چه کسی پاسخگوی شبهه وارد شده است؟
آرمان ملي- مرتضي خبازيان: در عالم هنر فراوان ديده شده که اثري دو و يا حتي چند مدعي دارد. در آثار داستاني نمونههاي مشهوري وجود دارد. در آثار سينمايي هم همينطور. درگيري براي اينکه روشن شود اثري متعلق به چه کسي بوده، بين سينماگران و ادبياتيها هم وجود داشته است اما در تلويزيون؟ همين چند روز قبل بود که «آرمان ملي» به پايان «عصرجديد» و روشن شدن برنده نهايي آن واکنش نشان داد و حالا بعد از چند روز خبر رسيده که يک تهيهکننده به دليل اينکه قراردادي براي ساخت برنامهاي با عنوان «نابغه شو» با تلويزيون منعقد کرده بوده، از سازندگان عصرجديد شکايت کرده است. او ميگويد: جاي شبهه دارد که چطور برنامه «عصر جديد» همزمان با طرحي که ما قرارداد آن را بسته بوديم، بالا بيايد و با کار ما هم مشابهت داشته باشد!
جدال بر سر ايده يا تقليد؟
در جاهايي که براي ايده ارزش و اهميت قائل هستند، روشن است که ايده سهم مهمي از اثر را به خود اختصاص ميدهد. در تلويزيون به دليل ساختار و نوع روابطي که بر آن حاکم است، داستان فرق ميکند. اينجا براي ايدهاي که واقعا ايده باشد و ريشه در بافت فرهنگي و درک و دريافت مخاطبان داشته باشد، وجود ندارد و يا اگر هم وجود دارد، به خاطر اينکه رويکرد صداوسيما در حال حاضر به سوي استفاده از سلبريتيها و چهرهها کشيده شده، در همه برنامهها وجود ندارد. صداوسيما نشان داده که ايده چيزي نيست جز همان که به ذهن مديران ارشدش ميرسد و اگر ذهن مديران ارشد به سوژه يا پديدهاي جذب نشود، اهميت ندارد؛ مهم نيست. برنامههاي استعداديابي در کانالهاي مشهور جهاني فرصتي براي مديران ارشد صداوسيما به وجود آورد که با تقليد از آنها مخاطبان دور شده را به پاي گيرندهها بکشانند. ميتوان اينطور ماجرا را ديد که کسي پيشنهاد ميدهد، مديران صداوسيما متوجه ميشوند که ميتوانند اين پيشنهاد را در راستاي بازگرداندن مخاطبان عملي کنند اما بعد متوجه ميشوند که بايد يک سلبريتي آن را اجرا کند تا بيشترين تاثيرگذاري را داشته باشد. وقتي مديران ارشد به اين نظر ميرسند، ديگر براي آنها اهميتي ندارد که قبلا با کسي قرارداد امضا کردهاند و مثلا کار تمام شده و بايد در فکر پياده کردن قراردادشان باشند؛ نه. اينطور نيست. سلمان داداشي که از برنامه عصرجديد شکايت کرده ميگويد: 21 مهرماه 97 قبل از راهپيمايي اربعين طرح را ارائه کردم. شبکه نسيم پذيرفت، اين در حالي است که آقاي فروغي (مدير شبکه 3) در ششم آبانماه در برنامه «حالا خورشيد» حاضر شدند و اعلام کردند که ما به احسان عليخاني ميگوييم يک برنامه استعداديابي بساز، ايشان طرح ديگري دارند ولي در نهايت بايد ديد جمعبندي آن چه خروجي خواهد داشت». سخن مدير شبکه3 يادآور ضربالمثل مشهور است که معما بعد از حل شدن آسان بهنظر ميرسد. با توجه به وضعيتي که تلويزيون دارد، اين سوال پيش ميآيد که خود احسان عليخاني آيا خبر داشته که قراردادي بسته شده و کارفرمايش که تلويزيون باشد، کاري را به او پيشنهاد ميکند که به نام ديگري ثبت شده؟ آيا عليخاني بيخيال ماجرا شده و از فرصت نزديکي به فروغي کمال استفاده را برده و مسائل ديگر برايش بياهميت بوده است؟ به بيان ديگر چه کسي پاسخگوي شبهاتي از اين دست است؟
