آمریکاییها کوتاه خواهند آمد
آرمان ملي- نازنين فرازي : رئيسجمهور کشورمان در هفتادوچهارمين اجلاس مجمع عمومي سازمان ملل طرحي بهنام «ابتکار صلح هرمز» را مطرح خواهد کرد که به گفته محمدجواد ظريف بسيار جدي است. ترامپ نيز آمادگي خود را براي شنيدن طرح پيشنهادي ايران براي ايجاد ثبات و آرامش در منطقه خليج فارس اعلام کرده است. «آرمان ملي» با دکتر احمد شيرزاد درباره حواشي سفر روحاني و ظريف به نيويورک گفتوگو کرده که در ادامه ميخوانيد.
دکتر روحاني در سفر به نيويورک طرح ابتکار صلح هرمز را مطرح خواهند کرد. اين طرح چقدر ميتواند در ثبات منطقه خليج فارس موثر باشد و حاوي چه مضموني است؟
مضمون پيشنهاد آقاي دکتر روحاني خيلي روشن است. الان کشورهاي نيازمند نفت و کشورهايي که در منطقه فکر ميکنند منافعي دارند، صرفنظر از اينکه اين منافع مشروع باشد يا نامشروع مثل کشورهاي اروپايي و بهخصوص آمريکا در عمل يک نتيجهگيري برايشان محرز شد و آن اينکه بدون همکاري ايران قادر به امنيت مسيرهاي عبور و مرور کشتيها و نفت نيستند و بازار جهاني نفت بدون مشارکت ايران در تامين امنيت منابع نفتي و خطوط کشتيراني مربوط به نفت امکانپذير نيست و در عمل همه به آن رسيدند. با اين واقعيت خيلي تلاش کردند که با اعمال نيرو و قوه قهريه روبهرو شوند ولي تابهحال موفق نبودهاند. ايران در اعمال حاکميتش در منطقه خيلي جدي است و اعمال فشارها و تحريمها نميتواند اين کشور را از مسير خود منحرف کند. در چنين شرايطي وقتي نتوانستند از هيچمسير اعمال فشاري به نتيجه برسند تنها راهي که برايشان باقي ميماند اين است که دست دوستي به ايران داده و اجازه دهند در منافعي که در منطقه هست ايران هم منافع خودش را ببرد.
دکتر ظريف به مذاکراتي که به صلح پايدار بينجامد اشاره کرده است. آيا اين هم در پرتو همان پيشنهاد است و ما در صورتي که آمريکا دست از تحريمها بردارد، مذاکره خواهيم کرد؟
حتي اگر شجاعت کافي در طرف مقابل براي گرفتن يک تصميم قاطع نباشد، به هر حال شايد در مواردي که توافقات کوچک هم بشود ايران بتواند استقبال کند ولي پيام دکتر ظريف همين است که مساله را اصولي حل کنيم و در نگاهشان به منطقه بازنگري کنند.
به تغيير آرايش قوا در منطقه اشاره کرديد. عربستان با وجود اتهامزني به ايران تاکنون تهران را مستقيما متهم حملات به آرامکو معرفي نکرده است و بيشتر درصدد تحريک ديگر کشورها عليه ايران است نه اعلان جنگ مستقيم.
دو حادثه بسيار مهم در منطقه اتفاق افتاد؛ يکي بحث سرنگوني پهپاد آمريکايي بود که مسئوليتش با ايران بود و با شجاعت تمام هم ايران پذيرفت و آمريکا در مقابل اين اقدام قاطع و شجاعانه هيچعکسالعمل خاصي نتوانست نشان دهد و دوم آسيبپذيري منابع نفتي عربستان بود که مسئوليتش با ايران نيست و ايران نپذيرفته است. اين يک واقعيت است و ميتواند به اشکال مختلف و از جوانب ديگر تکرار شود. در منطقه انواع و اقسام نيروهاي مسلح وجود دارند. اخوانالمسلمين در يمن، طرفداران القاعده، در منطقه افغانستان نيروهاي مختلفي هستند، طالبان هست و در خود سوريه الان نيروهاي مختلف هستند. اين منطقه، منطقهاي نيست که بتوان بدون يک همکاري جدي و دست واقعي دوستي کشورهاي منطقه بتوانند در آن با صلح و آرامش زندگي کنند. بنابراين ضربهاي که عربستان سعودي ديد حواسشان را متوجه واقعيتهاي جديد منطقه کرده است. فکر ميکنم بعد از اين حادثه يک توازن قواي جديد در منطقه داريم که حالا بايد با اين توازن قواي جديد وارد مذاکرات متفاوتي شويم.
