سردرگمی 38 ساله در مبانی بانکداری بدون ربا
سيامين همايش بانکداري اسلامي روز گذشته در بانک مرکزي برگزار شد. در اين همايش که با حضور وزير اقتصاد، رئيسکل بانک مرکزي، روساي بانکهاي خصوصي و دولتي برگزار شد، غلامرضا مصباحيمقدم- عضو شوراي فقهي بانک مرکزي- اظهار کرد: در حال حاضر نظام بانکي در احتساب سود با مشکل جدي روبهروست و احتساب سود بانکي که در چارچوب بانکداري بدون ربا بايد متناسب و بر مبناي سود تسهيلات اعطايي و نرخ حقالوکاله باشد، در حال حاضر با آن مطابقت ندارد. او ادامه داد: احتساب سود سپرده بهعنوان هزينه بانک و احتساب سود دريافتي بهعنوان درآمد بانک، يکي ديگر از مشکلات تعيين نرخ سود است. مصباحيمقدم با اشاره به پرداخت سود سپرده قبل از تحقق آن در بانکها نيز ابراز کرد: اين اقدام بانکها اشکال شرعي دارد زيرا اين نوع شيوه محاسبه براساس شيوه محاسبه سود پول است که در بانکداري بدون ربا جايي ندارد. او تاکيد کرد: در بانکداري بدون ربا، سود بايد از طرف تسهيلات به سمت سپرده باشد. مصباحي مقدم ادامه داد: بانک مرکزي بايد نهادي داشته باشد که نرخ بازدهي در بازارها را مدام رصد کند و سود تسهيلات براساس آن تعيين شود.
افزايش رقابتپذيري بانکها
وزير اقتصاد بيان کرد: 38سال از تصويب قانون عمليات بانکي بدون ربا ميگذرد و بعد از چهار دهه از تصويب قانون، در کشوري که انقلاب با شعار اسلامي به پيروزي رسيده، انتظار ميرود که اين قانون کامل اجرا شده و عمليات بانکي، کاملا بدون ربا و اسلامي باشد. دژپسند تصريح کرد: اين امر ميتوانست مهمترين دستاورد تصويب قانون باشد؛ اما امروز در مورد مباني آن دچار مساله هستيم. او تاکيد کرد: امروز بانکداري با سرعت قابل توجهي در حال تحول است و حتي بانکداري اسلامي نيز خوشبختانه مورد توجه بسياري از نظامهاي بانکي کشورها قرار گرفته است؛ بايد خود را به گونهاي مجهز کنيم که نظام بانکداري را به آنچه که مطلوب است هدايت کرده و قدرت رقابتپذيري بانکهاي داخلي را در مقابل بانکهاي خارجي بالا ببريم.
تامين منابع اصلي اقتصاد توسطسيستم بانکي
در ادامه اين همايش، رئيس کل بانک مرکزي با تاکيد بر اينکه ناترازي و مشکلات مالي برخي بانکها را نبايد به کل نظام بانکي تعميم داد، تصريح کرد: اين موضوع يک شبه به وجود نيامده که بتوان يک شبه هم آن را برطرف کرد، بلکه نياز به برنامه ميانمدت و بلندمدت داريم و همت بايد براي اين اصلاح وجود داشته باشد که دارد؛ اما اصلاح نظام بانکي نبايد با تبليغات و اعلام و اطلاعرساني همراه باشد. عبدالناصر همتي اظهار کرد: ما هميشه قسمت خالي ليوان را ميبينيم، اما بايد ببينيم که بانکهاي ما اکنون دارند منابع اصلي حرکت اقتصادي کشور را تامين ميکنند؛ تمام پروژههاي اساسي کشور با پشتيباني بانکها انجام ميشود و 90 درصد تامين مالي کشور دست بانکهاست و ما نميتوانيم آنها را تضعيف کنيم. او اضافه کرد: سياستهاي پولي چيزي جز اجراي عمليات بازار باز بانکي نيست، در گذشته براي بانک مرکزي کلهاي پولي مهم بود که البته هماکنون هم اين مساله مهم است، اما بانک مرکزي به دنبال آن است که کلهاي پولي را از طريق عمليات بازار باز کنترل کند.
عمليات بانکداري بدون ربا تنها يک پوسته است
محمدحسين حسينزادهبحريني- عضو شوراي فقهي بانک مرکزي- نيز در اين همايش با بيان اينکه عمليات بانکداري بدون ربا، تنها بهعنوان يک پوسته به دور نظام بانکي کشور پيچيده شده است، گفت: مباني قانوني مورد اجرا قرار نميگيرد. او با بيان اينکه بهبود فرآيندهاي اجرايي در بانکداري بدون ربا از سال 62 در دستور کار قرار گرفته است، تصريح کرد: طي اين سالها همواره اين موضوع در دستور کار نظام بانکي و بانک مرکزي بوده و اکنون سوال اصلي آن است که چرا بهرغم گذشت 36 سال، روشهاي اجرايي اين قانون از نظر عملياتي دچار مشکل هستند. حسينزادهبحريني- افزود: علت اين امر آن است که مباني نظري بانکداري بدون ربا، مبناي قاعدهگذاريها قرار نگرفته است.
