13میلیون تهرانی در آستانه بیآبی
چندي پيش نيز شهرام عدالتي، معاون برنامهريزي و توسعه سازمان مديريت و برنامهريزي استان تهران گفته بود که فقر آبي در استان از مرز شرايط بحراني عبور کرده و در وضعيت فاجعه قرار گرفته است و ما به خاطر تامين آب ساکنان استان تهران به سوي تمام استانهاي ديگر چنگ انداختهايم. عدالتي همچنين اظهار کرد: واقعيت ديگر اين است که علاوه بر خود استان تهران رشد جمعيت در پيرامون اين استان نيز بسيار بالاست که نشان ميدهد فشار روزافزوني بر حوزه آبريز اين استان وجود دارد. يکي ديگر از علل مواجهه با چنين شرايطي برداشت بيرويه از منابع آب زيرزميني براي فعاليتهاي کشاورزي است؛ استفاده از روش غرقابي براي آبياري محصولات اين بخش بهشدت به آبخوانهاي استان فشار وارد ميکند.
تهران امکان جذب آب ندارد
نخستين تصفيهخانه شهر تهران با نام جلاليه در خيابان فاطمي فعلي در سال 1334 به بهرهبرداري رسيد و پس از آن تصفيهخانههاي ديگر در اين شهر احداث شد، آن زمان اين فکر به ذهن هيچکس خطور نميکرد که روزي پساب حاصل از آب ورودي به تهران نياز به هدايت و ساماندهي داشته باشد. تهران، امروز در هر ثانيه حدود 40 مترمكعب آب مصرف ميكند و اين آب پس از تبديل به پساب با توجه به نيمهتمامبودن پروژه جمعآوري و تصفيه فاضلاب به مناطق جنوب تهران روان شده و موجب افزايش سطح آبهاي زيرزميني در آن مناطق ميشود بهنحوي كه سازمان آب منطقهاي تهران براي مهار اين معضل در طول 25سال گذشته مجبور به حفر چاههاي متعدد در مناطق جنوبي پايتخت شده تا امكان انتقال آب به خارج از شهر را فراهم آورد.اما اين شهر در حال توسعه است، خيابانهاي آسفالته آب باران را نهتنها جذب نميكند بلكه با شيببندي و نهرسازي موجود به سوي كانالهاي بتني هدايت كرده كه براساس ميزان بارندگي سالانه بين 100ميليون تا 300ميليون مترمكعب از اين طريق آب از شهر خارج ميشود. از سويي براساس آمار انشعابات نصب شده فاضلاب، هماكنون حدود 270ميليون مترمكعب از مسير اين انشعابات، آب از پايتخت خارج ميشود و روانابهاي كوههاي شمالي شهر نيز سرنوشتي غير از اين ندارند و حدود 140ميليون مترمكعب آب در سال نيز از مسير روددرههاي تهران از دست ميدهيم. نشانهها و مصاديق کمآبي در ايران غيرقابل اجتناب و چشمپوشي هستند؛ از جمله خشک شدن رودخانهها، تالابها و خالي از سکنه شدن بعضي از روستاها و حتي شهرهاي کوچک، بهدليل مشکل عدم دسترسي به آب از جمله اين مشکلات است.
مصرف 38هزار ليتر آب در ثانيه
يک کارشناس حوزه آب در اين باره به «آرمان ملي» مي گويد: لازم است تدابيري براي مديريت مصرف آب انديشيده شود چراکه بحران آب تمام استانها از جمله تهران را با 13ميليون نفر جمعيت دربرگرفته و بايد نگاه ويژهاي به اين موضوع داشته باشيم.داريوش مختاري با بيان اينکه مصرف متوسط يک خانوار تهراني، حدود 20 مترمکعب در ماه است که با کاهش 10درصدي مصرف آب، معادل 120ميليون مترمکعب که مصرف سالانه دو استان است، صرفهجويي خواهد شد، اظهار کرد: ميتوان با انجام اقداماتي ساده از هدررفت آب جلوگيري کرد.اين در شرايطي است که بر اساس گفتههاي مسئولان، متوسط نياز آب شرب شهر تهران، يکميليارد و 100ميليون مترمکعب برنامهريزي ميشود که با توجه به وضعيت آب و هوا، بارش، ذخيره برفي و منابع آب زيرزميني، بخشي از اين نياز از منابع آبي سطحي (سدهاي پنجگانه تهران) و بخشي ديگر از منابع آب زيرزميني تامين ميشود. علاوه بر اين، در حال حاضر، 22درصد از آب مصرفي استان تهران از سدها، 20درصد از روانآبها و 58درصد از آبهاي زيرزميني تامين ميشود و براساس آمار سالانه، با 150ميليون مترمکعب کسري مخازن زيرزميني مواجهيم و طي 11 سال سطح آب آبخوان تهران با افت 1.9 متري روبهرو بوده است.وي همچنين خاطرنشان کرد: بايد به اين مساله نيز توجه کرد که از 400ميليارد مترمکعب منابع آبي در سال، 300ميليارد مترمکعب، تبخير و از 100ميليارد مترمکعب باقيمانده، 90ميليارد در حوزه کشاورزي و 10ميليارد مترمکعب در حوزه آب شرب مصرف ميشود و اين در شرايطي است که در روزهاي گرم سال و در اوج مصرف، چهار و نيمميليون مترمکعب آب در استان تهران مصرف ميشود که اين رقم معادل 52هزار ليتر بر ثانيه، يعني معادل 52هزار بطري يک ليتري در هر ثانيه است که از اين ميزان، مصرف شهر تهران، سهميليون و 300هزار مترمکعب بر ثانيه تخمين زده شده، بهعبارتي معادل 38هزار بطري يک ليتري در ثانيه در شهر تهران آب مصرف ميشود.
