بازگشت به مذاکره؟
از نظر بسیاری از رسانهها و ناظران بینالمللی نشان از تشدید تنش میان تهران- واشنگتن دارد، اما در این میان برخی دیگر از تحلیلگران بر این عقیده هستند که مواضع و تحرکاتی که در حاشیه این اجلاس در حال وقوع است میتواند آغازی باشد بر بازگشت طرفین به مذاکره مجدد و خروج از وضعیت فعلی.
تکاپوی میانجیها
در این میان همانند گذشته میانجیهای اصلی میان ایران و آمریکا یعنی قطر و پاکستان به دنبال آن هستند تا بتوانند از ظرفیت پیش آمده در مجمع عمومی سازمان ملل برای حل و فصل منازعه کنون استفاده کنند؛ چراکه به زعم آنها حضور رهبران و وزرای خارجه تمام کشورهای دخیل در وضعیت کنونی خاورمیانه (اعم از مقامات منطقهای و فرامنطقهای) در نیویورک حضور دارند و میتوان از همین وضعیت برای نقل و انتقال پیام و رایزنیهای دو یا چند جانبه استفاده کرد، تا شاید بنبست کنونی به سوی مذاکره جهتدهی پیدا کند. در این راستا والاستریتژورنال اعلام کرده که میانجیهایی از جمله قطر در حال فشار آوردن برای برگزاری دور جدیدی از مذاکرات در عمان (احتمالاً از اوایل هفته آینده) هستند تا واشنگتن و تهران را به بازگشایی تنگه هرمز و آغاز روند پایان دادن به جنگ ترغیب کنند و این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد که معتقد است دو طرف بهزودی بار دیگر با یکدیگر دیدار خواهند کرد. همچنین شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان که برای حضور در اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک بسر میبرد اعلام کرده که اسلامآباد ناامید نیست و ما به تلاشهای خود برای توقف جنگ و روند میانجیگری ادامه میدهیم. او خاطرنشان کرد که من به همراه سران ایران و آمریکا تفاهم نامه اسلامآباد را امضا کردهام، اما بعد از آن اتفاقات غیرقابل انتظاری به وقوع پیوست ولی تمام تلاشهای پاکستان روی پیشبرد میانجیگری و توقف جنگ در منطقه تمرکز دارد؛ چراکه اسلامآباد در کنار سایر کشورهای دوست مصمم به تنشزدایی و تحول جدید در این مسیر است.
پیشنهاد ایران
آنچه در این میان موردنظر بسیاری از تحلیلگران و اندیشکدهها و حتی رسانههای دنیا قرار گرفته، گزارشی است که NBC منتشر کرده است. این رسانه در گزارش خود مدعی شده که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز پنجشنبه در نشستی جداگانه با گروهی از خبرنگاران در نیویورک اعلام کرده طرحی از طریق میانجیها در جریان مذاکرات این هفته به مقامهای آمریکایی ارائه شده که در صورت پذیرش، به بازگشایی تنگه هرمز و از سرگیری مذاکرات پس از هفت روز منجر خواهد شد. در ادامه این مطلب آمده است که عراقچی اعلام کرده این طرح میتواند بهمحض موافقت آمریکا آغاز شود و تأکید کرده که مفاد آن فراتر از توافقی که ترامپ در ماه ژوئن (توافقی که عموماً از آن با عنوان تفاهمنامه یاد میشود) امضا کرده، نیست. به گفته این رسانه، عراقچی خاطرنشان کرده یکی از شروط این طرح، موافقت آمریکا با مسیر عبور دریایی از تنگه هرمز است که میان ایران و عمان بر سر آن توافق شده است. در این راستا، روزنامه نیویورکتایمز نیز همین پیشنهاد را به نقل از وزیر خارجه کشورمان منتشر کرده و مدعی شده که یک مقام آمریکایی مطلع از مذاکرات گفته است که دولت آمریکا از طریق میانجیها در حال انجام گفتوگوهایی «مثبت و سازنده» است، اما واشنگتن قصد ندارد برای دستیابی به توافق عجله کند. نیویورکتایمز در گزارش خود نوشته که اگرچه پیشنهاد ایران شامل بسیاری از همان شروط توافقی است که پیشتر از هم فروپاشید، اما دیپلماسی پشت پرده نشان میدهد که هر دو طرف ممکن است منافع قابلتوجهی در یافتن راهی برای خروج از جنگ داشته باشند. در این ارتباط گاردین مدعی شد که عباس عراقچی در آمریکا مانده تا در طول تعطیلات آخر هفته منتظر پاسخ واشنگتن به پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه هرمز باشد. عراقچی گفته چین کاملاً از این پیشنهاد حمایت میکند و گزارشها حاکی از آن است که عربستان نیز احتمالا با این طرح موافقت خواهد کرد. نیویورک تایمز نیز مدعی شد که طرحی ۷ روزه برای پایان جنگ پیشنهاد شده که شامل موارد زیر است: توقف تمام درگیریها به مدت ۷ روز، از جمله در لبنان. آزادسازی بیش از ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای مسدود شده ایران. لغو تحریمهای نفتی ایران و لغو محاصره دریایی. بازگشایی تنگه هرمز در روز هفتم آغاز مذاکرات جامع درباره برنامه هستهای ایران بلافاصله پس از آن، به جای انتظار ۶۰ روزه.
تاکید پزشکیان
اینکه پیشنهاد مورد اشاره به چه نتیجهای میرسد و پاسخ ایالات متحده در این خصوص چه خواهد بود، موضوعی است که ابعاد آن به زودی احتمالاً مشخص میشود، اما در این میان رئیسجمهور پزشکیان به صورت واضح موضع و آمادگی ایران را برای بازگشت به تفاهم اسلامآباد و ادامه راه با ایالات متحده را تشریح کرد. او در گفتوگوی اختصاصی با فاکسنیوز و درباره جزییات جلسه اخیر هیات ایرانی با کوشنر و ویتکاف اعلام کرد «آنچه دربارهاش بحث میکنیم، چارچوب قوانین بینالمللی و حق و حقوقی است که باید داشته باشیم. ما چیزی غیر از حق و حقوق خود در چارچوب قوانین بینالمللی نخواستهایم و نخواهیم خواست». پزشکیان در بخش دیگری از این گفتوگو در پاسخ به سوالی در خصوص احتمال آمادگی ایران برای رقیقسازی ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی خود تصریح کرد که «ما در چارچوب قوانین بینالمللی حاضریم بر اساس NPT، هرچه را که در آن مطرح شده است، قبول کنیم». بر این اساس باید منتظر بود و دید که آیا آمریکا وارد مذاکره با تهران خواهد شد یا این روند را به بعد از انتخابات میاندورهای موکول میکنند؟
