آرمان ملي- مرتضي رفيعي:
طي روزهاي گذشته در بيانيهاي که در تارنماي وزارت امور خارجه انگليس منتشر شده آمده است که طرفهاي اروپايي برجام بدون اشاره به بيعملي خود در مقابل توافق يادشده از اقدام اخير ايران عميقا نگران هستند و آن را مغاير تعهدات اين کشور تحت برجام ميدانند. بر اين مبنا طرفهاي اروپايي برجام معتقدند که تحولات اخير ضرورت تلاشهاي ديپلماتيک براي کاهش تنشها و از سرگيري مذاکرات را مورد تاکيد قرار ميدهد. در اين بيانيه آمده است که سه کشور انگليس، فرانسه و آلمان و مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا همچنان از برجام حمايت کرده و قويا از ايران ميخواهند تا از اقداماتي که به گفته آنها با تعهدات اين کشور تحت برجام ناسازگار است برگردد و از گامهاي بيشتري که توافق هستهاي را تضعيف ميکند، خودداري کند. طرفهاي اروپايي در اين بيانيه از ايران خواستند تا با آژانس بينالمللي انرژي اتمي در تمامي موضوعهاي مرتبط از جمله مسائل پادماني همکاري کند. آنها همچنين حمايت خود را از نحوه نظارت و راستي آزمايي تعهدات ايران تحت برجام، توسط آژانس مورد تاکيد قرار دادند. به منظور بررسي اين موضوع «آرمان ملي» گفتوگوي کوتاهي با عبدالرضا فرجيراد، سفير
اسبق ايران در مجارستان انجام داده که در ادامه ميخوانيد:
طي روزهاي گذشته تروئيکاي اروپايي ضمن صدور اطلاعيهاي از کاهش تعهدات برجامي ايران ابراز نگراني کردند. صدور چنين اطلاعيهاي از طرف اروپا نشانه چيست؟
از زماني که ايران اعلام کرد فازهاي کاهش تعهدات برجامياش را به درجه انجام ميرساند کشورهاي اروپايي بيانيههايي را مبني بر خودداري ايران از برداشتن چنين گامهايي که به برجام صدمه وارد کند صادر کردند. گام سوم کاهش تعهدات برجامي از آنجايي که گام حساسي بوده و ايران تعهداتش را کاهش ميدهد، نگرانيهاي زيادي در سطح بينالمللي از جمله در اروپا ايجاد شده است. بعد از آنکه گام سوم کاهش تعهدات برجامي ايران اعلام و بسياري از کشورها از جمله بريتانيا و نمايندگانشان در سازمان ملل متحد تلاش کردند تا بهطور جديتر با مساله برجام و کاهش تعهدات برخورد کنند. لذا با توجه به اهميت گام سوم و نگرانيهاي طرف اروپايي که با ادامه اين روند و وارد شدن ايران به گام چهارم ديگر برجامي باقي نماند. کشورهاي اروپايي اين بيانيه مشترک را صادر کردند. در عين حال به نظر ميرسد اين بيانيه به نوعي هشدار به ايران است. بدين منظور که اگر ايران به اين مسير ادامه دهد اروپا ممکن است همکاريهايش را با ايران کاهش دهد. انتشار چنين بيانيهاي اهميت دادن به گام سوم کاهش تعهدات برجامي است. همچنين از سوي ديگر اين مساله نشان دهنده اعلام آمادگي در زمينه مسائل اقتصادي و راهاندازي اينستکس و راضي کردن طرف آمريکايي است.
