دیپلماسی برجامی در ایروان

قطار ديپلماسي ايران در حال حرکت است و روز دوشنبه رئيس‌جمهور و وزير امور خارجه به ارمنستان سفر کردند. اين سفر هم از نظر دوجانبه و ديدارهايي که صورت مي‌گيرد حائز اهميت است و هم از اين نظر که اجلاس سران اتحاديه اقتصادي اوراسيا در ايروان در حال برگزاري است. ايران تصميم دارد به اين اتحاديه اقتصادي بپيوندد و اگر اين مهم حاصل شود، طبيعتا تعرفه برخي کالاها برداشته شده و صادرات ايران به کشورهاي عضو اين اتحاديه افزايش خواهد يافت. نتيجه اين افزايش صادرات، افزايش درآمد ارزي خواهد بود که در شرايط فعلي و با وجود تحريم‌هاي سنگين ايالات متحده بسيار مهم است. از سوي ديگر بايد تأکيد کرد که ارمنستان با توجه به همسايگي و عدم دسترسي اين کشور به دريا موقعيت مناسبي براي تجارت ايران است. ايران توانايي صادرات نفت و گاز را به ارمنستان داراست و همچنين مي‌تواند برخي کالاهاي مورد نياز خود را از طريق ارمنستان تأمين کند. طي اين سفر رئيس‌جمهور با همتاي روسي خود نيز ديدار و گفت‌وگو کرد. طي چند سال گذشته همواره ديدارهاي رؤساي جمهور ايران و روسيه از اهميت زيادي برخوردار بود. اين اهميت نيز دلايل زيادي دارد؛ اول اينکه با توجه به همکاري ايران و روسيه در توافق برجام گفت‌وگوهاي زيادي در اين خصوص صورت مي‌گيرد. از سوي ديگر تحريم‌هاي ظالمانه ايالات متحده نيز باعث شده ايران به فکر تقويت روابط دوجانبه با روسيه و افزايش مبادلات تجاري با اين کشور باشد. دو کشور تلاش دارند در زمينه کار اقتصادي بيشتر، بسترهايي فراهم کنند. مسائل منطقه‌اي نظير ماجراي سوريه، آنچه در آرامکو حادث شد، مسأله يمن و مسائل اين چنيني ديگر نيز طبيعتا ميان دو رئيس‌جمهور مطرح شده، اما به عقيده من تمرکز اصلي روي موضوع برجام بوده است. تحليل من اين است که در موضوع برجام، به نظر مي‌رسد بعد از تلاش‌هايي که در نيويورک براي ميانجيگري صورت گرفت و جلسه‌اي که ميان سران کشورهاي 1+4 مطرح شد، صحبت‌هاي آقاي روحاني در خصوص نزديک شدن به مذاکرات در قالب 1+5 به معني آن است که بستري براي اين مذاکرات در حال فراهم شدن است. به احتمال زياد اين مذاکرات در سطح وزراي امور خارجه خواهد بود. پيشتر جمهوري اسلامي ايران اعلام کرده بود که هرگونه مذاکره با آمريکا در قالب 1+5 و مشروط به لغو تحريم‌هاست و برگزاري چنين جلسه‌اي مي‌تواند به عنوان مقدمه‌اي براي تأمين خواست ايران باشد. مي‌توان اميدوار بود که مذاکرات به لغو دست کم بخشي از تحريم‌ها ختم شود.