ایران باید بجای واکنش وارد سیاست کنشی شود
آرمان ملي- مرتضي رفيعي: طي روزهاي گذشته خبرگزاري رويترز گزارش داد، دونالد ترامپ، در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ سفيد مدعي شد که «ميتواند با رئيسجمهوري ايران ديدار کند و مشکلي با ديدار با روحاني ندارد.» همچنين وي پيش از اين گفته بود «هر چيزي ممکن است. آنها مايلند بتوانند مشکلاتشان را حل کنند. ما ميتوانيم موضوع را در 24 ساعت حل کنيم.» به منظور بررسي اين موضوع «آرمان ملي» گفتوگويي را با مهدي ذاکريان استاد دانشگاه انجام داده که در ادامه ميخوانيد:
با توجه به آنکه ترامپ در تازهترين موضع مدعي شد «ميتواند با رئيسجمهوري ايران ديدار کند و مشکلي با ديدار با روحاني ندارد»، هدف وي از طرح چنين ادعايي چيست؟
آمريکاييها و بهويژه شخص ترامپ همواره مدعي بودند که مسائل ميان ايران و آمريکا بهصورت وسيعتر طي مذاکراتي جامعتر حل شود. ترامپ در بدو ورود به دنبال رژيمچنج در ايران بود اما امروز اين گونه ادعا ميکند که ما مشکلي با نظام سياسي ايران نداريم. همچنين تا ديروز مدعي حمايت از حقوق مردم ايران بود اما امروز ميگويند ما ميتوانيم مشکلات شما را حل کنيم. تا ديروز ميگفتند علت مشکلات مردم ايران تحريمها نيست بلکه اين مشکل حاکميت در ايران است. اما امروز ميگويند شما مشکلاتي داريد که ما ميتوانيم آنها را حل کنيم. بنابراين اين گونه مواضع، خود نشان دهنده آن است که اصل مشکل به خود آمريکاييها باز ميگردد. سياست خارجي ايران بر اساس هنجارهاي آمريکايي شکل نميگيرد. ايران بر اساس خواست و منافع ملي و ارزشهاي مندرج در قانون اساسياش روابط خارجي خود را دنبال ميکند. آنچه که ايران ميخواهد عدم دخالت آمريکاييها در امور داخلي ايران است. آمريکاييها طي سالهاي پيش از انقلاب مکررا در امور داخلي ايران دخالت داشتهاند به گونهاي که کودتاي 28 مرداد مويد آن است. ايران همواره بر عدم مداخله و احترام به حاکميت ملي ساير کشورها تاکيد داشته است. همچنين دولتها در روابط دوجانبه ميبايستي اصل روابط مسالمت جويانه را دنبال کنند. آنچه که در روابط آمريکا با ايران ديده ميشود روابط مخاصمه جويانه است. اقداماتي همچون بلوکه کردن اموال مردم ايران، تحريم اقتصادي، تحريک صدام به جنگ با مردم ايران، حمايت از صدام در طي جنگ و همچنين پس از وقايع 11 سپتامبر به رغم آنکه ايران جزو اولين دولتهايي بود که حوادث تروريستي را محکوم کرده و با ملت آمريکا ابراز همدردي کرد اما رئيسجمهور وقت آمريکا به رغم مواضع و همکاري ايران در افغانستان و عراق هنگامي که ايالات متحده به دنبال حمله به اين کشورها بود. اما آمريکاييها ايران را محور شرارت ناميدند. ترامپ ميبايستي در ابتدا مشکلات خودش را حل و فصل نمايد. بسياري از مشکلات کنوني ايران در نتيجه ميوه مسموم تحريمهاست. تحريمهايي که آمريکاييها بر عليه مردم ايران اعمال داشتهاند. متاسفانه به جز ترامپ عدهاي ديگر نيز با ترامپ همکاري ميکنند. اين مساله را نيز بايد به خاطر داشته باشيم هر مديري که ناکارآمد باشد چنين افرادي را بايد ياران ترامپ و نتانياهو بناميم. مردم کشورمان بيشترين زحمت را کشيده و کمترين بهره را ميبرند. اميد بستن به ملاقات با ترامپ يک تحليل نادرست است البته اين به معناي آن نيست که ايران تمام درها را به روي خود ببندد. ايران ميبايستي تمامي سناريوها را در نظر گيرد پيش از آنکه ترامپ اين مواضع را ابراز دارد ايران بايد چنين مواضعي را مطرح کند. ايران ميبايستي از سياست واکنشي وارد سياست کنشي شود. لذا ترامپ بايد در معرض اين پرسش قرار گيرد که اگر با دکتر روحاني روبهرو شود چه ميکند. ما بايد ترامپ را در بن بست قرار دهيم. اين ما هستيم که همواره سخن از گفتوگو را مطرح داشتهايم. لذا نبايد اين اجازه را دهيم تا تصوير معکوسي از ايران در سطح نظام بينالملل منعکس شود. چون اين ترامپ است که هر بار شرايط مذاکره را به هم ميزند. مکرون به دنبال آن بود تا زمينهاي را براي گفتوگو ايجاد کند ايران نيز اعلام آمادگي کرد اما چه کساني جز آمريکاييها اين زمينه را به هم زدند، زماني که آمريکاييها دکتر ظريف را تحريم ميکنند اين به معناي آن است که آنها مذاکره را نميخواهند. اين مسائل به معناي آن است که آمريکاييها دروغ ميگويند.
با توجه به آنکه نتانياهو در تازهترين سناريوي ايرانهراسياش خبر از فعاليتهاي پنهاني هستهاي ايران داده است. وي چه اهدافي را در مقطع زماني کنوني از طرح چنين ادعاهايي دنبال ميکند؟
به نظر ميرسد نتانياهو همواره تلاش ميکند تا گزارشهاي واقعي بينالمللي را تحت الشعاع قرار دهد. طي روزهاي گذشته هنگامي که آژانس بينالمللي انرژي اتمي اعلام داشت کليه فعاليتهاي ايران در چارچوب برجام و NPT و مطابق با پروتکل الحاقي است نتانياهو سعي کرد تا با ارائه نمايشهاي خندهدار تصوير گزارش آژانس در تاييد فعاليتهاي هستهاي ايران به جامعه بينالمللي ارائه داده بود را تحتالشعاع قرار دهد. اين بار نيز پس از حضور مديرکل آژانس در ايران و احتمال ارائه گزارش مثبت به رغم گام سوم کاهش تعهدات برجامي ايران (که البته به دليل عدم انجام تعهدات طرف مقابل و نه با انگيزه نقض برجام) صورت گرفت. تلاش نتانياهو به منظور به حاشيه راندن گزارش مثبت احتمالي آژانس صورت پذيرفت. از سوي ديگر نتانياهو به دنبال آن است تا افراطيون نگران سرزمينهاي اشغالي را گرد خود جمع کرده و بدين طريق پيروزي در انتخابات را نصيب خود کند.
با توجه به آنکه برخي از کارشناسان بر اين نظرند که هرگاه روابط ايران و غرب در مسير کاهش تنش سير ميکند به ناگاه افراطيون در سرزمينهاي اشغالي همچون نتانياهو دست به کار ميشوند. آيا اين ديدگاه ميتواند درست باشد؟
اين ديدگاه شماري از تحليلگران است، اما به نظر ميرسد مسائل ايران و آمريکا نه مساله هستهاي، منطقه و... است. ايران هژموني آمريکا را از ابتداي پيروزي انقلاب نميپذيرد. بنابراين يک نوع اختلاف بنيادين و هويتي ميان ايران و آمريکا وجود دارد. اينکه نتانياهو به دنبال چنين سناريويي باشد احتمال آن وجود دارد اما اين احتمال ضعيف است. ديدگاه ايران نسبت به نظام بينالملل آکنده از ارزشها و منافع ملي است. اما ديدگاه آمريکاييها منافع محور و نه ارزش محور است. درست بر خلاف اروپاييها، به گونهاي که آمريکاييها با عربستان ناقض حقوق بشر که يک روزنامهنگار را قطعه قطعه کردند روابط بسيار خوبي دارند. بنابراين اگر منافع آمريکاييها تامين شود آنها وارد هر گونه تعاملي ميشوند.
