دانســتنیها
باورهای غلط درباره رژیمهای غذایی
تمایل رو به افزایش مردم بهخصوص در دهه گذشته برای استفاده از رژیم غذایی و ورزش برای لاغری، باعث شده افسانهها، خرافات، شبه علم و علم، همگی درهم گره بخورد و بحث سلامت، تغذیه و رژیمهای لاغری به شکل کاملا سلیقهای و تبلیغاتی به عموم مردم معرفی شود.واقعیت آن است که اصول علمی در عین پیچیدگی، منطق و الگوی مشخصی دارند و از همه مهمتر اینکه براساس واقعیت و تجربه شکل گرفتهاند، بهطور مثال وقتی گفته میشود غذای چرب برای بدن مضر است، دلایل علمی، تحقیقات مختلف، آزمایشات واقعی، مطالعات روی زندگی افراد در درازمدت و کوتاه مدت و غیره انجام شده، بهعلاوه میزان شرایط مضر بودن، مقدار آن و بسیاری جزئیات دیگر براساس شواهد علمی مشخص شده نه آنکه صرفا عقیده یا طرز فکر یا سلیقه یک فرد یا یک گروه از افراد باشد.برخی کارشناسان علوم تغذیه بر این باورند که برخی از افراد فکر میکنند برای لاغرشدن باید تمام غذاهای مورد علاقه و پرکالری را کنار گذاشت و به همین دلیل همیشه با رژیم غذایی سالم سر جنگ دارند. ولی در حقیقت لزومی به این کار نیست. دلیل ندارد برای کاهش وزن افراد ارتباط با غذای محبوب خود را قطع کنند.به گفته آنان، در واقع مساله مهم، کاهش کالری دریافتی در روز است که از نظر بحث سلامت، رعایت تعادل گروههای غذایی اهمیت دارد. ولی غذاهای مورد علاقه همگی میتوانند بخشی از برنامه رژیم لاغری باشند، فقط باید مراقب مقدار کل کالری دریافتی و تعادل گروههای غذایی در روز بود.مهدی معتمد عضو انجمن متخصصان تغذیه در این زمینه میگوید: تعداد زیادی از مردم بهخصوص در ایران فکر میکنند غذاهایی با نشاسته زیاد، مثل نان، برنج، ماکارونی و غیره چاق کننده هستند و در رژیم غذایی باید از خوردن آنها پرهیز کرد، ولی از نظر اصول تغذیه، این ترکیبات لزوما چاق کننده یا مضر نیستند و مراجع معتبر تغذیه پیشنهاد میکنند بهجای محصولات غلات تصفیه شده، از غلات کامل استفاده شود که باعث احساس سیری بیشتر میشود.وی میافزاید: بهعنوان مثال توصیه میشود حدود نیمی از غلات دریافتی، غلات کامل باشد، محصولاتی مثل برنج قهوهای، نان، ماکارونی و غلات کامل همگی در این دسته قرار میگیرند و غلات کامل علاوه بر آنکه فیبر زیادی در خود دارند، آهن و مواد مغذی دیگر بدن را هم تامین میکنند.معتمد با بیان اینکه گلوتن پروتئینی است که در گندم و جو وجود دارد، ادامه میدهد: تصور مضربودن گلوتن بیشتر به خاطر آگاهی بیشتر مردم در مورد بیماری سلیاک است زیرا در بیماری خود ایمن سلیاک، بیمار به گلوتن حساس است. اگر بیماری سلیاک ندارید، دلیلی ندارد از گلوتن فرار کنید.وی اضافه میکند: رژیم غذایی خالی از گلوتن به هیچ وجه توصیه نمیشود چرا که دریافت ویتامین، فیبر و مواد معدنی معمولا با حذف غذاهای دارای گلوتن بسیار سخت میشود.