حسين موسويان در مقالهاي نوشت گفتوگو و معامله مستقيم با ايران آرزوي ترامپ است. ترامپ از گفتوگو با ايران چه اهدافي را دنبال ميکند؟ آيا اين گفتوگو تاکتيکي است يا يک رويکرد استراتژيک؟
طي حدود 3 سالي که ترامپ در راس هرم قدرت در کاخ سفيد قرار دارد با 12 شرطي که پمپئو مطرح داشت اين تصور وجود داشت که ايالات متحده به دنبال فروپاشي سيستم سياسي در ايران است. اما واقعيت آن است که آنها چنين سناريويي را دنبال ميکردند و بر اين تصور اشتباه بودند که ميتوانند با چنين اقداماتي منجر به رژيمچنج در ايران شوند. اما هر چه جلوتر رفتيم آنها متوجه شدند که نظام سياسي در ايران بسيار محکمتر از آن است که آنها تصور ميکردند. همچنين آنها قدرت ايران را دستکم گرفته بودند. در اين يک سال اخير ايران بخشي از تواناييهايش را نشان داد. با نزديک شدن به انتخابات در آمريکا يکي از مسائلي که مطرح ميشود مساله سياست خارجي است. از سوي رقباي دونالد ترامپ شکستهاي وي در مذاکرات با کره شمالي، ونزوئلا، رابطه با اتحاديه اروپا و همچنين مهمتر از همه مساله ايران مورد ارزيابي قرار گرفته و اين سوال اساسي مطرح ميشود که خروج آمريکا از برجام چه دستاوردي براي آمريکا داشته است. ترامپ پاسخي به اين سوالات ندارد اگر هم بخواهد پاسخهاي دست و پا شکسته که بعضا ميدهد مطرح کند مدام در ميتينگهاي انتخاباتي تخريب ميشود. لذا ترامپ به دنبال آن است تا با بازي تبليغاتي به اصطلاح يک دستاورد بزرگي را به افکارعمومي در آمريکا ارائه نمايد. اما تا زماني که قرار چنين گفتوگوهاي احتمالي تنظيم نشود او فکر ميکند نميتواند افکار عمومي را راضي کند. اگر ترامپ بتواند عکسي گرفته و از آن تحت عنوان يک دستاورد ياد خواهد کرد. بنابراين در چنين چارچوبي راهکاري را که مکرون در قبال ايران آغاز کرد با هماهنگي آمريکاييها صورت گرفت. آمريکاييها بر اين تصور بودند که بسته پيشنهادي مکرون منجر به يک ملاقات خواهد شد اما زماني که مطمئن شدند چنين ملاقاتي از سوي تهران مورد پذيرش قرار نگرفت با بسته اعتباري طرف فرانسوي مخالفت کردند. لذا درحال حاضر هدف اصلي ترامپ انتخابات است. بنابراين هر آنچه که بتواند در انتخابات به وي کمک کند از آن استفاده خواهد کرد. آمريکاييها در شرايطي قرار گرفتهاند که اگر به برجام بازگردند مورد انتقاد دموکراتها قرار خواهند گرفت همچنين اگر بخواهند با مواضع مبالغهآميز شکستهايشان را پيروزي جلوه دهند رقبا تخريبشان ميکنند. بنابراين چنين وضعيتي همانند کلاف سردرگمي شده که آنها هم در پي امتياز دادن و انجام ملاقات هستند. فرانسويها پيش از اين به آمريکاييها اعلام کرده بودند که جان بولتون مانعي بر سر مذاکرات ميان تهران-واشنگتن است. لذا به نظر ميرسد اخراج بولتون از کاخ سفيد چراغ سبزي به تهران است. در ماههاي گذشته پس از آنکه امانوئل مکرون پيامي را براي دونالد ترامپ فرستاد ترامپ در پاسخ به پيام مکرون گفته بود که بولتون متوجه اين پيام نشود که اين مساله خود نشانگر آن است که بولتون مانعي در کاخ سفيد در برابر سياستهاي تغيير ترامپ بود. سياستهايي که ترامپ دنبال ميکند صرفا انتخابات و منافع شخصي براي وي تا وضعيت آمريکاست. لذا چنين وضعيتي تا حدودي بغرنج و پيچيده است. اما براي نتيجه بايد منتظر ماند و ديد چه چيزي به وقوع ميپيوندد.