کدام قطعهسازان خودرو بیشترین ارز دولتی را گرفتند؟
شبيه به لشگري عظيم با رنگهاي غالب سفيد و مشکي کنار هم رديف شدهاند. از زاويه هوايي، ماشينها به صف کنار هم نشستهاند و انبارهاي خودروسازان را پر کردهاند. طي يک ماه اخير، عکسهاي هوايي از پارکينگ خودروسازان منتشر شد که در کنار اظهارات مختلف، بخشي از غائله کمبود و افزايش عجيب و غريب قيمتها در بازار خودرو را روشن کرد. بر اساس صحبتهاي مسئولان غولهاي خودروساز، ماشينهاي انبار شده در پارکينگها ناقص هستند و به خاطر کسري قطعات ايمني و الکترونيکي قابل عرضه نيستند. همين کمبود عرضه، بخش زيادي از تقصير گراني خودرو را به دوش ميکشد. بررسيهاي ايرنا از فهرست دريافتکنندگان ارز 4200 توماني نشان ميدهد که تا تيرماه امسال، دو خودروساز بزرگ نزديک به پنج ميليارد دلار ارز دريافت کردهاند. بررسي جزئيات در فايل دادههاي بسيار بزرگ بانک مرکزي نيز روشن ميکند که در حوزه قطعهسازي سه شرکت بيشترين ميزان ارز را دريافت کردهاند. صنايع توليدي کروز 98 ميليون دلار ارز گرفته و دو شرکت متعلق به ايران خودرو نيز روي هم رفته بيش از 112 ميليون دلار براي واردات قطعه، ارز 4200 توماني دريافت کردهاند. با اين حال، گفته ميشود که 160 هزار خودروي ناقص در انبار خودروسازان وجود دارد و 80 درصد از رسوب خودروهاي ايران خودرو و سايپا به گردن همين شرکتهايي است که بيشترين ميزان ارز را دريافت ميکنند. طي دو هفته اخير نيز قيمت خودروهاي داخلي افت هفت تا 12 ميليوني داشته است. به اعتقاد کارشناسان عرضه خودروهاي ايران خودرو عامل اين کاهش قيمت بوده است. همين مساله روشن ميکند که اگر قطعات خودروهاي ناقص زودتر تامين و عرضه ميشد، احتمالا بازار خودرو، پژوي 206 صد ميليوني را به خود نميديد. بانک مرکزي دو هفته پيش فهرست دريافتکنندگان ارز نيمايي و دولتي را تا تيرماه 98 به روز کرد. اين فهرست تنها بهصورتخام و بدون هيچ دستهبندي نام شرکتها و ارزهاي دريافتي آنها را بر اساس واحدهاي پول مختلف ارائه ميکند و مشخص نيست که اين شرکتها در چه حوزهاي فعال هستند و در قبال دريافت ارز، دقيقا چه کالا و خدماتي وارد کردهاند. بررسيها نشان ميدهد که حداقل 20 شرکت بزرگ قطعهسازي از فروردين 97 تا تيرماه 98 ارز 4200 توماني دريافت کردهاند. در اين ميان بيشترين ارز متعلق به شرکت کروز و بعد از آن هم دو شرکت ساپکو و ايساکوي ايرانخودرو بوده است. شرکت کروز، بيش از 98 ميليون دلار ارز در قالب ارزهاي يوآن، وون و يوور دريافت کرده است. اين شرکت تاکنون 92/26 درصد از سهام ايرانخودرو را بهدست آورده و چند درصد از سهام سايپا را هم صاحب شده است. بعد از آن، شرکت طراحي مهندسي و تامين قطعات ايران خودرو معروف به ساپکو قرار دارد که نزديک به 80 ميليون دلار ارز 4200 توماني در قالب ارزهاي يورو، يوآن چين، روپيه هند، وون کرهجنوبي، ين ژاپن و ريال عمان دريافت کرده است. ايساکو، با عنوان کامل تهيه و توزيع قطعات و لوازم يدکي ايرانخودرو نيز 32 ميليون و 118 هزار و 136 دلار ارز در قالب يورو، يوآن و روپيه دريافت کرده است. با اين حساب، شرکتهاي قطعهسازي ايرانخودرو بيش از 112 ميليون دلار ارز براي واردات قطعه دريافت کردهاند. در مرتبه چهارم نيز، سازه گستر سايپا با 12 ميليون دلار ارز دريافتي در قالب يوآن، وون و يوور قرار دارد. در جايگاههاي بعدي هم سايپا آذين نزديک به 5/4 ميليون دلار ارز و توليد و توزيع قطعات فرهنگ يدک اروند، 6/3 ميليون دلار ارز دريافت کردهاند. بيش از 1200 واحد قطعهسازي خودرو در کشور وجود دارند و 15هزار کارگاه کوچک هم در اين صنعت حضور دارند. اما 30 درصد توليد قطعات خودروسازي کشور بهصورت انحصاري در دست سه غول قطعهسازي است.