ترامپ در پاسخ به ديدار احتمالياش در نيويورک با روحاني همان جمله معروف «حالا ببينيم چه پيش ميآيد» را عنوان کرده است.
درواقع آنها مستاصل هستند. از طرف ايران که خط مشي مقام معظم رهبري جدي است. درواقع وقتي ايشان يک مسالهاي را به اين قاطعيت مشخص کردند و روي آن خط کشيدهاند ديگر کسي روي آن حرفي نميزند. بحث فصلالخطاببودن مقام معظم رهبري در مسائل استراتژيک اينجا مصداق و جديت خاصي دارد. بنابراين از طرف ايران قطعا مساله در تمام سطوح منتفي است.
امانوئل ماکرون با اشاره به افزايش تنشها در پي حمله به تاسيسات نفتي عربستان از احتمال اينکه اتفاقي در نيويورک درباره ايران بيفتد سخن گفت. با توجه به پيشينه رئيسجمهور فرانسه در ميانجيگري و ارائه پيشنهاداتي براي طرفين آيا اين بار مجمع عمومي شکل ديگري به خود خواهد گرفت و روحاني دست پر از نيويورک بازميگردد؟
اين سفر با مذاکراتي که در حواشي مختلف صورت ميگيرد بهنظرم شايد خيلي در طرفهاي اصلي نباشد و بيشتر در حواشي خواهد بود. ملاقاتهايي با رهبران منطقهاي دارند يا اينکه احتمالا آقاي روحاني بتواند نتيجه قطعي و خيلي فوري و جدي بگيرد در مذاکره با اعراب منطقه است. دولتهاي امارات و عربستان نقش بسيار مهمي دارند. ما اگر بتوانيم به يک توافق استراتژيک با عربستان سعودي برسيم، و همچنين با امارات متحده، مسائلمان در سطح جهاني هم بسيار متفاوت خواهد بود. بعيد ميدانم در اين سفر بشود در بحث برجام و تنشهايي که بين ما و آمريکاييهاست، خيلي کار جدي کرد ولي ميشود دور آنها را يک مقداري خالي کرد و متحدين منطقهاي مثل عربستان سعودي و امارات را يک مقداري لااقل ساکت کرد. اين امکان وجود دارد. بخش مهم سفر آقاي روحاني و آقاي ظريف ديپلماسي رسانهاي و ديپلماسي عموميشان است. من خيلي اميدوار هستم که در اين ديپلماسي بتوانند حق ملت ايران را ادا کنند و با بيانات قاطع و اقناعکننده براي افکار عمومي جهان مظلوميت ملت ايران را نشان دهند، ولي در مورد موضعگيري امانوئل ماکرون بايد بگويم مساله اين است که بهرغم اينکه اين نوع صحبتکردن مقداري ريسک دارد ولي بهطور قطع آمريکاييها کوتاه خواهند آمد. آنها دنبال اين هستند که يکجوري مساله را حل کنند. اينکه الان اهميت دارد و شايد آقاي ماکرون بتواند نقش ايفا کند پيداکردن يک روش آبرومند است وگرنه در اصل اينکه اين مساله تمام شده است يعني فشار حداکثري و تحريمها و اين قبيل مسائل بهنظر ميرسد به نقطه اوجش رسيده و تمام شده است و همه به اين نتيجه رسيدهاند که فايدهاي ندارد. اما اينکه چگونه روش آبرومندي پيدا کنند که هم دولت ترامپ براي انتخابات آينده سرش را بلند کند، اين کاري است که شايد آقاي ماکرون يا خانم مرکل يا امثال اينها بتوانند فرمولهايي برايش پيدا کنند.
