سفر ظریف به فرانسه چراغ سبز غرب به ایران بود

آرمان ملي- گروه ديپلماسي: «روزهاي مهمي در پيش است»؛ جمله‌اي که ظريف بعد از سفر ناگهاني خود به جنوب فرانسه عنوان کرد. برجام کليد واژه همه مذاکرات دور و نزديک اين روزهاي مقامات تهران و اعضاي باقي مانده بر سر اين پيمان بين‌المللي شده است. ظاهرا همه اين کشورها تلاش دارند تا آنچه از برجام بجا مانده است را حفظ کرده و نگذارند نتيجه مذاکرات دو ساله خود از بين برود. شايد از همين رو وزير خارجه جمهوري اسلامي به فاصله تنها يک روز دوبار با مقامات فرانسه آنهم دقيقا همزمان با نشست گروه7 پشت يک ميز قرار مي‌گيرد و نشان مي‌دهد که هنوز براي نجات برجام هر پيشنهادي قابل چانه زني و فکر کردن است. حال اين مذاکرات به چه نتايج قابل قبول منتهي شود به‌زودي روشن خواهد شد اما تاريخ تلاش مرد کارکشته عرصه ديپلماسي خود را به‌رغم تحريم آمريکا فراموش نخواهد کرد. اتفاقات دو روز اخير از نگاه تحليلگران بي‌طرف در داخل و خارج دور نماند. محمد علي بصيري کارشناس حوزه بين‌الملل در اين باره با «آرمان ملي» گفت‌و‌گو کرده است که مي‌خوانيد:

ديدار ظريف با مکرون در فرانسه را چگونه ارزيابي مي‌کنيد؟

همانطور که مي‌دانيد آقاي مکرون بين ايران و بقيه اعضاي برجام واسطه شده و پيشنهاد کاربردي براي کاهش بخشي از تحريم‌هاي آمريکا عليه ايران را ارائه داده است. بر اين اساس طبق پيشنهاد فرانسه به صادرات ايران ظرفيت داده شده، همچنين ظرفيت مالي تا سقف 15 ميليارد دلار ايجاد شود تا اين مقدار از طريق فروش نفت به ايران منتقل شود. مشروط بر اين که ايران هم گام بعدي در خصوص تعديل تعهدات خود در برجام را بر ندارد. ظاهرا اين پيشنهادي بوده که ايران هم با آن مخالفتي نداشته است ولي شروط و چانه زني‌ها وجود داشته است. البته تا همين جا حرکت فوق، خود چراغ سبزي از سوي آمريکا و غرب براي ايران بوده تا ايران مقدماتي براي ادامه مذاکرات ايجاد کند. ظاهرا بقيه اعضا بر اين موضوع نظر مثبت داشته‌اند. حتي آمريکايي‌ها نيز با آن مخالفت نکرده‌اند. بعد از ملاقات اوليه‌اي که آقاي ظريف با آقاي مکرون رئيس‌جمهور فرانسه داشت و بعد به تهران بازگشت و مسائل مطرح شده را ارائه داده است حالا احتمالا با حضور در محل نشست گروه 7 در جنوب فرانسه بلافاصله پيام ديگري از طرف ايران ارائه شده است تا در خلال نشست با وزيرخارجه فرانسه و احتمالا آقاي مکرون و شايد اعضاي ديگر گروه 7 مذاکراتي انجام شود و از آن نتايجي حاصل شود. در اين باره رسانه‌ها بيشتر تحليل کرده و درباره آن مانور مي‌دهند.

