اقدام نسنجیده و بیمنطق آمریکا
تحریم دکتر محمدجواد ظریف جدیدترین اقدام آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران آنقدر بیمنطق و بدون استدلال بود که تقریبا واکنش منفی همه کشورها و متحدان اروپایی آمریکا را برانگیخت و اعلام کردند بهرغم میل آمریکا با رایزنی خود با دکتر ظریف ادامه میدهند. حتی در داخل خود آمریکا، بسیاری از جمهوریخواهان تندرویی که با خود ترامپ علیه ایران همسو و همصدا هستند، نسبت به این اقدام ترامپ انتقاد کردند. همینطور چهرههای سیاسی، اطلاعاتی و امنیتی آمریکا در اینباره بر این نکته اجماع داشتند که تحریم دکتر ظریف، مرد سیاست خارجی ایران، اقدامی نسنجیده است که نمیتواند با سیاستهای ترامپ که خود را خواهان مذاکره با ایران نشان میدهد، منطبق باشد درحالی که مذاکره باید با رئیس سیاست خارجی ایران باشد. به نظر میرسد این اقدام دونالد ترامپ در نتیجه فشارهای جان بولتون و مایک پمپئو بوده که شدت کینه و دشمنیشان با ایران آنقدر زیاد است که به اقداماتی اینگونه روی آوردهاند؛ آنها که نتوانستهاند از طریق تحریمهای اقتصادی، فشارهای سیاسی و تهدیدات نظامی به آنچه میخواهند دست پیدا کنند و به این اقدام نسنجیده روی آوردند. بوریس جانسون در مدتی که نخستوزیر انگلیس شده رفتار و گفتاری از خود نشان نداده که با سیاستهای آمریکا همسویی و همصدایی داشته باشد که این امر نشاندهنده سیاستهای کلان این کشور است که جدا از اینکه چه کسی در دفتر نخستوزیری نشسته باشد، اعمال میشود. به هر حال این اقدام از سوی هیچکدام از متحدان آمریکا انتظار نمیرود که مورد استقبال قرار بگیرد. حتی دولت عربستان و امارات نیز در قبال این اقدام ترامپ موضعگیری نکرده و نشان میدهد که این اقدام ترامپ فقط در نتیجه کینه و دشمنی و سرآسیمگی و ناتوانی جان بولتون و پمپئو در مقابله با ایران و بنبست در سیاستهایشان علیه جمهوری اسلامی ایران است. قطعا اولین اقدام پس از تحریم، بحث بر سر این مساله است که داراییها و هر آنچه که اموال متعلق به وزیر خارجه است در تیررس دولت آمریکا قرار بگیرد ولی دکتر ظریف اعلام کرد که در خارج از ایران اموالی ندارد. به نظر میرسد سفرهای وزیرخارجه بهخصوص به آمریکا میتواند با موانع و دشواریهایی روبهرو شود. هرچند دولت آمریکا هیچ موضعگیریای در این زمینه اتخاذ نکرده، چراکه طبق توافقی که آمریکا با سازمان ملل دارد، نمیتواند محدودیتهای زیادی برای کسانی که عضو این سازمان هستند، برای سفر به نیویورک ایجاد کند. باید منتظر بمانیم و ببینیم آیا ترامپ حاضر است به این توافقنامه مهم خود با سازمان ملل در زمینه سفر نمایندگان و دیپلماتهای کشورهایی که حتی با آمریکا دشمن هستند، پشت کرده و محدودیتهایی را اعمال کند که البته هنوز آشکار نیست. دونالد ترامپ ازهمان ابتدا که وارد عرصه رقابتهای انتخاباتی و بعد هم وارد کاخ سفید شد، به اقداماتی روی آورد که در چارچوب سیاستهای آمریکا طی چنددهه گذشته منطبق نبود، بهگونهای که بهشدت سیاستها و اقداماتی ساختارشکنانه در پیش گرفت، بهطوری که برخلاف اقدامات و رفتارهای یک ابرقدرت جهانی است که میخواهد نقش قدرت جهانی را ایفا کند و در این راستا باید به ملاحظات دوستان و متحدانش پایبند باقی بماند. خروج آمریکا از پیمان آبوهوایی پاریس یا اقداماتی که آمریکا علیه نفتا در پیش گرفت و یا تهدید شرکای اروپاییاش در پیمان ناتو به خروج از این پیمان برای تامین هزینههای این پیمان توسط آنها از جمله اقدامات اوست. اقداماتی که علیه روسیه و چین و جمهوری اسلامی انجام داد، همه در راستای یکسری سیاستهاست که ترامپ آن را «اول آمریکا» و به اسم اینکه منافع آمریکا باید در اولویت باشد، مطرح کرده است. اقدامات ترامپ را حتی در چارچوب این سیاستها هم بخواهیم بررسی کنیم، بیش از آنکه تامینکننده منافع آمریکا باشد جنگ با همه حتی دوستانش تلقی میشود که قطعا به انزوای بیشتر آمریکا خواهد انجامید. حتی اقداماتی هم که مشروع تلقی میشود بهواسطه اقداماتی اینگونه که نسبت به چین و روسیه روا میدارد، زیر سوال میبرد. به هر حال به نظر نمیرسد خروج آمریکا از تازهترین پیمان امنیتی با روسیه درباره موشکهای میانبرد چیزی عاید آمریکا کند و بیشتر جهان را به سمت ناامنی و بیثباتی و تزلزل در سیاستهای آمریکا پیش خواهد برد.
