بیتکوین فرصتها و تهدیدات آن بر اقتصاد کشور
از مدت زماني که نام بيتکوين (واحد ارز ديجيتال) وارد ادبيات اقتصاد ايران شده، زمان طولاني نميگذرد، اما در همين مدت اندک، سر و صداي زيادي در اقتصاد ايران به پا کرده و صحبتها از مزايا و معايب اين نوع تجارت در اقتصاد است. با اين وجود واقعيت اين ارز ديجيتال هنوز براي عموم جامعه ناشناخته است براي همين ابتدا بايد به شناخت بيتکوين رفت و برحسب واقعيتها به تحليل زواياي مثبت و منفي آن پرداخت. گفته ميشود بيتکوين يک روش پرداخت ديجيتال است که بر مبناي رمزنگاري و با شبکهاي از کامپيوترها ممکن ميشود. بيتکوين ارزي نيست که بانک مرکزي داشته باشد و نقل و انتقالها با تاييد در شبکه ممکن ميشود. براي استخراج بيتکوين نياز به دستگاه ماينر است و اين دستگاه بسته به ظرفيتش ميتواند بيتکوينهايي را توليد کند. گزارشها حاکي از آن است که در حال حاضر حدود 200هزار دستگاه ماينر در ايران وجود دارد. وجود چنين حجمي از دستگاه ماينر در کشور از چند جهت قابل بررسي است، يکي اينکه با توجه به حجم برق مصرفي اين دستگاهها، فعاليت اين دستگاهها چه کارکرد مثبتي بر اقتصاد دارد. به عبارتي با يک نگاه هزينه فايده، آيا نسبت درآمد دستگاههاي ماينر بر هزينهاي که بر برق عمومي کل کشور ميگذارد، چشمگير و قابل پذيرش است. براي همين يکي از دلايل عمده در رونقگرفتن توليد بيتکوين در ايران به ارزانبودن بهاي برق در کشور مربوط ميشود که اين امر بعضا باعث ورود پاي سرمايهگذاران خارجي از کشورهايي نظير چين و روسيه به ايران از طريق واسطههاي داخلي شده است. قابل ذکر است در ايران قيمت هر کيلووات برق کشاورزي بين 300 تا 500 ريال است و برق صنعتي هم هر کيلوات حدود 400 تا 900 ريال محاسبه ميشود. برق مکانهاي عمومي همچون مدارس و مساجد هم با توجه به يارانههاي دولتي، پايين است. اينجاست که نگرانيها به افزايش دستگاههاي ماينر در کشور زياد شده و دولت و نهادهاي مربوطه وارد کار شده و به پلمب و جمعآوري اين دستگاهها اقدام کردهاند. نکته بسيار نگرانکننده ديگر که در مساله بيتکوين مطرح است، دلالي شدن اقتصاد کشور و رويگرداني بخشهاي خصوصي، افراد از توليد و کارآفريني است. امروزه همه دنبال درآمد رايگان و راحت هستند. اگر ارزش هر بيتکوين را 10هزار دلار در نظر بگيريم و اينکه هر دستگاه ماينر در هر شبانه روز حدود 02/0 بيتکوين استخراج ميکند، در 50 روز يک بيتکوين استخراج ميشود. حال اگر در يک مزرعه بزرگ ديجيتال حدود 100 دستگاه فوقپيشرفته ماينر کار گذاشته شود، صاحب مزرعه با توجه به ارزاني برق، روزانه به درآمدهاي هنگفت دست مييابد. اين ميزان پول حاصل از فعاليت دستگاههاي ماينر، رقم قابلتوجهي است و مسلما هر فردي را به اين فکر مياندازد که با خريد دستگاه ماينر به درآمدهاي ميليوني دست يابد. شيوع اين تفکر مساوي است با تعطيلي ساير فعاليتهاي توليدي اقتصادي در کشور. امروز هر کارگر بهطور متوسط نهايت 100 هزار تومان در روز درآمد دارد. اين ميزان درآمد قابل مقايسه با درآمد حاصل از استخراج بيتکوينها نيست و فرد بيترديد با از دستدادن انگيزهاش به هر طريق ممکن سراغ خريد دستگاه ماينر ميرود. بگذريم اينکه اين دستگاهها چه هزينهاي بر دوش مصرف برق در کشور آن هم در اين فصل گرم از سال ميگذارد. در شرايط عادي در بسياري از نقاط گرمسيري کشور، خاموشي دورهاي برق را بهدليل ظرفيت پايين نيروگاهها شاهد هستيم. حال اضافه مصرف دستگاههاي ماينر را در نظر بگيريم؛ بدون ترديد دورههاي خاموشي بيشتر و بيشتر ميشود و اين خاموشيها خود چه اثرات زيانباري بر کارخانهها و کارگاههاي توليد کشور ميگذارد. براي همين ضروري است که دستگاههاي مربوطه با پيگيري و رصد دقيق مانع از فعاليت دستگاههاي ماينر شوند و از سوي ديگر با اطلاعرساني دقيق از طريق مجاريهاي رسانهاي، مردم را در جريان معايب و آسيبهاي اين دستگاهها را بگذارند.
