«آشنابازی» کلید ورود به بازار کار
ورود به بازار کار و دستيابي به شغلي مناسب دغدغهاي است که از همان ميانههاي سالهاي دبيرستان بين نوجوانان مطرح ميشود. با اينکه همواره مشاوران تحصيلي از دانشآموزان ميخواهند بنا به علاقه شخصي خود دست به انتخاب رشته بزنند، اما خانوادهها، فرزندان خود را به سمت رشتههايي سوق ميدهند که براي آن بازار کار بهتري را متصور هستند. بهعنوان مثال در يک دوره رشتههاي مهندسي پيشآمد بازار کار بودند، در دورهاي ديگر رشته حقوق در صدر علايق خانوادهها قرار گرفت. به همين علت است که امروز با بازار کاري مواجه هستيم که سمت تقاضاي آن مملو از مهندسان و حقوقخواندههايي است که بيکار ماندهاند و سمت عرضه هم چنان اشباع شده است که اگر تا سالها دانشگاهها خروجي هم نداشته باشند، مشکلي براي تامين نيروي انساني پيش نيايد. البته در اين بين رشتههايي هم وجود دارند که بهرغم بازار کار مناسب، از کمبود نيروي انساني رنج ميبرند. البته در سالهاي اخير با توجه به تسهيل ورود افراد به دانشگاهها ديگر در آموزش عالي خبري از مهارتافزايي افراد نيست، در بهترين حالت فارغالتحصيلاني از دانشگاههاي کشور بيرون ميآيند که در بعد نظري آموزشهايي را ديدهاند. حال اين افراد که از ورود به بازار کار نااميد ميشوند به روشهاي غيرمعمولي روي ميآورند که چندان با رشته و مدرک تحصيلي آنها ارتباطي ندارد. يکي از اين روشها استفاده از نسبتهاي دوستي و فاميلي است. در اين بين افراد پس از فراغت از تحصيل يا پايان خدمت سربازي پيش از آنکه به مراکز کاريابي يا آگهي اينترنتي و رسانهاي مراجعه کنند سراغ آشناياني ميروند که دستي در بازار کسبوکار دارند. تفاوتي هم ندارد که اين آشنايان در پستهاي دولتي مشغول به فعاليت باشند يا جزو مشاغل خصوصي و آزاد به حساب آيند، آنها صرفا بهعنوان پلي براي کارجويان عمل ميکند. در اينجا ديگر تخصص، مهارت و دانش افراد هم اهميتي ندارد، در اين رابطه هدف فقط مهياکردن درآمدي براي کارجويان است. حال در اين بين اگر فردي آشنا و بهاصطلاح «پارتي» نداشته باشد از ديگر رقباي خود در بازار کار عقب ميماند و يا طعمه کاريابيها غيرمجاز ميشود.
نبود زيرساختهاي شغلي
اطلاعات نتايج طرح آمارگيري نيروي کار در سال 1397 حاکي از آن است که 9/33 درصد از اقدامات انجامشده براي جستوجوي کار از سوي بيکاران از طريق پرسوجو از دوستان و آشنايان، 21 درصد ثبتنام يا پيگيري از مراکز خدمات اشتغال و دفاتر کاريابي غيردولتي، 7/16 درصد درج آگهي در روزنامه يا مطالعه آگهيهاي استخدامي و 1/16 درصد تماس با صاحب کار و کارفرما بوده است. با توجه به تعداد سه ميليون و 260 هزار و 796 نفري بيکاران در سال گذشته به طور متوسط هر بيکار از سه راه دنبال کار ميگردد. فراواني عددي نيز نشان ميدهد که دو ميليون و 995 هزار و 104 نفر از طريق پرسوجو از دوستان و آشنايان به دنبال شغل بودهاند که از اين تعداد، دو ميليون و 94 هزار و 227 نفر را مردان و 900 هزار و 877 نفر را زنان تشکيل ميدهند. پس از پرسوجو از دوستان و آشنايان، بيشترين تمايل افراد براي کار از طريق ثبتنام در مراکز کاريابي غيردولتي و پيگيري آگهيهاي استخدام در روزنامهها بوده است. اين در حالي است که انتظار ميرود مسئولان بنا بر سياستگذاريهايي نظير افزايش جمعيت يا پذيرش دانشجو که اجرا ميکنند، زيرساختهاي شغلي هم در نظر بگيرند.