رکوييم يک رويا
رسانهاي مانند سيما که ميتواند در همه نقاط کشور بيننده داشته باشد، بايد به اصولي پايبند باشد. بخشي از اين اصول به کار مربوط است و بخش ديگر به اخلاق. اگر قرار است سيما در توليدات سياسي خود، نگاه و فهم يک جريان تندروي سياسي را بر نگاههاي ديگر ارجح بداند، اگر قرار است در بخشهاي خبري، چنان که افتد و داني، خبرها را به شکل خاص خود دستچين کند تا مثلا بر مخاطبانش تاثير بگذارد، انگار که مخاطبانش کانالهاي ديگري براي دريافت خبر ندارند، اگر قرار است در سريالسازي «گاندو» بسازد و حال اگر قرار باشد در ساخت برنامههاي سرگرمي با تمام توان بر وجود رانت و رانتخواري تاکيد و تصريح کند، ياد فيلم «رکوييم يک رويا» زنده خواهد شد که دارن آرنوفسکي وضعيتي را نشان داده که تلويزيون به ابزاري خطرناک تبديل خواهد شد.
نابغه شو يا عصر جديد؟
يک تهيهکننده که در دادگاه رسانه شکايتي را ترتيب داده، به مستنداتي که به دادگاه ارائه داده اشاره ميکند و ميگويد که پيش از ساخت «عصر جديد» قراردادي را با تلويزيون براي ساخت مسابقه استعداديابي با عنوان «نابغه شو» بسته است. وي سپس اين مساله را مطرح ميکند: جاي شبهه دارد که چطور برنامه «عصر جديد» همزمان با طرحي که ما قرارداد آن را بسته بوديم، بالا بيايد و با کار ما هم مشابهت داشته باشد! سلمان داداشي ادامه ميدهد: همچنين قرارداد ما با مجري برنامه (آقاي بهرنگ علوي) بسته شده بود. با داورها هم صحبت شده بود. قراردادهاي دکور و لوکيشن هم آماده بود و قرارداد کارگردانمان براي تهيه برنامه استعداديابي که در راستاي کالاي ملي بود هم بسته شده بود. به نوشته ايسنا؛ وي درباره جزئيات طرح مسابقه «نابغه شو» يادآور شد: «اين برنامه را در تاريخ خرداد 97 به صورت رسمي ثبت کرديم و تير ماه با شبکه ايران کالا قرارداد بستيم و وارد مذاکره با اسپانسرها شديم. چند اسپانسر قبول کردند اما مطرح کردند شبکه ايران کالا بازديدکننده ندارد؛ بنابراين اعلام کرديم که از يک شبکه ديگر هم زمان ميخريم و پخش ميکنيم. در اين زمينه با شبکههاي سه سيما و نسيم وارد مذاکره شديم. 21 مهرماه 97 قبل از راهپيمايي اربعين طرح را ارائه کردم. شبکه نسيم پذيرفت، اين در حالي است که آقاي فروغي (مدير شبکه سه) در ششم آبانماه در برنامه «حالا خورشيد» حاضر شدند و اعلام کردند که ما به احسان عليخاني ميگوييم يک برنامه استعداديابي بساز، ايشان طرح ديگري دارند ولي در نهايت بايد ديد جمعبندي آن چه خروجي خواهد داشت». داداشي درباره شکايتي که در دادگاه رسانه ثبت کرده است، چنين توضيح داد: در شعبه 9 بازرپرسي دادگاه رسانه شکايت مطرح شده و در حال پيگيري است و در هفته آينده نتايج نهايي اعلام خواهد شد.
