«وین» آوردگاه حفظ برجام

مساله‌اي که به‌صورت رسمي نشست فوق‌العاده کميسيون مشترک برجام اعلام شده بررسي تحولات اخير در خصوص توافق هسته‌اي، گزارش آژانس مبني بر اقدامات ايران در کاهش تعهدات برجامي‌اش و همچنين از سوي ديگر عملکرد اتحاديه اروپا در حفظ برجام، ظاهرا از جمله موضوعاتي بوده که مورد بررسي قرار گرفته و طرفين نظرات خودشان را اعلام داشته‌اند. اما موضوعاتي که رسانه‌اي شده و دوطرف اعلام کردند بر اين مبنا بوده که هلگا اشميد به نمايندگي از فدريکا موگريني و سيدعباس عراقچي تاکيد بر حفط برجام از سوي دو طرف احتمالا همان نکته مثبتي است که هم طرف ايراني و هم طرف اروپايي روي آن تاکيد دارند. اين اتفاق از جانب اروپايي‌ها مثبت تلقي مي‌شود چون فکر مي‌کنند جلوي خروج ايران از برجام را مي‌گيرند. اين اتفاق براي ايران مثبت است به اين دليل که در سطح افکار عمومي مي‌توانند اين موضوع را مطرح کنند که اتحاديه اروپا به‌خاطر تعهدي که به حفظ برجام دارد مي‌تواند به کاهش تحريم‌هاي ظالمانه آمريکا بر عليه مردم ايران کمک کند. اما در فراسوي اين موضع‌گيري‌هاي نسبتا خوشبينانه واقعيت‌هايي نيز وجود دارد که اين نشست را تحت‌الشعاع قرار داده است. به گونه‌اي که خيلي هم واقعيت‌هاي خوشايندي براي دو طرف نيست. از يک سو ايران خواهان دو امتياز(حق) که در برجام ذکر شده اول فروش نفت خود دوم دسترسي به نظام تجاري و بانکي جهاني، ايران شرط خود را براي ماندن در برجام بهره‌برداري از اين دو امتياز عنوان کرده است. از سوي ديگر مي‌دانيم که اتحاديه اروپا براي تحقق خواسته‌هاي بحق ايران با مشکل جدي مواجه است. به گونه‌اي که هنوز مساله اينستکس شکل اجرايي جدي به خود نگرفته است. همچنين اروپايي‌ها تاکنون به‌صورت مشخص اعلام نکرده‌اند که آيا فروش نفت هم در چارچوب اينستکس انجام خواهد گرفت يا نه. بنابراين اگر در وراي اين اظهارات رسمي به واقعيات بنگريم به نظر مي‌رسد خيلي نمي‌توانيم انتظار جدي از کميسيون مشترک برجام داشته باشيم. ايران اعلام کرده که به کاهش تعهدات برجامي‌اش ادامه خواهد داد. همچنين اتحاديه اروپا نيز بجز مواردي که پيش از اين مطرح کرده بود، نکته و ابتکار عمل تازه‌اي نداشت که بتوان بر اساس آن نتيجه گرفت که شرايط در آينده نزديک خيلي تغيير خواهد کرد. واقعيت آن است که اينستکس بدون نفت معاف از تحريم‌هاست. اين جزو مواردي است که در تحريم‌هاي آمريکا معاف شده است. بخش‌هاي پزشکي، دارويي و غذا از تحريم‌ها معاف شده‌اند. اين‌ها مواردي هستند که عموما در تحريم‌ها گنجانده نمي‌شوند. بنابراين عملکرد فعلي اينستکس براي ايران قابل قبول نيست. چون در مواردي در حال حاضر تبادلات تجاري صورت مي‌گيرد که از تحريم‌ها معاف هستند. اينستکس زماني يکي از ابزارهاي حفظ برجام خواهد بود که بتواند به فروش نفت ايران کمک کند. انتقال پول نفت به ايران و يا انتقال کالاهاي خريداري شده با پول نفت به داخل ايران، اما هنوز اينستکس تا رسيدن به اين مرحله فاصله زيادي دارد.