ديپلماسي که وزير خارجه ايران در پيش گرفته است، چقدر موثر بوده است؟

ما اکنون در شرايط جنگ اقتصادي با آمريکا قرار داريم. آمريکايي‌ها با حداکثر تحريم‌ها و فشارها و حتي از راه رسانه و ديپلماتيک و نظامي در تلاش بوده‌اند تا ايران را تسليم خواسته‌هاي خود کنند و در نهايت با شرايط آنها، ايران را پاي ميز مذاکره حاضر کنند. متقابلا ايران هم از همين ابزارها همزمان براي خنثي کردن اين فشارها استفاده کرده است. يعني هم به نوعي حضور رسانه‌اي و تبليغ رسانه‌اي خوب داشته است، هم مقابله نظامي و امنيتي را به‌خوبي پيش برده است. همچنين بحث حضور ديپلماتيک در مجامع مختلف و مقابله با زياده خواهي آمريکا را در برنامه خود داشته است. در اين رابطه وزارت خارجه و شخص آقاي ظريف عملکرد خوبي داشته‌اند و خروجي آن هم اين است که در حال حاضر ايران تقريبا فشار اصلي تحريم‌ها را پشت سر گذاشته است و به يک نوع ثبات اقتصادي و کنترل ارز دست پيدا کرده است. در اين خصوص تحليل دولتمردان اين است که ايران از اصل فشارها عبور کرده است و ما مي‌توانيم شرايط را بهترمديريت کرده و به پيش رويم. اين موضوع را آمريکا و غربي‌ها متوجه شده‌اند واحتمالا در اين شرايط که اوج فشار هم وجود دارد قصد دارند از مذاکرات نتيجه‌گيري کنند. ايران هم بدش نمي‌آيد که امتياز قابل ملاحظه‌اي را به‌دست آورد. مجموع اين شرايط دست به دست هم داده که اين رفت و آمدها هرچه بيشتر و سريع‌تر شود تا شايد دو طرف بتوانند، نتيجه ملموس‌تري را از اين مذاکرات به‌دست آورند.

با وجود بازتاب مثبت سفر اخير آقاي ظريف در رسانه‌ها و محافل سياسي جهان اما در داخل از سوي برخي رسانه‌ها حملات تازه‌اي عليه وزير خارجه آغاز شده است. نظر شما در اين باره چيست؟

جناح‌ها، جريان‌ها و رسانه‌ها آزاد هستند تا ديدگاه‌هاي خود را مطرح کنند. اين حرکت‌ها نمي‌تواند نتيجه‌گيري صددرصدي باشد. يعني به‌خاطر نگاه‌هاي منفي نمي‌شود کل رفت و آمدها و سفرها خودسرانه يا بي‌نتيجه قلمداد شوند! وزارت خارجه و وزير خارجه وظيفه دارد از هر فرصتي که پيش مي‌آيد استفاده کند تا اهداف سياست خارجي يک کشور را به پيش ببرد. به‌ويژه در کشوري که در اوج جنگ اقتصادي و بحران قرار دارد انتظار مي‌رود چنين حرکت‌هايي استمرار پيدا کند. يعني از بعد کارشناسي و تخصصي حرکت‌هاي آقاي ظريف در اين شرايط، قابل تقدير و تحسين است. اگر اين تلاش‌ها نمي‌بود و اين حرکت‌ها انجام نمي‌شد، جاي نقد داشت. خصوصا اگر بتوان از اين تحرکات نتيجه مثبتي را حاصل کرد، که ظاهرا بنا بر تحليل کارشناسان بي‌طرف بعد‌هاي مثبت اين سفر بيشتر تاييد شده است.

ايران در شرايط حاضر چه مسيري را پيگيري کند؟

ما بايد همزمان با ابزارهايي که غرب از آن بهره مي‌برد، از آن استفاده کنيم. يعني از ابزارهاي ديپلماتيک، بايد به‌صورت متقابل بهره برد. از ابزار رسانه، ابزار جنگ نرم، ابزار دفاعي-اطلاعاتي و حتي بلوف نظامي و بلوف جنگ احتمالي استفاده کرد. از مجموع اين موارد اگر به‌صورت متقابل از طرف ايران نيز استفاده شود ما مي‌توانيم دستاورد مطلوبي داشته باشيم. تا کنون هم با همين شرايط پيش رفته است. آقاي ظريف هر جا نشستي و حرکتي بوده است، از کشورهاي شمال اروپا گرفته تا چين و هند، آمريکاي لاتين و آفريقا و هر حوزه‌اي که منفذي در آن وجود داشته و ايشان مي‌توانسته حرکتي را انجام دهد، تلاش کرده است. حتا در نشست سازمان ملل که در ماه آينده برگزار مي‌شود مي‌توان نتيجه مطلوب را به‌دست آورد. حداقل مي‌توان کاري کرد که اوضاع از اين بدتر نشود و برخورد نظامي که دو طرف هم از آن حذر دارند، از آن ممانعت شود.