3میلیون تهرانی در معرض فرونشست زمین
آمارها نيز سرعت فرونشست زمين را در دشت ورامين را نشان ميدهند بهطوري که سالانه 13 سانتيمتر، بخشي از پاکدشت و پيشوا 25 سانتي متر، شهرري 25 سانتيمتر، دشت تهران 17 سانتيمتر و در شهريار به 36 سانتي متر رسيده و کل استان تهران بهطور متوسط روزانه يک ميلي متر نشست ميکند، با توجه به اين آمارها، اسلامشهر، کهريزک، شهريار، چهاردانگه، صبا شهر و نسيم شهر در معرض بيشترين فرونشست زمين قرار دارند که با توجه به آمار جمعيتي اين مناطق حدود سهميليون نفر در آنجا زندگي ميکنند. از سوي ديگر فرونشست زمينهاي نيروگاههاي برق و ريل قطارها را نيز با خطر جدي قرار داده و 25 کيلومتر از مسير کمربندي آزادگان، 28 کيلومتر از آزادراه تهران- قم و 21 کيلومتر از آزادراه تهران- ساوه با خطر فرونشست روبهرو هستند.
لزوم اسکن دائمي خيابانها
با اين اوصاف شهر تهران بهصورت جدي با خطر فرونشست زمين و ايجاد فروچالهها مواجه است و هر چند وقت يک بار نمونهاي از اين مساله در نقطهاي از شهر از جمله در اتوبانها و معابر اصلي شهر رخ ميدهد، امري رئيس کميته عمران شوراي شهر تهران آن را ظرفيتي براي به وجود آمدن يک بحران ميداند. افشين حبيب زاده به «آرمان ملي» ميگويد: تنها چاره براي شناسايي حفرههاي زير زمين در تهران اسکن مستمر خيابانهاي اصلي و فرعي تهران است، اکنون دستگاههاي ثابت اسکن در شهر تهران وجود دارد، اما اين دستگاهها نياز ما را برطرف نميکند، زيرا بايد به وسيله اسکن متحرک نقاط بحراني و خطرآفرين شهر بهصورت مستمر پايش شود. وي ادامه ميدهد: متاسفانه دستگاههاي متحرک براي اسکن شهر تهران وجود ندارد و از سال گذشته براي خريد اين دستگاهها اقدام شده اما هنوز خريداري نشده است و بارها هم در اين باره تذکر دادهايم. تا زماني که اين دستگاهها خريداري نشود همچنان مشکل فرونشست زمين براي شهر تهران وجود دارد و احتمال دارد که هر لحظه بخشي از زمين فرونشست کند که اين موضوع براي شهر تهران خطرناک است. چندي پيش نيز دکتر علي بيتالهي، دبير کارگروه ملي مخاطرات طبيعي اعلام کرد که طبق برآوردها در شهر تهران حدود سهميليون نفر در معرض مخاطرات ناشي از فرونشست و فروريزش زمين هستند. او همچنين اظهار کرد: اين روزها پديده فروريزش در شهر تهران در منطقه 12 و مناطق جنوبي تهران بسيار ديده شده است. علت ايجاد اين پديده آب شستگي توسط رگههاي آب زيرزميني، قنات هاي قديمي محافظت نشده، ارتعاشات ترافيکي و... است. همين طور يکي از دلايلي که خيابان مولوي دچار اين خطر شده است ارتعاشات ناشي از خطوط مترو در اين محدوده است. بيت الهي با بيان اينکه در مناطق 17، 18، 20 و شهر ري، مناطقي مانند پالايشگاه نفت جنوب تهران پديده فرونشست زمين ديده ميشود گفت: علت اصلي اين پديده پايين رفتن سطح آب زيرزميني است. زماني که آب موجود در لابه لاي مواد خاک زير زمين بر اثر مصرف بيرويه، حفر چاه هاي بيرويه پايين ميرود دانههاي خاک به يکديگر فشرده ميشود و چون در گذشته ميان آنها آب وجود داشته اما حالا در ميان آنها يک فضاي خالي وجود دارد، زمين بهصورت تدريجي دچار فشار شده، پايين رفته و نشست مي کند؛ اما اين اتفاق قابل مشاهده نيست و ما از طريق دستگاهها متوجه اين موضوع ميشويم. براي مثال در منطقه جنوب تهران شرايط زمين بهصورت سالانه حدود 20 تا 24 سانتيمتر در ابعاد وسيعي پايين ميرود، اگر اين نشست در مدت زمان طولاني اتفاق افتاده بيفتد زمين طي مدت سي سال حدود شش متر پايين ميرود که اين اتفاق منجر به ترک خوردگي ساختمان، لوله هاي گاز، نفت، فاضلاب، خم شدن خطوط راه آهن و ايجاد شکافهاي تدريجي مي شود.
ريزش قناتها
نماينده تهران، ري، شميرانات، اسلامشهر و پرديس نيز به «آرمان ملي» گفت: مديريت معضل فرونشست تهران نيازمند شکلگيري و توجه به نظام جامع مديريت شهري است. عبدالرضا هاشمزايي با هشدار نسبت به اينکه فرونشست زمين جان و مال شهروندان تهراني را تهديد مي کند، تصريح کرد: متاسفانه نظام جامع مديريت نه تنها در تهران بلکه در تمامي کلانشهرهاي کشور وجود نداشته و باعث عدم مديريت چنين آسيب هايي شده است. وي خشکي قناتها و انجام پروژه هاي عمراني مترو و احداث ساختمانهاي بلندمرتبه در اطراف قناتها، مصرف بيرويه آب هاي زيرزميني و عدم تکميل شبکه فاضلاب و تعلل در ايجاد آن را از جمله عوامل موثر در پديده فرونشست زمين پايتخت دانست و اظهار کرد: بسياري از چاه هاي فاضلاب که بهصورت غيرمجاز حفر شدهاند داخل قنات ها رها شده و زمينه فرونشست زمين را فراهم آورده است. سيستم فاضلاب پايتخت تکميل نشده و بهجاي فاضلاب، چاههاي مختلفي حفر شده که باعث نشست بيشتر زمين ميشود.او همچنين خاطرنشان کرد: اگرچه با راهاندازي و تکميل سيستم شبکه فاضلاب پديده فرونشست تاحدودي کنترل مي شود، اما آبهاي سطحي که در نقاط مختلف جاري هستند با ورود به قنات ها، نشست زمين را شدت مي بخشد. بايد از احداث ساختمانهاي بلندمرتبه و همچنين انجام پروژههاي عمراني در اطراف قنات ها خودداري کرد. مديريت معضلاتي مانند فرونشست زمين در تهران نيازمند شکلگيري و توجه به نظام جامع مديريت شهري است؛ اگر مسئول مديريت يکپارچه مشخص شود تا حدودي مي توان مشکلات شهري پايتخت را حل کرد.
