توافق تهران-مسقط، همکاری جدید در تنگه هرمز

 این روند تا جایی ادامه داشت که بسیاری از گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای در این خصوص به صورت پله‌کانی سیر صعودی به خود گرفت و حتی در این راستا اخباری از جزئیات این توافق از سوی رسانه‌های منطقه‌ای منتشر شد که همین امر به هر ترتیب (خواسته یا ناخواسته) به تقویت اخبار ابتدایی کمک کرد و موجب شد تا اتمسفر رسانه‌ای به سمت تحلیل خروجی این توافق میل کند. 

نقشه تردد کشتیرانی

در این راستا اسماعیل بقایی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی کشورمان در گفت‌وگویی که با دفاع پرس داشت، صراحتاً مساله توافق با عمان را تایید و در مورد آن توضیحاتی را ارائه کرد. او در این گفت‌و‌گو اعلام کرده که «متعاقب نقض توافق آتش‌بس توسط ایالات متحده، شاهد تداوم و تحمیل ناامنی در منطقه خلیج فارس، دریای عمان و تنگه هرمز هستیم و قاعدتا کشتیرانی بین‌المللی هم نمی‌تواند با امنیت و ایمنی ار تنگه هرمز عبور کند؛ لذا وضعیت ناامنی در تنگه هرمز را باید مستقیماً حاصل اقدامات غیرقانونی و تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی دانست». او تصریح می‌کند که «تمامی کشور‌ها از این موضوع اطلاع دارند که تا پیش از ۹ اسفند ۱۴۰۴، تردد در تنگه هرمز بدون هیچ مشکلی جریان داشت، اما سوءاستفاده آمریکا و رژیم صهیونیستی از این آبراه و کرانه‌های جنوبی آن برای طراحی حمله به ایران، شرایط را ناامن کرد و ایران به عنوان دولت ساحلی این تنگه، طبق حقوق بین‌الملل محق است تدابیر لازم را برای صیانت از منافع و امنیت ملی خود اتخاذ کند». بقایی همچنین با اشاره به اقدامات سلبی ایالات متحده در آب‌های جنوب ایران و منطقه گفت که «در حال حاضر، به دلیل تداوم تحریم‌های دریایی، تهدیدات و تحرکات نظامی آمریکا، نمی‌توان از برقراری امنیت و ایمنی کامل در تنگه هرمز سخن گفت؛ با این حال، ایران و عمان به عنوان دو دولت ساحلی، از حدود سه ماه پیش (همزمان با امضای یادداشت‌تفاهم ۲۸ خرداد) مذاکرات فشرد‌های را برای تعیین مسیر ایمن کشتی‌رانی آغاز کردند». او در خصوص حصول توافق میان تهران و مسقط با محوریت تنگه‌هرمز خاطرنشان کرد که «با وجود کارشکنی‌های آمریکا، این گفت‌و‌گو‌ها در سه هفته اخیر روندی رو به جلو و مثبتی داشته و توافق بر سر نقشه تردد کشتیرانی حاصل شده و باید گفت که این اقدام حاصل یک همکاری جمعی بین‌دستگاهی با محوریت وزارت امور خارجه و مشارکت فعال بخش‌های دفاعی، امنیتی و زیست‌محیطی کشور بوده است». سخنگوی وزارت خارجه کشورمان همچنین در مورد بیانیه نهایی با محوریت توافق ایران و عمان، اظهار کرد «در مورد بیانیه مشترکی که باید توسط ایران و عمان منتشر شود یک سری موارد وجود دارد که گفت‌و‌گو‌ها همچنان درباره آنها ادامه دارد. بر همین اساس رفت‌وآمد‌ها بین دو کشور همچنان ادامه دارد و هر زمانی که نهایی شود حتما در مورد آن اطلاع‌رسانی خواهد شد». او در مورد ماهیت این توافق اعلام کرد که «موضوع مهم دیگر این است که تفاهم ایران و عمان تفاهم مستقلی است که بین دو دولت ساحلی برای اطمینان از تردد ایمن کشتی‌ها از تنگه هرمز و همزمان حفظ حاکمیت ایران و عمان است. اما در مورد اینکه در مرحله بعد چه اتفاقی خواهد افتاد و در خصوص چگونگی روند احیای کامل امنیت در تنگه هرمز و همچنین در مورد تردد عادی شناور‌های تجاری، موضوعاتی وجود دارد که منوط به پایان یافتن اقدامات غیرقانونی، مداخلات، تهدیدات و محاصره دریایی از سوی آمریکا و همچنین جبران نقض عهد‌های صورت گرفته در دو ماه اخیر است». 

مسیر جنوبی 

به موازات این اظهارات سخنگوی وزارت خارجه، المیادین به نقل از خبرنگار خود در تنگه هرمز اعلام کرد که ده‌ها کشتی و نفتکش در عمق این تنگه مستقر شده و منتظر دریافت مجوز عبور از نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران هستند. خبرنگار المیادین درباره آخرین وضعیت تنگه هرمز با حضور در این منطقه اظهار کرد که طبق مذاکرات جاری بین ایران و سلطنت عمان، مسیر جنوبی برچیده خواهد شد و همه تانکر‌های نفتی موظف به هماهنگی با نیروی دریایی سپاه پاسداران خواهند بود و اکثر کشتی‌ها هنگام عبور از تنگه، تاکنون مسیر ایران را رعایت کرده‌اند. این در حالی است که اخیراً رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه در گفت‌وگوی خود با الجزیره صراحتاً به این موضوع اشاره کرد که ما بازگشایی تنگه هرمز را در اولویت قرار می‌دهیم، زیرا ادامه بسته بودن آن به نفع هیچ‌کس نیست. اگر مجموع این وقایع و اظهارنظر‌ها را در کنار یکدیگر قرار دهیم به این مفهوم دست پیدا می‌کنیم که اساساً توافق میان تهران-مسقط را باید نو عی از بازآرایی سیاسی، حقوقی و امنیتی در تنگه هرمز قلمداد کنیم. از منظر حقوقی، ترتیبات این توافق اعم از اصول شکلی و ماهوی گویای آن است که دو دولت ساحلی قرار است از این به بعد تنگه هرمز را با مشارکت یکدیگر مدیریت کنند و به نوعی همین مساله می‌تواند دامنه نفوذ تهران-مسقط در خصوص کشتیرانی و امنیت آن در تنگه هرمز را حتی نسبت به گذشته افزایش دهد. بر این اساس، از منظر سیاسی هدف ترامپ و تیم امنیتی سیاسی وی که کاهش نفوذ ایران در تنگه هرمز و حتی حاکمیت واهی ایالات متحده بر این آبراه بین‌المللی و استراتژیک بود، در این نقطه با خروجی صفر روبه‌رو می‌شود.