مشاوره پيش و پس از ازدواج
عوامل ثبات در کانون خانواده
مشاوره پيش و پس از ازدواج
اگر خدمات مشاوره قبل و بعد از ازدواج توسعه يابد، شاهد کاهش آمار طلاق در جامعه و افزايش ثبات و رضايتمندي در کانون خانوادهها خواهيم بود به منظور استحکام نهاد خانواده، وزارت ورزش و جوانان توسعه مراکز تخصصي مشاوره را در صدر برنامههاي خود قرار داده است. هنوز هم کم نيستند افرادي که فکر ميکنند مشاورههاي پيش از ازدواج، يک کار فانتزي و نوعي کلاس گذاشتن است که فقط پول زوجها را هدر ميدهد. عدهاي هم خودشان را عقل کل ميدانند و با احتساب مدارک دانشگاهي که گرفتهاند، گمان ميکنند که براي انتخاب همسر و شروع يک زندگي مشترک، نياز به راهنماييگرفتن و مشاوره از هيچکسي ندارند. حال آنکه اينگونه نيست. برنا نوشت؛ براساس آمارهاي ارائهشده، بيشترين طلاق در پنجسال نخست زندگي مشترک و در ميان زوجهايي صورتگرفته که اتفاقا تحصيلکرده بوده و دورههاي مشاوره پيش از ازدواج را نگدراندهاند.
اهميت خدمات مشاوره پيشاز ازدواج
از سوي ديگر بايد گفت خدمات مشاوره پيش از ازدواج فقط مختص افرادي نيست که عقدکرده و دوران نامزدي را ميگذرانند، بلکه حتي فردي که هيچ گزينهاي هم براي ازدواج ندارد، بايد از خدمات مشاوره پيش از ازدواج استفاده کند تا در مرحله انتخاب شريک زندگياش به خطا نرود. دکتر ناصر قاسمزاد، مشاور و مديرعامل جمعيت حمايت از سلامت، بهداشت و روان جامعه تاکيد ميکند: خدمات مشاوره پيش از ازدواج چند بخش را شامل ميشود؛ يک بخش آن آگاهکردن يا همان دادن اطلاعات به افراد و بخش دوم نيز شامل غربالگيري است. در مرحله آگاهکردن به دنبال اين هستيم که به فرد اين آگاهي را بدهيم که قرار است وارد چه عرصهاي از زندگياش شود و براي ورود به يک برهه مهم زندگي بهنام ازدواج، بايد از چه امکاناتي برخوردار باشد تا در مقوله شناخت، انتخاب همسر و اقدام به ازدواج به خطا نرود. او ادامه ميدهد: اما در مرحله غربالگيري بهعنوان بخش ديگري از خدمات مشاوره، ما با فردي مواجه هستيم که شريک زندگياش را انتخاب کرده است و در يک مرحله مثل آشنايي قبل از ازدواج، نامزدي، دوران عقد يا حتي در سالهاي اول ازدواج قرار دارد. در اينجا ما در وهله اول بهدنبال حفظ و تداوم خانواده هستيم، اما گاهي به اين دليل که آن بخش اول خدمات مشاوره شامل دادن اطلاعات به فرد طي نشده است، فرد به مشکل برخورده است و احساس ميکند که انتخاب غلطي انجام داده است. البته ما در اين شرايط براي زوجها تصميم نميگيريم و تصميم را به عهده خود آنها ميگذاريم. اين مدرس دانشگاه الزهرا و دانشگاه پيام نور خاطرنشان ميکند: براي همان بخش آگاهيبخشي همواره پيشنهاد ما اين بوده است که مجموعهاي از دورههاي آموزش اجباري مشاورههاي پيش از ازدواج در سال آخر دوره دبيرستان براي دختران برگزار شود و براي پسران نيز همين شکل از آموزشها در دوره سربازي يا سال دوم دانشگاه ارائه شود. اين آموزشها بايد شبيه يک ترم دانشگاهي و با حضور مشاوران خبره کشور برگزار شود تا اين آموزشها به شکل صوري انجام نشود و اثرگذاري داشته باشد. اين مشاورهها نيز بايد کاملا منطبق بر واقعيتهاي جامعه باشد.
تداوم مشاورهها تا سهسال اول ازدواج
دکتر قاسمزاد، مشاور ازدواج و خانواده تاکيد ميکند: مشاورههاي قبل و بعد از ازدواج بايد معمولا تا سهسال اول ازدواج را هم دربر بگيرد، زيرا بايد زوجها با آيين همسرداري و نحوه نگهداري از نهال عشق در کانون خانواده آشنا شوند. همچنين در سالهاي اول زندگي مشترک بايد درباره بحث فرزندآوري صحيح نيز اطلاعات لازم به زوجها ارائه شود.
نقش مهم دولت در توسعه مشاوره
وي افزود: اگرچه بايد رسانهها و نهادهاي فرهنگساز تلاش کنند تا خدمات مشاوره قبل و بعد از ازدواج در بين خانوادههاي ايراني بهعنوان يک ضرورت کاربردي نهادينه شود، اما در اين بين دولت هم نقش تاثيرگذاري دارد. دکتر قاسمزاد نيز با اشاره به همين نقش مهم دولت در توسعه خدمات مشاوره، توضيح ميدهد: حدود سهدهه از عمر علم مشاوره در ايران ميگذرد. در اين بين، حدود 20سال ميشود که بيمهشدن خدمات مشاوره قبل و بعد از ازدواج را خواستار هستيم که فعلا به نتيجه نرسيده است. انتظار ميرود دولتها براي حمايت از ازدواج جوانان و ثبات خانوادهها، گام عملي در اين زمينه بردارند، به نحوي که سياست حمايت از خدمات مشاوره نيز با تغيير دولتها دگرگون نشود. واقعيت اين است که خيلي از زوجهاي جوان، توان پرداخت هزينه مشاورههاي قبل و بعد از ازدواج را ندارند. در اين شرايط، انتظار منطقي اين است همانطور که دولت براي درمان بيماريهاي جسمي، خدمات بيمهاي را توسعه ميدهد، به همان نسبت هم خدمات مشاوره را تحت پوشش بيمه قرار دهد، زيرا اهميت سلامت روان در جامعه به هيچوجه کمتر از سلامت جسم نيست. افزايش سلامت رواني در جامعه، بدون هزينهکردن و سرمايهگذاري به دست نميآيد و درواقع اگر بهدنبال ازدواجهاي موفق و پايدار هستيم، بايد آماده باشيم که بهاي آن را هم پرداخت کنيم.البته شايان ذکر است که وزارت ورزش و جوانان گسترش مراکز تخصصي مشاورههاي پيش و پس از ازدواج را در صدر برنامههاي خود قرار داده و از اين نظر بايد از برنامهريزان اين وزارتخانه که با قشر مهم و حساس جوانان سروکار دارد، تجليل کرد، اما بدون ترديد کمکهاي بيمهاي نيز ميتواند در نهادينهسازي فرهنگ مراجعه به مشاوره موثر و تعيينکننده باشد.