چربی موادمغذی را تامین میکند
این کارشناس علوم تغذیه تصریح میکند: یکی از رایجترین تصمیمات اشتباه در رژیمهای لاغری، تلاش برای حذف چربی از رژیم غذایی است، حذف چربی برای کاهش وزن چندان مفید نیست، چربی مواد مغذی و ضروری زیادی برای بدن تأمین میکند.وی میگوید: یک رژیم غذایی سالم باید حتما شامل مقداری چربی باشد و این باور اشتباه از آن جا شکل گرفته که هر گرم از چربی کالری بیشتری نسبت به پروتئین یا کربوهیدرات دارد، ولی بهتر است برای کاهش وزن، مقدار چربی دریافتی روزانه تحت کنترل باشد و چربیهای سالمتر مثل روغن آووکادو، روغن گردو، روغن زیتون و غیره مصرف کرد و توصیه میشود فقط حدود ۱۰ درصد از کالری دریافتی روزانه به شکل چربی اشباع باشد.معتمد ادامه میدهد: برخی از افراد بر این باورند که گیاهخواری باعث کاهش وزن و سلامت بیشتر میشود که این باور درست نیست، غذاهای غیرگیاهی ترکیبات مفید(مثل پروتئین) زیادی دارند که حذف کامل آنها بدون جایگزین توصیه نمیشود و بهتر است یک رژیم غذایی متعادل داشته باشید.وی اظهار میدارد: نخوردن صبحانه حس گرسنگی را در طول روز زیاد میکند و باید تمایل به غذاها بیشتر شود، اگر دوست داریم بدنی سالم و رژیم غذایی متعادل داشته باشیم یا برای کاهش وزن اقدام کنیم، باید براساس پیشنهادهای متخصصان تغذیه پیش برویم و با باورهای غلط سلامتی را به خطر نیندازیم.
ویژگی افراد «مضطرب»
یک روانپزشک مهمترین ویژگی اختلالات اضطرابی در افراد و تفاوت آن با استرس را بیان کرد.سوده تاجیک اسماعیلی، روانپزشک، در پاسخ به این پرسش که «اضطراب و استرس چه ویژگیهایی دارند؟»، اظهارداشت: در بسیاری اوقات استرس میتواند مفید باشد؛ یعنی اینکه فرد براساس موقعیت شرایطی را تجربه میکند که باعث میشود توجه فرد بیشتر شده ومیتواند امری مثبت باشد.وی ادامه داد: وضعیت فیزیولوژیکی بدن تغییراتی میکند که باعث میشود تمرکز فرد روی یک موضوع بیشتر باشد و در مقابل خیلی اوقات نیز میتواند منفی باشد؛ در مواردی میتواند تبدیل به این حس شود که آن مساله که ناشی از ذهن فرد است که باعث میشود فرد دچار استرس و اضطراب شود و موضوع مهمی نیست و فراتر از آن چیزی است که فرد تجربه میکند.این روانپزشک در توضیح این موضوع، اضافه کرد: یعنی با یک موضوع بسیار کوچک ممکن است فرد یک اضطراب فراگیر را تجربه کند که باعث میشود در ابعاد مختلفی زندگیاش اختلال ایجاد شود و این به یک اختلال اضطرابی تبدیل شده و فراتر از یک اضطراب ساده بوده یا استرس ناشی از یک اتفاق است.اسماعیلی با اشاره به انواع اختلالات اضطرابی، یادآور شد: اختلال اضطرابی بسیار متنوع است؛ موضوع مهم این است که اشتغال ذهنی فرد به آن مساله وجود دارد؛ اختلال اضطراب فراگیر بسیار شایع بوده و فرد در موقعیتهای مختلف این اشتغال ذهنی را با مسائل اضطرابی دارد.وی متذکر شد: ممکن است حتی این مسائل بسیار جزئی بوده و جزو مسائل روزمره زندگی باشد و با هر تغییری ممکن است بدترین چیز به ذهنش خطور کند و تا انتهای منفی بودن آن قضیه پیش برود و این باعث میشود زندگی فرد فلج شود اما با آنکه اتفاق خاصی در زندگیاش نمیافتد، فرد همیشه آماده این است که یک اتفاق منفی بیفتد. این روانپزشک با بیان اینکه ترس از آینده یعنی اینکه اغلب پیشگوییهایی منفی از آیندهای دارد که هنوز اتفاق نیفتاده است، گفت: در کل برداشت و جمعبندی این فرد از تمام شرایط اطرافش به سمت منفی بوده و اینکه قرار است اتفاق بدی برای فرد یا اطرافیانش بیفتد و تهدیدکننده جسم و روان اوست.
