از دیپلماسی منطقهای تا دیپلماسی بینالمللی
آرمان ملي- حميد شجاعي : ديپلماسي هنري است که هر سياستمداري از آن بهرهمند نيست و بايد سالها بگذرد تا فن ديپلماسي، چانهزني و گفتوگو را بياموزد تا وي را به عنوان ديپلماتي فنسالار و کارکشته به حساب آورند. محمد جواد ظريف از آن دسته ديپلماتهايي است که زبان ديپلماسي را ميفهمد و با همين زبان جهان را وادار به احترام و تعظيم کرده است. همين رويکرد نيز باعث شده تا ايالات متحده از ترس تاثير کلامش او را در ليست تحريمهايش قرار دهد اما خود آنها نيز ميدانند که ديپلماسي تحريم پذير نيست. در همين راستا ظريف به سفرهاي ديپلماتيک خود ادامه ميدهد و پس از سفر دو روزهاي که به قطر داشت شنيده ميشود که دور جديد سفرهاي خود را به چند کشور منطقهاي و اروپايي آغاز خواهد کرد. سيد عباس موسوي سخنگوي دستگاه ديپلماسي در اين باره ميگويد: «سفر به چند کشور حوزه خليج فارس در برنامه کاري وزير خارجه قرار دارد و سفر به اروپا نيز در چارچوب سفرهاي دوجانبه بين ايران و سه کشور اروپايي است.
ديپلماسي با کدام رويکرد؟
در شرايطي که ايالات متحده آمريکا وزير امور خارجه کشورمان را در ليست تحريمهاي جديد خود قرار داده است، اما محمد جواد ظريف همچنان به فعاليتهاي ديپلماتيک و سفرهاي خود ادامه ميدهد. وي اخيرا به منظور ديدار و گفتوگو با مقامات قطري به دوحه رفت و در مدت 2 روز حضورش در قطر با «شيخ تميم بن حمد آل ثاني» امير قطر و «محمد بن عبدالرحمن آل ثاني» همتاي قطري خود، ابعاد مختلف مناسبات دوجانبه و تحولات اين روزهاي منطقه را مورد بحث و تبادل نظر قرار داد و در توئيترش اين سفر را سازنده خواند. در اين راستا با نگاهي به فعاليتهاي ديپلماتيک اخير وزير امور خارجه کشورمان در سفر به کشورهاي منطقه و کشورهاي اروپايي ميتوان تحليل کرد که اين سفرهاي ديپلماتيک در راستاي هدفي خاص پيگيري و انجام ميشود که اين هدف را ميتوان در دو سطح، تحليل خرد و کلان مورد ارزيابي قرار داد. در سطح تحليل کلان سفرهاي منطقهاي ظريف در راستاي آنچه که وي آن را طرح گفتوگوي منطقهاي خوانده ارزيابي ميشود. او با اين سفرها ميخواهد نوعي فهم مشترک بين الاذهاني همراه با منافع مشترک را ميان سران عربي منطقه جا بيندازد تا از سويي با اين اتحاد منطقهاي کشورها از تجاوزهاي خارجي در امان باشند و از طرف ديگر از نفوذ ايالات متحده در منطقه بکاهد و نقش و جايگاه آنها را در منطقه به حداقل ممکن برساند. از اين رو است که حتي براي پيشنهاد مذاکره با نزديک ترين شريک منطقهاي آمريکا يعني عربستان سعودي اعلام آمادگي ميکند. همگرايي با امارات متحده عربي به عنوان يکي ديگر از حوزههاي نفوذ ايالات متحده را ميتوان مويد اين رويکرد در سطح تحليل کلان دانست. اما در سطح تحليل خرد ظريف به دنبال ارتباط دو جانبه با هريک از کشورهاي منطقه است که بتواند با تحکيم روابط از منافع تجاري و اقتصادي اين کشورها در راستاي کسب منافع براي کشور بهره ببرد. از سوي ديگر سفرهاي اروپايي ظريف را نيز در سطح تحليل کلان ميتوان در راستاي بيشتر نمودن شکاف ميان اروپا و آمريکا دانست. به نحوي که ظريف با مبنا قرار دادن برجام و يادآوري کاهش تعهدات برجامي ايران در صورت عدم عمل اروپاييها به تعهدات خود آنها را در تنگناي عمل به تعهدات قرار داده و از طرف ديگر فشار آمريکا بر کشورهاي مختلف اروپايي براي تحريم ايران و نخريدن نفت ايران را کاهش ميدهد. در سطح تحليل خرد نيز سفر ظريف گرچه ديپلماتک و صرفا در جهت گفت وگو و مذاکره است، اما ديدارهاي دوجانيه وي با همتايان خود در کشورهاي مهم اروپايي قطعا ميتواند تحکيم روابط، تسهيل تجارت و دستاوردهاي اقتصادي دو جانبه نيز داشته باشد. البته حل اين مساله بسته به نحوه و چگونگي پيشرفت مذاکرات وي است. آنچه مسلم است ظريف هدفي جز تامين منافع ملي ندارد حال بستر آن، چه منطقه باشد و چه در فضاي بينالمللي براي وي يکسان است.
سفر به 3 کشور اروپايي
سخنگوي وزارت امور خارجه با اعلام اينکه ظريف هفته آينده به 3 کشور اروپايي سفر ميکند، اظهار داشت: سفر به چند کشور حوزه خليج فارس نيز در برنامه کاري وزير خارجه قرار دارد. سيد عباس موسوي به سفرهايي که وزير امورخارجه در آينده نزديک به منطقه و اروپا در دستورکار قرار دارد، اشاره کرد و گفت: وزير خارجه در يکي دو سفر نيز رئيس جمهور را همراهي ميکند و اين سفرها در راستاي ديپلماسي فعال و متوازني است که ايران پيگيري ميکند. وي عنوان کرد که ظريف به چند کشور حوزه خليج فارس در فواصلي سفر خواهد داشت و مجددا مواضع جمهوري اسلامي ايران را در خصوص همکاريهاي منطقهاي و لزوم همگرايي کشورهاي منطقه براي تأمين امنيت اين منطقه حساس به ويژه خليج فارس و تنگه هرمز بيان خواهد کرد. موسوي با بيان اينکه سفر ظريف به اروپا به سه کشور اروپايي انشاءا... هفته آينده انجام ميشود، تصريح کرد: اين سفرها در چارچوب سفرهاي دوجانبه بين ايران و سه کشور اروپايي است که به زودي درباره جزئيات آن اطلاع رساني خواهد شد. وي خاطرنشان کرد: هيأت اقتصادي همراه وزير خارجه نيست، ولي يک تيم رسانهاي قوي ايشان را همراهي خواهد کرد.
