آرمان ملي- مرتضي خبازيان : محسن تنابنده کارگردان «قسم» به نحوه تبليغات فيلمش در تلويزيون انتقاد کرد. او با انتشار ويدئويي از تيزر تبليغاتي فيلم «قسم» در تلويزيون نوشت: «اينم يه تيزر مطابق با سانسور تلويزيون بدون نقش اصلي (مهناز افشار). البته تو رودربايستي يه چندتا با مهناز پخش کردن. مزدک ميرزايي حتما برگردد». صرف نظر از لحن تنابنده، همين جمله کوتاه اشاره به دشواريهايي دارد که تلويزيون مدتهاست به آن دچار شده است و روز به روز از دامنه و گستردگي مخاطبان آن کاسته ميشود. در مشکلاتي که اخيرا گريبان اين رسانه مهم را گرفته است، برخي مديران اين مجموعه نقش اصلي را بازي کردهاند. يعني همان وظيفهاي که در فيلم «قسم» بر عهده مهناز افشار قرار داشته است. ظاهرا برخي مديران پخش تصميم گرفتهاند در پخش تيزر تلويزيوني اين فيلم اعمال سليقه کنند. تنابنده در اين جمله کوتاه به شکل استفهامي به ماجراي مزدک ميرزايي هم اشاره کرده است، اشارهاي که ياد و خاطره «نود» را در ذهن زنده ميکند. الهام غفوري يکي از تهيهکنندگان فيلم «قسم» با انتقاد از نحوه تبليغات اين فيلم در تلويزيون گفت: «چندي است که تيزرهاي تبليغاتي اين فيلم در حالي از تلويزيون پخش ميشود که پلانهاي مهناز افشار بهعنوان بازيگر نقش اصلي فيلم در لانگشات قرار دارد. ما بارها براي پخش تيزر با دستاندرکاران تلويزيون صحبت کردهايم، اما دليل اين امر را نميدانيم در واقع اين تيزرها بهگونهاي است که مهناز افشار به عنوان نقش اصلي در آنها ديده نميشود.»
رعايت عدالت؛ سختترين آزمون
شخصيت حقوقي رسانه ملي ايجاب ميکند که اين رسانه بايد ياري رساننده به ديگر بازيگران عرصه فرهنگ باشد و در اين راه بايد جانب انصاف را نگه دارد؛ کاري که گاه بينهايت مشکل به نظر ميرسد. مسئولان اين رسانه بايد بياموزند - از آنجايي که بخشهايي از اين رسانه در اختيار جوانان قرار گرفته- که جامع همه علوم و فنون نيستند و امر قضاوت در اختيار آنان نيست. مديران اين رسانه بايد براي خود تکرار کنند که اين مملکت ساختارهاي حقوقي نظم يافتهاي دارد و اگر اشکالي هم در اين ميان وجود دارد، مسيرهاي روشني براي رسيدگي به اشکالات طراحي شده است. مديران تلويزيون نميتوانند خود را در جايگاه قضاوت بنشانند و بين انجام دادن يا ندادن کاري که در هيچ دادگاهي براي آن محدوديت تعريف نشده، اعمال سليقه کنند. آنها نميتوانند در پخش تيزر تلويريوني اعمال نفوذ کنند که اين را بگذاريد و آن را نگذاريد. درست است که در اين مورد خاص حساسيتهايي به وجود آمده اما بايد بياموزند که تصميمگيري در چنين مواردي به عهده دواير ديگر همين مملکت است.
ماجراي مهناز افشار
قبل از اينکه تلويزيون وارد ماجراي «قسم» شود، حاشيههايي در اکران اين فيلم در مشهد ايجاد شده بود. در مراسم افتتاحيه اکران اين فيلم در مشهد، ويدئويي کوتاه خوشامدگويي مهناز افشار به تماشاگران پخش نشد و اين اقدام با اعتراض محسن تنابنده روبهرو گرديد. اين موضوع نشان ميدهد که تلويزيون تنها نيست و در جاهاي ديگر هم هستند کساني که ظاهرا در حسرت قضاوت قرار دارند. اين است که اگر تلويزيون به عنوان دانشگاه بزرگ فرهنگي بتواند از گيرودار چنين تصميمهاي غيراصولي و غيرحرفهاي پرهيز کند و تصميمگيري درباره اين مسائل را به دادگاه و قضاوت را به قاضي بسپارد، حتما نقش تاثيرگذاري در دواير ديگر خواهد داشت که چنين رفتار ميکنند. در واقع تلويزيون ميتواند در فهم حفظ محدودهها و وظايف قانوني پيشگام باشد تا مردم از تماشاي برنامههايي که در هيچ دادگاهي ممنوع نشده، محروم نشوند. همراهي ناگفته رسانه ملي با گروهي که در مشهد چنين تصميمهايي ميگيرد، چه دليلي دارد؟ تنابنده درباره همان سه دقيقه اشاره کرده بود: «جالب اين است که نمايش اين ويدئو و محتواي آن نيز از سه روز قبل اعلام عمومي شده بود و مردم مشهد انتظار داشتند بتوانند در زمان اکران عمومي آن را مشاهده کنند. بسياري براي اين مراسم دعوت شده بودند، اما بدون هيچ دليل قانعکنندهاي پخش آن لغو شد و اجازه نمايش ندادند. صحبتهاي خانم افشار در حد يک خوشامدگويي ساده بود». به عبارت ديگر به موازات اينکه مدير يا مديراني در تلويزيون از پخش بخشهايي از تيزر فيلم خودداري ميکنند، کساني هم در مشهد اعتقاد دارند که نبايد فلان سه دقيقه براي مردم پخش شود. حرف تنابنده در ادامه ماجراي مشهد ميتواند حرکت تلويزيون را روشنتر نشان دهد. او گفته بود: «نکتهاي که برايم خيلي جالب است اينکه چگونه براي فيلمي که منتخب قوه قضائيه بوده و تمام مجوزهاي لازم را کسب کرده و در ضمن نامزد دريافت 6 سيمرغ از جشنواره ملي فيلم فجر بوده، اين اتفاقات پيش ميآيد. چرا همه نهادها موافقند، اما فقط يک نهاد همه چيز را کنسل ميکند؟» تنابنده در يک جمله کوتاه به مطايبه گفته که اين همه بهخاطر برنگشتن مزدک است! به راستي سوال اين است: آيا اگر مزدک دوباره برگردد، چيزي از خشم تلويزيون کاسته خواهد شد؟ هرچه باشد چند ماه ديگر اين رسانه بايد خبرهاي انتخاباتي را پوشش دهد!