بسترسازی مناسب برای اقتصاد پویا

متاسفانه اقتصاد ايران از ديرباز با مشکلاتي مواجه بوده است که هنوز هم حل و فصل نشده‌اند و کماکان باقي هستند. به‌ويژه نفتي‌بودن اقتصاد موضوعي است که اثرات منفي بي‌شماري روي شاخص‌هاي کلان اقتصادي گذاشته است. امروز فضاي کسب و کار ايران با مشکلات زيادي مواجه شده و رقابت‌پذيري کمرنگ شده است. اينها، دست به دست هم داده‌اند تا زيرساخت و بستر مناسب براي رشد يک اقتصاد پويا فراهم نباشد. در سال‌هاي اخير برخي سياست‌هاي نادرست اقتصادي در دستور کار قرار گرفته که امروز ما آثار آن را مشاهده مي‌کنيم. براي مثال در حوزه ارز، به سمت واقعي‌سازي نرخ ارز حرکت نکرديم؛ بلکه شاهد جهش نرخ ارز بوديم و اين جهش باعث شد تا ارزش درآمد و دارايي‌هاي مردم کاهش پيدا کند. امروز تمام هزينه‌ها براي مردم به نرخ ارز بازار آزاد تمام مي‌شود، اما درآمد آنها بسيار پايين است. همين موضوع باعث شده تا خيل عظيمي از نيروي کار ايراني به سمت کشورهاي همسايه کوچ کنند. براي مثال، امروز کشور عراق با فروش بيش از پنج ميليون بشکه نفت، توانمندي زيادي به دست آورده است و اين فرصت را ايجاد کرده که نيروي کار ايراني به آنجا مهاجرت کند و از درآمد مکفي برخوردار باشد. از همه اينها مهم‌تر اينکه، طبقه متوسط جامعه به اندازه‌اي که تلاش مي‌کند و کار انجام مي‌دهد نتيجه نمي‌گيرد که در نتيجه ناچار به ترک وطن مي‌شود. در اقتصادي که شفافيت وجود ندارد و رانت، فساد و امضاهاي طلايي گسترش يافته است؛ طبقه متوسط که در همه جوامع از نقش والايي برخوردار است و به روند رشد و توسعه اقتصادي کمک مي‌رساند و مي‌تواند کيک اقتصادي را بزرگ کند، بسيار بسيار ضعيف مي‌شود و وقتي آنها مشاهده مي‌کنند که نمي‌توانند در اقتصاد کشور نقش خود را ايفا کنند و به‌جاي آنها رانتخواران و دلالان در اقتصاد جولان مي‌دهند انگيزه کافي براي مهاجرت پيدا مي‌کنند. براي اينکه بتوانيم جلوي مهاجرت خيل عظيمي از نيروهاي کار را از کشور بگيريم بايد زيرساخت‌هاي لازم براي يک اقتصاد پويا را فراهم کنيم. همچنين بايد به سمتي برويم که فضاي کسب و کار کشور را بهبود ببخشيم. افزون بر اينها، بايد به سمت تک‌نرخي شدن ارز، رفع رانت و فساد، کاهش قيمت تمام‌شده محصولات، کنترل تورم و ... حرکت کنيم. تمام اين امور در يک فضاي باثبات و آرام حاصل مي‌شود. يعني اقتصاد بايد قابل پيش‌بيني باشد تا سرمايه به سمت آن روانه شود. متاسفانه امروز ما شاهد رشد منفي سرمايه‌گذاري در کشور هستيم، در حالي که ما بايد در جهت عکس اين موضوع گام برداريم. اين مهم نيز با ثبات اقتصادي به دست مي‌آيد. همچنين ما بايد روابط سياسي و اقتصادي خودمان با کشورها به ويژه کشورهاي همسايه را ارتقا ببخشيم. ما بايد مراوداتمان را افزايش دهيم تا صادراتمان توسعه يابد. سهم کشور ما در واردات کشورهاي همسايه بسيار اندک است و در اين مسير بايد به گونه‌اي برنامه‌ريزي کنيم تا نقشمان را در اقتصاد اين کشورها بالا ببريم. متاسفانه تاکنون اقتصاد به سياست يارانه مي‌داد؛ امروز بايد کاري کنيم که سياست به اقتصاد يارانه دهد. بايد به جايي برسيم که اقتصاد به اولويت تصميم‌گيران تبديل شود.