تراژدی طلای کثیف
آرمان ملي- رها معيري: سابقه بازيافت صنعتي در کشور به شش دهه قبل باز مي گردد، اما در اين شش دهه کمترين بهره را از طلاي کثيف بردهايم و توليد زبالهها که ميتواند در چرخه اقتصاد نقش مهمي را ايفا کند، به تهديد جدي محيط زيست کشور مبدل شده است. آمارها حکايت از آن دارد که در جهان روزانه بهطور متوسط بيش از 5.3ميليون تن زباله توليد ميشود، آلمانيها با 90هزار تن يکي از کشورهاي رکوددار در توليد زباله هستند، اما 80درصد اين زبالهها بازيافت ميشوند، اين در حالي است که ايران تنها 5درصد از 40هزار تن زباله توليدياش را روزانه بازيافت ميکند و 95درصد آن راهي طبيعت و کوه و دشت ميشود.
ايرانيها سالانه حدود 20ميليون تن زباله توليد ميکنند
از ميزان توليد زباله، سهم روستاها 20درصد و 80درصد بقيه را ساکنان شهرهاي کشور توليد ميکنند. با اين همه، آمار و ارقام اعلامشده از سوي مسئولان نشان ميدهد از اين ميزان تنها 20درصد زبالههاي شهري بازيافت ميشود.درصد زباله شهري به نسبت کل زبالههاي توليدي در کشور برابر با سهميليونو160هزار تن ميشود.اين عدد حکايت از آن دارد که سالانه 16ميليون و 610هزار تن زباله توليدشده در زمين دفن ميشود. دفع غيراصولي، تفکيک غيربهداشتي زباله بهگونهاي که تنها 10درصد زبالههاي کشور در مبدا تفکيک ميشوند و فقدان مديريت پسماند دريانوردي و گمرکي، از مهمترين چالشهاي حوزه پسماند کشور است.
زباله، باري بر دوش شهرداريها
احسان محمدي يکي از فعالان زيست محيطي در اين رابطه ميگويد: کشورهاي توسعه يافته، پنجدرصد سرانه توليد ناخالص ملي خود را براي خدمات مديريت ضايعات شهري هزينه ميکنند؛ مثلا ژاپن 5درصد از بودجه شهرداري را به اين امر اختصاص داده و در مالزي 70 درصد، در هند 86درصد و در اندونزي 90درصد هزينه مديريت مواد زائد جامد شهري صرف جمعآوري ضايعات ميشود. اين در حالي است که زباله ها در ايران نه تنها منبع درآمد نيستند، بلکه باري هستند بر دوش شهرداريها و تهديد جدي براي محيطزيست.
بحران زبالهها در فارس
گرچه فارس اين روزها بهعنوان يکي از استانهاي گردشگرپذير کشور شهرت دارد، اما بحران زباله در اين منطقه به گفته نماينده شبکه زيست محيطياش بيداد مي کند. در فارس سالانه يکميليون تن زباله و پسماند عادي توليد ميشود که 80هزار تن آن مربوط به کلانشهر شيراز است. ميانگين سرانه توليد زباله خانگي در شيراز نسبت به ميانگين کشور و استاندارد جهاني بالا ست. طبق آمار سه منطقه مرودشت، سعادت شهر و رفسنجان با بحران زباله دست و پنجه نرم مي کنند.
دفن زباله در جنوب
در حالي که حالا اکثر شهرهاي ايران از مکانيابي نامناسب محل دفن زبالهها گلايه ميکنند در جنوب کشور مخصوصا استان بوشهر، مشکل چيز ديگري است، استانهاي جنوبي هنوز محلي براي دفن زبالهها ندارند و اين بلاتکليفي زبالهها را به حاشيه جادهها، دامنه کوهها و ساحل رودخانه ها کشانده است.ناصر بوهندي نماينده شبکه زيست محيطي بوشهر مي گويد: نزديکي اين استان به دريا باعث شده تاکنون زميني مناسب براي دفن زبالهها پيدا نشود، روستاييان زبالههايشان را در منطقهاي خارج روستاها رها ميکنند و شهريها هم در طبيعت. سوزاندن زبالهها درد ديگري است که آه از نهاد فعالان زيست محيطي در بوشهر درآورده؛ موضوعي که حالا در سايه بيتوجهي به مسأله تفکيک زباله هم ثروت ملي را از بين ميبرد و هم راه نفس کشيدن را بهواسطه رهاسازي ذرات آلاينده بر مردم شهر تنگ تر و تنگ تر ميکند.
زبالهها کمر جنگل را شکستند
رهاسازي زباله در ارتفاعات گيلان تا ساحل درياي خزر هم فرياد دوستداران زيست محيطي را درآورده است. جنگلها امروز از زباله بينصيب نيستند، زباله هايي که حالا چون تبر به جان آنها افتاده و نابودشان مي کنند. کاظم نصرتي عضو جامعه جنگلباني کشور زبالهها را يکي از عوامل تخريب جنگلهاي شمالي کشور ميداند و مي گويد: زبالهها در جنگلهاي شمالي کشور بهصورت غيرفني و غيربهداشتي رها ميشوند. به اعتقاد وي رها کردن زبالهها در جنگلهاي شمالي کشور، باعث تخريب عرصهها شده و شيرابه ناشي از آن عرصههاي وسيعتري را تحتتأثير قرار ميدهد. به گونه اي که زبالهها و شيرابه آنها، عرصههاي پايين دست را نابود ميکنند و باعث از بين رفتن درختان جنگلهاي شمالي کشور ميشوند.
