمن و نابودي 3 تيپ رزمي، به غنيمت گرفتن صدها دستگاه خودرو نظامي و زرهي و اسارت سه هزار مزدور عربستاني، کشته شدن چندين نفر و اسارت تعداد زيادي از نيروهاي وابسته به سعودي تحولات ميداني به شدت متفاوت از گذشته رقم خورد. اکنون عربستان سعودي و امارات متحده عربي به اين باور رسيده‌اند که توان غير قابل انکار انصارا... يمن به نقطه بي‌بازگشتي رسيده است که مي‌تواند تهديدات بسيار پررنگ‌تري از گذشته را براي امنيت و اقتصاد رياض و ابوظبي رقم بزند، آن هم در شرايطي که عربستان سعودي بايد امنيت در کشور خود را به نقطه‌اي برساند که نشست سران جي20 را در آن برگزار کند. مقامات عربستان و امارات بعد از عمليات «نصرمن ا...» به دنبال پايان دادن به اين جنگ با پيش کشيدن مذاکره با جمهوري اسلامي ايران هستند. ايران از همان آغاز تجاوزات عربستان سعودي و ديگر متحدين منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي به يمن عنوان کرده بود که راه حل برون رفت از اين چالش پيگيري مذاکرات يمني - يمني است. اما تهران در عين حال پاسخ به هرگونه تجاوز و حمله به مردم بي‌دفاع يمن را با اقدامات نظامي و امنيتي، حق مسلم آنها مي‌داند. بنابراين هيچ دوگانگي وجود ندارد، بلکه راه حل نهايي پايان دادن به جنگ يمن و کاهش تنش در منطقه تنها به تصميم عربستان سعودي بستگي دارد. پيرو اين نکته، طرح ابتکاري ايران موسوم به صلح هرمز، توپ را در زمين عربستان و امارات انداخته است و اکنون اين رياض و ابوظبي هستند که بايد تصميم نهايي را بگيرند که آيا به دنبال افزايش تنش و تداوم جنگ در يمن هستند که يقيناً با پاسخ‌هاي کوبنده‌تر و قاطعانه‌تر انصارا... ، هزينه‌هاي امنيتي، سياسي و اقتصادي بيشتري براي اين دو کشور رقم خواهد خورد و يا اينکه به دنبال حل و برون رفت از اين چالش هستند. به خصوص که امارات در مقابل حملات انصارا... يمن ضعيف‌تر و شکننده‌تر از عربستان است. صد البته تلاش عربستان و امارات نبايد در مواضع، مصاحبه‌ها و يادداشت‌هاي قرقاش و بن‌سلمان خلاصه شود، بلکه بايد عربستان و امارات در عمل نشان دهند که دنبال پايان دادن به جنگ يمن هستند. اگر حملات هوايي و تجاوز به خاک يمن از سوي اين دو کشور متوقف شود که پالس مثبتي است، مي‌تواند در کوتاه‌ترين زمان ممکن با پاسخ مثبت انصارا... و حوثي‌ها مواجه شود و زمينه را براي پيگيري صلح پايدار و کاهش تنش در منطقه با حضور ايران شکل گيرد. البته تلاش‌هاي ديپلماتيک عمران‌خان مکمل تلاش‌هاي عادل عبدالمهدي است، چون متاسفانه پاکستان به شدت نيازمند کمک‌هاي مالي و اقتصادي عربستان و امارات است پس مانند عراق آن استقلال لازم سياسي را براي پيگيري تحرکات ديپلماتيک ميانجيگرايانه را ندارد. عراق يک کشور مستقل عربي است که در آينده نزديک از لحاظ مالي و نفتي مي‌تواند حتي رقيب جدي براي عربستان سعودي در منطقه قلمداد شود، به گونه‌اي که عربستان در همين حادثه حمله به تاسيسات نفتي آرامکو رسما از عراق تقاضاي دريافت 20ميليون بشکه نفت براي جبران کمبود توليد نفت و صادرات آن را مطرح کرد. اين شرايط وزن عراق در تحولات منطقه را نشان مي‌دهد. از همين رو است که بغداد نيز با ابتکاراتي مانند برگزاري نشست مشترکي ميان سران و مقامات عربستان سعودي، جمهوري اسلامي ايران و چند کشور ديگر در بغداد متفاوت و قدرتمندتر از پاکستان عمل مي‌کند. پيرو اين نکته عربستان دنبال آن است که عراق يک سياست بي‌طرفي را در ميانجيگري پيش بگيرد تا بستر براي همراهي و همسويي بيشتر بغداد و تهران شکل نگيرد.