هر 5 دقیقه یک سکته مغزی

آرمان ملي- رها معيري: طبق آخرين آمار که از سوي انجمن سکته مغزي منتشر شد آمار سکته مغزي در ايران افزايش پيدا کرده و سن ابتلا به آن پايين آمده است و به طور متوسط در هر 5 دقيقه يک نفر به سکته مغزي مبتلا مي‌شود. يعني در شبانه‌روز، 288 نفر ايراني سکته مغزي مي‌کنند و به اين شکل سالانه بيش از صد هزار نفر به اين بيماري مبتلا مي‌شوند. پزشکان مي‌گويند احتمال سکته براي هر کسي وجود دارد و جواني نمي‌تواند در برابر اين بيماري سپر مدافع باشد. يک چهارم سکته‌هاي مغزي براي افراد کمتر از 55 سال اتفاق مي‌افتد و سکته شايع‌ترين علت ناتواني در بزرگسالان است.

چرا سکته مي‌کنيم؟

اختيار بدن ما به عهده مغز است. ساختاري پيچيده که ترکيبي غريب است از گوشت و خون. مغز است که کنترل ادراک ما را در دست دارد و احساسات و افکار و عملکردمان را هدايت مي‌کند. خاطراتمان پيغام‌هايي هستند که در مغز ذخيره شده‌اند و فقط خودش هم مي‌تواند رمزگشايي‌شان کند. اگر زماني خون‌رساني به بخشي از مغز به هر دليلي متوقف شود، سلول‌هاي آن ناحيه يا دچار آسيب مي‌شوند و يا مي‌ميرند. اين اتفاق موجب مي‌شود عملکرد آن بخش از مغز با اختلال مواجه شود. اگر بخشي از مغز که کنترل دست و پا را دارد دچار آسيب شود، در کارکرد اين اعضا اختلال به وجود مي‌آيد. اگر بخش کنترل‌کننده تکلم مشکل پيدا کند، فرد نمي‌تواند کلمات را به درستي ادا کند. ابتلا به سکته مغزي، 70 درصد مبتلايان را به شکلي از کار مي‌اندازد و نيمي از همين افراد، زمين‌گير مي‌شوند و بسياري از توانايي‌هايشان را از دست مي‌دهند. مطابق آمار انجمن سکته مغزي متوسط سن بيماران مبتلا در ايران، نسبت به ميانگين ديگر نقاط دنيا و همچنين درصد مرگ و مير بر اثر اين بيماري بالاست.

پيشگيري از سکته مغزي

طبيعتا سبک زندگي در بالا بردن احتمال وقوع سکته مغزي تاثير بسياري دارد. عده‌اي اين بيماري را ناشي از اقتضائاتي مي‌دانند که کم و بيش زندگي مدرن بر جوامع تحميل کرده است. ديابت يکي از بيماري‌هايي است که احتمال وقوع سکته مغزي را افزايش مي‌دهد و خود اين بيماري نيز به غير از عامل ژنتيک، متاثر از کم‌تحرکي و تغذيه ناسالم است. ورزش منظم مي‌تواند تا حدودي احتمال سکته مغزي را کاهش دهد. مسعود مهرپور، دبير انجمن سکته مغزي معتقد است پايين نگه داشتن فشار خون و کنترل رژيم غذايي در کاهش آمار ابتلا به اين بيماري موثر است. همچنين آن دسته از افرادي که دچار اختلالات خواب نظير خر و پف و وقفه‌هاي تنفسي در خواب هستند، براي جلوگيري از سکته بايد نسبت به درمان آن اقدام کنند. در ابتلا به اين بيماري باز هم پاي سيگار و قليان در ميان است. ترک سيگار، قليان، الکل و کنترل چربي خون مي‌تواند در جلوگيري از وقوع سکته تاثير گذار باشد. همچنين نبايد نقش کنترل وزن و درمان بيماري‌هاي قلبي را هم در اين مسئله ناديده گرفت.

ساعات طلايي

اگر دچار سکته مغزي شديم يا براي اطرافيانمان اين اتفاق رخ داد بايد چه کنيم؟ پزشکان توجه 2 تا 3 ساعت طلايي را براي اقدام به درمان ضروري مي‌دانند. به محض اينکه علائم سکته مغزي را مشاهده کرديد، کمتر از 3 ساعت زمان داريد تا درمان را آغاز کنيد. تعلل در اين کار مي‌تواند موجب وقوع اتفاقات ناخوشايند جبران ناپذيري شود. به گفته پزشکان هر دقيقه‌اي که از سکته مغزي مي‌گذرد، بيش از 2 ميليون سلول عصبي از بين مي‌روند. بنابراين در نظر گرفتن مسئله زمان و سرعت عمل در اقدام به درمان مي‌تواند بيمار را از وقوع ناتوانايي‌هاي مغزي نجات دهد. درمان سريع و صحيح بعد از وقوع سکته مغزي ضروري است. خارج کردن لخته خون به کمک ابزار پيشرفته، مي‌تواند بيش از 50 درصد شانس بهبودي را افزايش دهد. داروهاي حل کننده لخته خون در مدت 4 ساعت و نيم، احتمال بهبودي را 30 درصد افزايش خواهد داد. اگر بيمار در بيمارستاني بستري شود که واحد مراقبت‌هاي ويژه سکته مغزي هم داشته باشد، 14 درصد شانس بيشتري براي بهبودي دارد. اما متاسفانه تعداد اين مراکز در کشور به اندازه کافي نيست. آنطور که رئيس انجمن سکته مغزي مي‌گويد در تهران 2 مرکز درماني داراي ابزار پيشرفته درمان اوليه سکته مغزي وجود دارد و يکي دو شهر ديگر از جمله شيراز داراي چنين مرکز درماني هستند.