خاورمیانه و تنگه‌هرمز، محور حلقه استانبول
آنچه در شرایط کنونی و با نزدیک شدن به انتخابات کنست اسرائیل و میان دوره‌ای کنگره آمریکا باید مدنظر قرار بگیرد، این است که تهدید‌های لفظی ترامپ و نتانیاهو در امتداد یکدیگر موجب شده تا یک فضای مبهم درباره جنگ میان این دو با ایران و همچنین آینده تنگه هرمز، خلیج فارس و بالطبع خاورمیانه تا کانال سوئز زیر یک علامت سوال بزرگ قرار بگیرد؛ چراکه در طرف مقابل، ایران هم در حال پاسخ دادن به اظهارات، تهدیدات و اقدامات میدانی و سیاسی طرفین مقابل است. در این مسیر حدود سه هفته است که حالا کشور‌های اروپایی و به خصوص سه کشور اصلی این بلوک سیاسی اقتصادی یعنی بریتانیا، آلمان و فرانسه که به عنوان تروئیکای اروپا شناخته می‌شوند، در حال ایفای نقش فعال‌تر سیاسی در این خصوص هستند و از سوی دیگر همین کشورها، حمایت از عربستان سعودی در جنگ یمن را به صورت همزمان در دستور کار خود قرار داده‌اند که نشان از احساس تهدید منافع راهبردی از سوی آنها دارد.
ترکیه و ایفای نقش موثر
در این مسیر حالا ترکیه به عنوان تنها عضو مسلمان ناتو و کشوری که از حیث جغرافیایی به عنوان هاب اتصال آسیا و اروپا شناخته می‌شود، تلاش دارد با همکاری و نزدیک شدن به کشور‌های اروپایی و همچنین کشور‌های کلیدی منطقه مانند مصر، عربستان سعودی و حتی پاکستان نوعی از کنشگری مثبت را برای پایان دادن به این وضعیت منطقه در دستور کار قرار دهد. بر این اساس روز گذشته استانبول میزبان نشست وزرای خارجه ۷ کشور با محوریت مسائل منطقه از جمله شرایط تنگه هرمز بود. بر اساس گزارش منتشر شده از سوی خبرگزاری آناتولی، هاکان فیدان وزیر امور خارجه ترکیه در استانبول میزبان همتایان خود از مصر، پاکستان، عربستان، انگلیس، فرانسه و آلمان بوده و نکته مهم این است که این نشست برای اولین بار در این قالب برگزار می‌شود. آناتولی گزارش داده که این وزرا در مورد مسئله فلسطین، تحولات تنگه هرمز و یمن، تلاش‌ها برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین و راه‌های افزایش همکاری بین کشور‌های شرکت کننده گفت‌و‌گو خواهند کرد. به موازات این روند، خبرگزاری فرانسه با انتشار این مطلب گزارش داد که آخرین تحولات مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی، به‌ویژه وضعیت یمن، جنگ غیرقانونی آمریکا علیه ایران، مسئله فلسطین، بحران روسیه و اوکراین و اهمیت احیا و تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و تنگه باب‌المندب، همچنین بررسی فرصت‌های همکاری و هماهنگی میان کشور‌های منطقه از موضوعات مورد بحث در این دیدار بوده است.
محور‌های گفت‌و‌گو
این گروه همچنین نشستی با وزرای امور خارجه تروئیکای اروپا-انگلیس، فرانسه و آلمان برگزار کرد و همزمان وزیر امور خارجه ایتالیا نیز به این ابتکار پیوست. به گفته یک منبع مطلع خبرگزاری فرانسه، مسئله فلسطین، راهکار دو دولت، خشونت شهرک‌نشینان صهیونیست، تحولات یمن و تنگه هرمز و راه‌های پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین از موضوعات مورد بحث در این نشست بود. طبق گزارش این رسانه، قرار بوده فیدان در این نشست بر حمایت از امنیت عربستان سعودی در برابر حملات نیرو‌های مسلح یمن و بر ضرورت آزادی دائمی کشتیرانی در تنگه‌های هرمز و باب‌المندب تاکید کند، اما به نظر می‌رسد که فعلاً موضوعی در اینباره اتخاذ نشده است. این در حالی است که همزمان با این نشست ۷ جانبه، نهمین کنفرانس میانجیگری استانبول، به میزبانی هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه در هتل هیلتون بومونتی استانبول با موضوع «مشارکت‌ها و چشم‌انداز‌های جدید برای صلح: میانجیگری در جهان در حال تغییر» برگزار شد و رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه طی پیام ویدیویی به نهمین کنفرانس میانجیگری استانبول اعلام کرد که ما معتقدیم که حتی در شدیدترین اختلافات، همیشه دری برای دیپلماسی وجود دارد. مسئله این است که بتوانیم اراده، شجاعت و صداقت خود را برای باز نگه داشتن آن در نشان دهیم. از سوی دیگر، نشست وزرای خارجه کشور‌های عضو سازوکار «R۴» (ترکیه، مصر، پاکستان، عربستان سعودی) به میزبانی هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه در استانبول و در حاشیه نشست ۷ جانبه برگزار شد. سازوکار «R۴» با مشارکت ترکیه، مصر، پاکستان و عربستان برای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای تشکیل شده و تاکنون شش نشست وزیران خارجه برگزار کرده است.
ترکیه و اروپایی‌ها
تجمیع این نشست‌ها نشان از آن دارد که ترکیه تلاش می‌کند در شرایط فعلی به هر ترتیب که شده خود را در عرصه دیپلماسی منطقه‌ای فعال نشان دهد و باید توجه داشت که آنکارا در این مسیر به هر ترتیب که شده به دنبال کسب منافع خود است. باید توجه شود که ترکیه در توافق مکه در کنار سعودی‌ها قرار دارد و با پاکستان و قطر نیز روابط خوبی دارد. همچنین‌ای کشور در پرونده غلات اوکراین به عنوان میزبان توافق امضا شده توسط کی‌یف، روسیه و سازمان ملل نقش خود را به عنوان یک میانجی تثبیت کرد و منافعش را هم به دست آورد و حالا به نظر می‌رسد که نوبت به پرونده کنونی خاورمیانه، تنگه هرمز و... است؛ اما سوال نهایی این است که آیا دولت‌های اروپایی در شرایط کنونی اجازه عرض اندام به آنکارا را خواهند داد؟
