توريسم اديان؛ برگ‌ برنده صنعت گردشگري

از ديرباز در گذر تاريخ قوميت‌هاي مختلف با مذاهب مختلف در ايران در کمال آسايش و آرامش در کنار يکديگر زندگي کرده‌اند. کشور ايران با سابقه تمدن کهن يکي از پرجاذبه‌ترين بازار هدف براي گردشگران داخلي و خارجي است و از جذابيت خاصي برخوردار است. از مسجد جامع شهر يزد تا کليساي وانگ در اصفهان و آتشکده فارس در شيراز همگي گوياي يک مطلب هستند که تمامي موارد ذکرشده به‌عنوان اصلي‌ترين انگيزه گردشگران خارجي را به چالش سفر دعوت مي‌کند. مشاهده بناهاي تاريخي؛ عمارت‌هايي با سقف‌هاي مدور پنجره‌هاي اسليمي و اورسي و گنبد‌هاي زيبا و الهام‌گرفته از معنويت آسماني و روبه بالا همگي جزو دلايل سفر و انگيزه قلبي و روحي گردشگران به اين‌گونه سفرها است. وجود شهرهايي چون مشهد در استان خراسان رضوي و وجود پربرکت امام هشتم شيعيان امام رضا(ع) و برادر بزرگوارشان حضرت شاهچراغ در شيراز و همچنين وجود پربرکت آقا علي عباس(ع) برادر گرامي امام رضا (ع) در کاشان و همچنين حضرت معصومه(ع) خواهر گرامي امام رضا در شهر قم افزون بر ايجاد فضاي معنوي و روحاني، باعث توسعه اقتصادي و شهري اين شهرها شده و هر ساله آمار بالايي از گردشگران مذهبي داخلي و خارجي وارد اين شهر‌ها شده و در آنجا اقامت مي‌کنند. به‌طور طبيعي سيل سرريز شده آمار جمعيتي باعث مي‌شود که سرويس‌هاي مورد نياز اين قشر عظيم را افراد بسيار زيادي در قسمت‌هاي مختلف سازماندهي کنند و افراد زيادي در اين قسمت به کار گمارده شده و به ارائه خدمات و فعاليت مستمر در گردشگري مذهبي به مسافران و زائران ادامه دهند. تمامي اين پروسه انجام کار و فعاليت‌هاي اقتصادي به توسعه پايدار گردشگري در اين شهر‌ها مي‌انجامد. مسافران و زائران سفر مذهبي به‌طور قطع از قانع‌ترين مسافران دريافت خدمات در سفر هستند به‌طوري که در همايش زيارت با پاي پياده به مقصد شهرهاي مقدسي چون کربلا و نجف حضور افراد در حجم بالا و غير قابل پيش‌بيني ملاحظه مي‌شود، چون در اين موارد انگيزه معنوي يعني زيارت پرفيض قبور اهل بيت با تحمل سختي‌ها آرامش بيشتري به مسافران و زائران مذهبي مي‌دهد. به طور کلي در بعد جهاني در پروسه مشخصي که افراد از سراسر دنيا در محلي خاص جهت انجام مراسم مذهبي گردهم آمده و به دريافت خدمت از جامعه مقصد مي‌پردازند گردشگران مذهبي يا توريسم اديان مي‌گويند. امروزه در بازار گردشگري و رونق بازارهاي داخلي و خريد گردشگران مذهبي به جهت سوغات شکل ديگري به‌خود گرفته و نقش کلان اقتصادي بازارهاي فصلي و دائمي گردشگري مذهبي حجم درآمد‌هاي بسيار بالاي اقتصادي را در کشور مقصد تشکيل مي‌دهند. امروزه برنامه‌ريزي در زيرساخت گردشگري مذهبي يکي از مهمترين منابع ارزآوري در بسياري از کشورها در دنيا است. با توجه به تمام موارد ذکرشده در ايران بالاترين ظرفيت جهت گردشگري برنامه‌ريزي در جهت پذيرش گردشگر فرهنگي و مذهبي توصيه مي‌شود. عدم محدوديت اجتماعي و فرهنگي اين نوع فعاليت باعث شده که طراحي گردشگري مذهبي مطابق با سياست‌هاي جاري و ارزشي برنامه‌هاي موجود در کشور بوده و تقويت ساختاري آن در طراحي و اجرا مي‌تواند باعث تقويت شالوده‌هاي اقتصادي شده و اثرات مثبت و روشن آن بتواند تحول و دگرگوني را براي توفيقات اقتصادي رقم زده و کشور را در مسير پيشرفت‌هاي چشمگير در صنعت گردشگري قرار دهد. يکي از مهمترين مسائلي که مدنظر قرار مي‌گيرد اين است که گردشگر نيازهاي گردشگري مانند استفاده از امکانات ريلي جاده‌اي، هوايي، رستوران، فروشگاه‌ها پارک، اقامتگاه‌هاي بين‌راهي، مراکز خريد، هتل‌ها، مهمانپذيرها و... را دارد و باعث ازدياد شغل رونق اقتصادي جامعه گرديده و جامعه ميزبان تحت‌تاثير اين چرخه اين فعاليت به پويايي و آرامش روحي مي‌رسند.از منظر سازمان جهاني گردشگري، گردشگران مذهبي به گردشگراني اطلاق مي‌شود که به انگيزه رسيدن به آرامش دروني و روحي به مکان‌هاي خاصي عزيمت کرده و مدتي را در آنجا سپري کنند. با توجه به بررسي اجمالي در گردشگري مذهبي در ايران مي‌توان با برنامه‌ريزي دقيق و کارشناسانه بعد از تشکيل وزارت گردشگري نسبت به ايجاد زيرساخت‌هاي جذب گردشگري خصوصا گردشگري مذهبي تمهيدات لازم را در جهت تخصيص سهم گردشگري از بازار پررونق جهاني اين صنعت مهيا نمود.