زد و خوردهای نظامی در تنگه هرمز
اگرچه در این خصوص سنتکام در ۵ سپتامبر ادعا کرده بود که هدف قرار دادن سه نفتکش حامل نفت خام ایران در پاسخ به چندین حمله به یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن آمریکایی انجام شده، اما در این راستا آنچه بیش از پاسخ ایران و آمریکا به یکدیگر اهمیت دارد، رفت و برگشت این اقدامات است.
جنگ بر سر نفت؟
برخیها بر این عقیده بودند که ایران و آمریکا تلاش خواهند کرد تا بتوانند به هر ترتیب که شده تنش را در همین سطح به حاشیه ببرند؛ اما در بامداد چهارشنبه سنتکام اعلام کرد به دلیل آنکه دو بار یک کشتی جنگی آمریکا با موشکهای بالستیک ایران هدف قرار گرفته، ارتش آمریکا نیز پنج نفتکش حامل نفت خام ایران را منهدم کرده است. همین موضوع به سرعت زیر ذرهبین تحلیلگران و رسانهها قرار گرفت؛ چراکه مشخص بود تهران در قبال حملات ایالات متحده ساکت نخواهد نشست و پاسخ میدهد. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در اطلاعیه شماره پانزده خود اعلام کرد که در پاسخ به حمله به پنج نفتکش ایرانی در خلیج همیشه فارس، تعداد دو فروند شناور آمریکایی و تعداد هشت نفتکش را در این منطقه مورد هدف قرار داد. در ادامه این بیانیه نیز آمده است که «همچنین تعداد ۱۰ فروند کشتی متخلف که با تحریک و حمایت ارتش تروریستی متجاوز آمریکا قصد عبور از منطقه ممنوعه و ناایمن تنگه هرمز را داشتند، مورد هدف قرارگرفتند». در بیانیه شماره ۱۳ سپاه پاسداران نیز اعلام شد که پایگاه آمریکائی الازرق اردن مورد هدف قرار گرفته و با حمله سنگین موشکهای بالستیک سوخت جامد و مایع آشیانه تعمیر و نگهداری، آمادهسازی و محل استقرار جنگندههای F-۳۵، F-۱۶، F-۱۵ و شلتر جنگندهها مورد اصابت قرار گرفته و خسارات سنگینی به دشمن وارد آمده است. امیر سرتیپ علی جهانشاهی فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در بازدید از آمادگی و توان رزمی یگانهای لشکر ۱۶ زرهی قزوین، ضمن بررسی آخرین وضعیت آمادگی عملیاتی، توان رزمی، تجهیزات و ظرفیتهای دفاعی یگانهای این لشکر به آمادگی یگانهای نزاجا در مرزها اشاره و اظهار کرد که نیروی زمینی ارتش در مرزهای کشور حضور فعال دارد. او همچنین اعلام کرد که در جریان جنگهای اخیر، نیروهای ما در زیر آتش دشمن، مسافتهای طولانی را پیمایش کرده و خود و تجهیزاتشان را در مواضع مورد نظر، مستقر کردند؛ این جابهجایی گسترده نیرو، تجهیزات و مهمات در شرایطی انجام شد که دشمن با استفاده از پهپادها، هواپیماها، ماهوارههای جاسوسی و سایر ابزارهای پایش، تحرکات نیروهای ما را رصد میکرد. مجموع این اظهارات، بیانیهها و تحولات را اگر در کنار یکدیگر قرار دهیم میتوان به وضوح دید که سپاه و ارتش برآوردهای خود را بر این امر استوار کردهاند که میبایست آمادگی تقابل و پاسخگویی را همچنان در سطح بالا در ابعاد زمینی، دریایی و موشکی حفظ کرد.
نفت و بازگشت به مذاکره؟
آنچه در فضای فعلی و به خصوص در طی یک هفته گذشته مشاهده شد، به خوبی گویای آن است که تنش میان ایران و ایالات متحده آنهم در شرایط کنونی به سرعت شیب صعودی به خود گرفته و در این راستا اگرچه همه چیز به نظر بر محوریت مسائل نظامی استوار است، اما واقعیت این است که «نفت» را باید کلیدواژه اصلی این روند دانست. واقعیت این است که ایالات متحده و تیم ترامپ طی یک ماه گذشته به دنبال آن بوده و هستند که با اهرم اقتصادی بتوانند ایران را تحت بیشترین فشارها قرارد دهند و حتی در خصوص هدف قرار دادن نفتکشها هم ترامپ صراحتاً اعلام کرد که این اقدام میتواند توان اقتصادی تهران را کاهش دهد. در مقابل تهران هم در حال تقابل با ایالات متحده و حتی شرکای منطقهای آن با همین روش و ساز و کار است. تهران بارها اعلام کرده که اگر نفت ایران به فروش نرسد، مابقی هم باید با همین سرنوشت روبهرو شوند و به نظر میرسد که حالا این سناریو در حال اجرایی شدن است. اما در این میان میانجیها و کشورهای منطقه از عمیق شدن این روند تقابلی که باید آنرا «تک و پاتک نفتی» بنامیم، بیش از هر زمان دیگر نگران هستند. در این خصوص خواجه محمد آصف، وزیر دفاع پاکستان اعلام کرده که تلاشهای اسلامآباد برای میانجیگری با هدف برقراری صلح میان تهران و واشنگتن همچنان ادامه دارد و کشورش در تلاش است محیطی ایجاد کند که به کاهش تنشها در منطقه کمک کند. وی اضافه کرد که میان طرفها تماسهایی برقرار است، هرچند این تماسها بهصورت غیرمستقیم انجام میشود. وزارت خارجه قطر نیز خواستار بازگشت جدی ایران و آمریکا به مسیر مذاکرات و پایبندی به دستاوردهای به دست آمده، شد. این در حالی است که الجزیره نیز مدعی شده است که در متن پیشنویس قطعنامه آمریکا و اروپا در شورای حکام، از ایران خواسته شده بدون پیش شرط وارد مذاکراتی شود که هدف آن ایجاد اعتماد در جامعه بینالمللی است. بر این اساس باید منتظر بود و دید که آیا نبرد بر سر نفت در تنگه هرمز در اینجا به پایان میرسد و طرفین وارد کانال مذاکره میشوند یا اینکه تقابل سخت ادامه خواهد داشت؟
