تلاش‌های میانجی گرایانه فرانسه؟

عمده‌ترين دليل تلاش‌هاي امانوئل مکرون در کاهش تنش ايران و ايالات متحده آمريکا به اين واقعيت باز مي‌گردد که اکنون کاخ اليزه از پررنگ تر شدن و قدرت گرفتن جريان راست افراطي و تبعات منفي آن در اروپا و به خصوص فرانسه به شدت بيمناک است. اکنون در سايه مشکلات جدي که در ميان اعضاي اتحاديه اروپا و به خصوص تروئيکاي قاره سبز يعني آلمان، فرانسه و انگلستان روي داده، فرصت خوبي براي برتري پاريس بر ديگر رقبا به خصوص برلين شکل گرفته است. از همين رو مکرون سعي دارد با يک فعاليت جدي در مسأله حفظ برجام، نفوذ خود را در اين اتحاديه افزايش دهد. بنابراين فرانسه از اين امتياز يعني رهبري اتحاديه اروپا به سادگي نخواهد گذاشت تا بتواند در برابر اقدامات کاخ‌سفيد براي فروپاشي اتحاديه اروپا جلوگيري کند. پس با وجود تمام مناسبات مکرون با دونالد ترامپ هيچ‌کس منکر اختلافات جدي و گسترده دو رئيس‌جمهور نيست. البته اين نکته هم ناگفته نماند که يقينا اهميت امنيتي و سياسي توافق هسته‌اي براي اتحاديه اروپا بسيار جدي است. چون لغو برجام يقيناً تبعات بسيار گسترده‌اي در حوزه امنيتي خواهد داشت و به واسطه نزديکي اروپا به خاورميانه هر لحظه امکان دارد دامنه ناامني‌ها به اروپا هم کشيده شود. به خصوص که امانوئل مکرون در يک سخنراني صراحتا بيان داشت اگر جمهوري اسلامي ايران از برجام خارج شود ديگر نمي‌توان روي فعاليت‌هاي تهران چه در زمينه هسته‌اي نظارتي داشت. لذا فرانسه سعي دارد از هر طريق ممکن مانع از فروپاشي برجام شود. اکنون يک وضعيت بسيار پيچيده در خصوص پيروزي و يا شکست طرح مدنظر امانوئل مکرون در کاهش تنش تهران - واشنگتن وجود دارد. هرچند که من احتمال حضور حسن روحاني در نشست سران جي 7 در فرانسه را بسيار کم رنگ مي‌دانم، اما اگر به هر دليلي اين اتفاق روي دهد، يقينا اين مسأله نشان از اين دارد که فرانسه توانسته است در پيشبرد اهداف مد نظر خود و تحقق طرح مد نظرش به نتايجي دست پيدا کند. البته امانوئل مکرون در اين مدت از ظرفيت‌هاي ديپلماتيک ديگر کشورها به خصوص روسيه، چين، آلمان و انگلستان نيز استفاده خواهد کرد. اما نکته بسيار مهم به اين واقعيت باز مي‌گردد که در ماه‌هاي منتهي به انتخابات سال 2020 بسيار بعيد است که دونالد ترامپ بخواهد در سايه طرح انجماد در برابر انجماد ترمزي در تحريم‌هاي کاخ سفيد ضد جمهوري اسلامي ايران شکل دهد، چرا که اين مسأله مي‌تواند به عنوان عقب نشيني وي از مواضع انتخاباتي‌اش قلمداد شود و به عنوان يک پاشنه آشيل در مبارزات انتخاباتي مورد استفاده رقبا قرار بگيرد. ولي در عين حال دونالد‌ ترامپ چندان بي ميل هم نيست که بخواهد با برخي اقدامات مقطعي و کوتاه مدت نرمشي درباره ايران ايجاد کند که به عنوان برگ برنده در انتخابات 2020 مورد استفاده قرار بگيرد. به ويژه که از آن سو جمهوري اسلامي ايران نيز به واسطه برخي فشارها و چالش‌هاي ناشي از تحريم‌هاي اقتصادي به دنبال آن است که سازوکار ويژه مالي اروپا هر چه زودتر راه اندازي شود تا از اين طريق بتواند زمينه ديگر مسائل و مناسبات را باز کند.