فقر، متهم اول آسیبهای اجتماعی
آرمان ملي- وحيد استرون: «از دري كه فقر وارد شود از در ديگر ايمان خارج ميشود» اين حديثي از اميرمومنان (ع) درباره تاثير فقر بر شرايط جامعه و مردم است. به اعتقاد کارشناسان فقر بسترساز آسيبهاي اجتماعي و متهم رديف اول جرم در کشور است. با توجه به افزايش نرخ زندگي در کلانشهرها، گسترش آسيبها در مناطق حاشيهاي شهري و بالا رفتن آمار توروم روزانه، خط فقر هر روز زندگي تعداد زيادي از مردم را تحت تاثير قرار ميدهد. از سوي ديگر در يک نظرسنجي که توسط انجمن جامعه شناسي ايران صورت گرفته در همه استانها، آسيبهايي همچون اعتياد، فقر، طلاق، بيکاري، فرزندان فراري، خودکشي خشونت خانگي و بيماري HIV (ايدز) در مادران و کودکان مشترک است. بنابر اظهارات زهرا کمالي دهقان ريشه اين عوامل در فقر آگاهي خانوادهها و فقر مالي آنهاست.
تاثير فقر بر جوامع
در اين رابطه يک رفتارشناس اجتماعي با بيان اين مطلب که مشکلات اقتصادي و عدم تامين نيازهاي جسمي و رواني زمينه ساز بروز مشکلات اجتماعي است، به «آرمان ملي» ميگويد: عدم بضاعت مالي مکفي خانوادهها، ناتواني در پاسخگويي به نيازهاي طبيعي و ضروري مانند فراهم ساختن امکان تحصيل حتي در مقطع متوسطه، تامين پوشاک مناسب، متنوع و متناسب با سليقه و روحيه فرد، زمينه بروز دلزدگي، سرخوردگي، ناراحتيهاي روحي، دل مشغولي، افسردگي و انزواطلبي در فرزندان را فراهم ميکند.
دکتر مجيد ابهري با اشاره به اينکه فقر، مادر تمام آسيبهاي اجتماعي است افزود: فقر با بسياري مسائل و آسيبهاي اجتماعي از جمله ضعف تندرستي، افزايش مرگ و مير، بيماري رواني، شکست تحصيلي، جرم و مصرف دارو ارتباط دارد. فقر بهطور ذاتي يک مشکل و آسيب است اما لزوما به اين معنا نيست تمام افرادي که زير خط فقر زندگي ميکنند، افرادي نابسامان و مشکل ساز براي اجتماع هستند.وي با بيان اين مطلب که از ديدگاه جامعه شناسي، خشونت نوعي بهم ريختگي و بيساماني محسوب مي شود گفت: هرگاه بين انتظارات و مسالهاي که در واقع وجود دارد فاصله ايجاد شود، افراد يک نوع عدم تعادل با پرخاشگري و عصبانيت از خود بروز ميدهند. اگر در جامعهاي هنجارها رعايت نشود، کجروي در جامعه پديد آمده و رفتارها آسيب ميبيند. آسيب اجتماعي زماني ايجاد ميشود که از هنجارهاي مقبول اجتماعي تخلفي صورت گيرد و همين عدم پايبندي به هنجارهاي اجتماعي موجب پيدايش آسيب اجتماعي ميشود.اين آسيب شناس اجتماعي ادامه ميدهد: عدم بضاعت مالي مکفي خانوادهها، ناتواني در پاسخگويي به نيازهاي طبيعي و ضروري مانند فراهم ساختن امکان ادامه تحصيل حتي در مقطع متوسطه، تامين پوشاک مناسب، متنوع، متناسب با سليقه و روحيه آنان، زمينه بروز دلزدگي، سرخوردگي، ناراحتي هاي روحي، دل مشغولي، افسردگي و انزوا طلبي در فرزندان را فراهم مي کند و اين امر موجب مي شود تا اين افراد براي حل مشکل خود از بند گرفتاريها، دست به ارتکاب اعمال ناشايست بزنند. امروزه فشار مشکلات اقتصادي، احتمال دو شغلهبودن يا اشتغال نان آوران خانواده در مشاغل کاذب يا غيرمجاز را افزايش داده است. همين مسأله منجر به کم توجهي آنان نسبت به نيازهاي جوانان، رفع مشکلات روحي و رواني، تربيت صحيح و شايسته آنها شده است. انعکاس شرايط زندگي تجملاتي از طريق وسايل ارتباط جمعي نقش موثري در ازدياد آسيبهاي اجتماعي دارد. در گذشته کودکان در حياط با بچههاي ديگر بازي ميکردند و از اين طريق قدرت تحمل، صبر و توانايي حل مساله آنان افزايش مييافت اما در حال حاضر آنان در آپارتمانها محصور هستند و تنها به بازيهاي رايانهاي ميپردازند و همين امر موجب کاهش آستانه تحمل فرزندان ميشود.
همه جامعه و دستگاهها بايد بسيج شوند
عضو کميسيون اجتماعي مجلس نيز در پاسخ به اين سوال که چرا آسيبهاي خشن يا آسيبهايي که تاکنون کم بوده در جامعه زياد شده است؟ ميگويد: اين موضوع دو علت دارد؛ نخست اينکه ريشه تمام آسيبهاي اجتماعي در فقر و بيکاري است و هرچه آمار فقر و بيکاري افزايش يابد آسيبهاي اجتماعي بيشتري هم خواهيم داشت. بحث دوم فرهنگي است؛ بايد فرهنگسازي شود که مردم آمادگي مقابله با جرم و جنايت را داشته باشند اگر اين فرهنگ در جامعه بهوجود بيايد بهطور قطع بسياري از معضلات اجتماعي کاسته خواهد شد. مردم ايران آمادگي لازم براي مقابله با آسيبهاي اجتماعي را ندارند.سلمان خدادي با اشاره به اينکه همه جامعه بايد بسيج شوند و به اقدامات جرم و جنايت حساس باشند، افزود: اگر همه نهادها در رابطه با اين موضوع بايد وارد عمل شوند زمينه بسياري از مسائل از بين ميرود و انسانيت رشد پيدا ميکند.
