روانکاوی جشن طلاق
به نظر برخي کارشناسان جشن طلاق بهعنوان امري نامتعارف و مغاير با ساختارهاي فرهنگي جامعه به دلايلي از قبيل تظاهر، خود نمايي، اعلام جدايي و شروع زندگي مجردانه بدون تعهد و مسئوليت برگزار ميشود. جشن طلاق مراسمي است که براي اعلام پايانيافتن يک ازدواج برپا ميشود و بيانکننده مجردشدن دوباره برگزارکننده مراسم است.مراسم جشن طلاق به طرق گوناگون برگزار ميشود، يک يا هر دو طرف ميتوانند در مراسم حضور داشته باشند. در اين مراسم کيک طلاق، حلقه ازدواج و حلقههاي طلاق بريده يا شکسته شده وجود دارد. براي مثال در ژاپن زن با پوشيدن لباس ويژه جشن طلاق را بههمراه همسرش با شکستن حلقه ازدواج خود، به پيوند زناشويي خاتمه ميدهد. در پايان مراسم نيز از ميهمانان پذيرايي ميشود. در ايران نيز چندسالي است که اين جشن برگزار ميشود و در آن زوجين پس از طلاق رسمي جشني را مثل جشن عروسي برگزار ميکنند که همراه با شام و موزيک است. اما اينکه برگزارکنندگان اين جشن با چه ويژگيها و چه دلايلي به اين امر مبادرت ميکنند از جمله سوالاتي است که در اين گزارش سعي گرديد به آنها پرداخته شود. در اين خصوص «ايرنا» با علي فتحيآشتياني، مشاور و روانشناس به گفتوگو نشست.
جشن طلاق امري نامتعارف
فتحيآشتياني در خصوص جشن طلاق و ارتباط آن با فرهنگ غالب کشور گفت: طلاق در فرهنگ ديني ما ناپسندترين حلال است به شرطي که جميع جوانب آن مورد توجه قرار بگيرد و در زمان خودش اقدام شود. گاهي اوقات طلاق بهتر از ادامه زندگي است. وقتي در واقع به دلايل متعدد امکان تفاهم و سازگاري وجود ندارد، طلاق ميتواند راهحل مناسبي باشد، شرع هم اين اتفاق را قبول دارد اما بهعنوان ناپسندترين حلال از آن ياد ميکند. وي افزود: جشني که امروزه بهعنوان جشن طلاق يا طلاقپارتي معروف است، بهنحوي مربوط به فرهنگ غرب بوده و در آنجا بيشتر رايج است. به نظر تقريبا دهسالي است که اين جشن در کشور ما مطرح شده و گاهي درباره اين پديده صحبت ميشود. در جامعه ما فرهنگ در حال تغيير از حالت سنت به مدرنيته است. طبيعتا يکي از پيامدهاي نامطلوب مدرنيته تغيير تفکر در ازدواج بهعنوان امر مقدس و الهي بين زوجين به يک قرارداد اجتماعي است که خود اين امر هم ميتواند عاملي بسيار مهم باشد که افراد را به مراسمي از اين قبيل سوق دهند. حال اينکه چگونه ميتوانيم اين قرارداد اجتماعي را بههم بزنيم يک الگو ميتواند جشن طلاق باشد! جشن طلاق کاملا الگوبرداري از فرهنگ غربي است. به عبارتي يک ساختارشکني فرهنگي است. در واقع مراسمي براي ازبينبردن قبح طلاق است.
شيوع جشن طلاق در طبقات بالاي جامعه
فتحيآشتياني درخصوص ويژگيهاي کساني که به اين جشن مبادرت ميکنند، گفت: عمدتا اين امر در گروههايي رخ ميدهد که بين 20 تا 40سالگي هستند و از نظر طبقاتي در سطوح بالاي اقتصادي و اجتماعي جامعه قرار دارند. طبقات متوسط و متوسط به پايين کمتر به سمت مراسمي از اين دست ميروند. شايد به عبارتي بتوان گفت بيشتر نوکيسهها اين کار را ميکنند. اين روانشناس افزود: عمدتا جشن طلاق در شهرهاي بزرگ از جمله تهران و در گروههاي سني و طبقات اجتماعي خاص صورت ميگيرد و پديدهاي نادر است.
دلايل برگزاري جشن طلاق
فتحيآشتياني در خصوص دلايل برگزاري جشن طلاق گفت: يک دليل ميتواند آگاهيرساني و اطلاع به ديگران از اين اتفاق باشد. همانطور که از طريق مراسم عروسي و ازدواج به همه اعلام ميکنيم که با يکديگر ازواج کردهايم اينک از طريق جشن طلاق هم به همه خبر ميدهيم از هم جدا شدهايم. وي افزود: درواقع از طريق اين مراسم به ديگران اعلام ميکنيم و اين پيام را ميرسانيم که با خواست يکديگر و بدون دعوا و درگيري و کشمکش از هم جدا شدهايم. اين روانشناس افزود: دليل ديگر به ويژگيهاي شخصيتي خاص افراد برميگردد. برخي افراد بزرگنمايي ميکنند و مايلند کارهايشان سروصدا داشته باشد و با جشن طلاق ميخواهند به ديگران بگويند که ما حتي در طلاق چنين کاري کردهايم. در واقع آنها با قصد و نيت مطرحکردن خودشان بيشتر دست به اينگونه فعاليتها ميزنند. فتحيآشتياني افزود: از طرفي ممکن است کسي که جشن طلاق ميگيرد ميخواهد به ديگران اين معناها و پيامها را منتقل کند که من سبک زندگي متاهلي را نپذيرفتهام و ميخواهم با جشني که ميگيرم به ديگران اعلام کنم من مجردم و آزادانه بدون مسئوليت و تعهد و وفاداري به شخصي که قبلا داشتم، قصد دارم دوران تجرد و قبلي خود را شروع کنم.
پيامدهاي جشن طلاق
فتحيآشتياني درخصوص پيامدهاي جشن طلاق گفت: از آنجايي که اکثر جشنهاي طلاق بهصورت نمايشي و براي خودنمايي برگزار ميشود، پس از مدتي طرفين از اقدام طلاق پشيمان ميشوند و بهدنبال راهحلهايي براي بازگشت به زندگي قبل خود ميشوند. در حالي که هزينههاي هنگفتي چه بهصورت مالي و چه بهصورت فردي و رواني متحمل شدهاند.
