تحرکات انتخاباتی ترامپ و تحکم تهران

از سوی دیگر برخی از تحلیل‌ها نشان دهنده نگرانی میانجی‌هایی است که طی هفته‌ها و ماه‌های گذشته سعی داشته‌اند به هر ترتیب که شده تهران و واشنگتن را پای میز مذاکره بیاورند تا شاید بتوانند منازعه فعلی را به پایان برسانند و زمینه‌ساز یک توافق نهایی باشند. اما به نظر می‌رسد که اظهارات ترامپ در مورد تنگه هرمز و ایران گویای آن است که او و تیم امنیت ملی وی مجدداً بر مسیر سلبی و انفعالی تاکید دارند. 

از گرینلند تا تنگه‌هرمز

ترامپ از روز‌های گذشته تاکنون دائماً بر این عنصر تکیه دارد که اقدامات او و تیم سیاسی-امنیتی وی در کاخ سفید توانسته است ایران را با مشکلات و مصائب گوناگونی رو‌به‌رو کند که البته ستون فقرات این تحولات را نه تنها حملات مستقیم آمریکا و اسرائیل به خاک ایران، بلکه کنترل تنگه هرمز می‌داند! او در گفت‌و‌گو با شبکه تلویزیونی فاکس‌نیوز مدعی شد که آمریکا کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد و با اشاره به آنچه «محاصره‌ای از جنس دیوار فولادی» توصیف کرد، ایران را مجدداً تهدید کرد و در سخنانش گفت که «ما کاملاً کنترل می‌کنیم؛ ما تنگه هرمز را در معنای واقعی کلمه در اختیار داریم. ما فقط اجازه می‌دهیم قایق‌ها و کشتی‌ها وارد شوند، اگر خودمان بخواهیم که وارد شوند». او همچنین مدعی شد که این محاصره هر روز «صد‌ها میلیون دلار» برای تهران هزینه دارد و استدلال کرد که تحریم‌های گسترده آمریکا نیز فشار زیادی بر حکومت ایران وارد می‌کنند. رئیس‌جمهوری آمریکا در بخش دیگری از سخنان خود ادعا کرد که «اگر آنها حمله کنند، ما ۱۰۰ برابر سخت‌تر پاسخ خواهیم داد». ترامپ در جای دیگری از اظهارات خود باز هم بر تکرار مکررات تکیه می‌کند و می‌گوید که «آن‌ها نمی‌توانند سلاح هسته‌ای داشته باشند. مسئله خیلی ساده است». اما آنچه در اظهارات ترامپ باید موردنظر قرار بگیرد، سخنان تهاجمی و بدون قاعده وی در قبال تنگه هرمز است. زمانی که در مرکز آموزش و اطلاعات در شهر ناسائو سخنرانی می‌کرد، مدعی شد: «ممکن است به‌زودی تنگه هرمز را قلمرو ایالات متحده اعلام کند». برای تحلیل پشت‌پرده سخنان ترامپ باید این اظهارات وی را کنار سایر سخنان وی در نیویورک قرار دهیم. او با وجود اینکه می‌داند افکار عمومی آمریکا در خصوص افزایش قیمت بنزین از وی ناراحت است، در نهایت اعلام می‌کند که «اگر مجبور شوید کمی بیشتر برای بنزین پرداخت کنید، من هرگز بابت آن عذرخواهی نخواهم کرد؛ کار درست را انجام دادم». او برای توجیه حملات خود و پیامد‌های این حملات مدعی شد که «اگر بمب‌افکن‌های بی-۲ را به کار نمی‌گرفتیم، اگر آنها (تاسیسات هسته‌ای) را نمی‌زدیم با سلاح هسته‌ای رو‌به‌رو بودید و آن روز بسیار غم‌انگیزی برای این کشور و برای تمام جهان می‌بود». از حیث ماهوی باید توجه داشت که تفکر ترامپ و تیم وی در خصوص تنگه هرمز را می‌توان در پرونده گرینلند نیز مشاهده کرد. او از ابتدای شروع فعالیت دولت دومش بار‌ها و بار‌ها گرینلند و تصاحب آن را در دستور کار رسانه‌ای و حملات سیاسی خود قرار داد. او همین راهبرد را به کانادا و کانال پاناما نیز تسری داد و حالا همین بازی را آنهم در آستانه انتخابات میان دوره‌ای به عنوان «دون‌پاشی انتخاباتی» با محوریت تنگه هرمز در دستور کار قرار داده است. 

اخطار تهران به واشنگتن 

در این راستا و پس از سخنان ناحساب و آشفته ترامپ در خصوص تنگه هرمز، کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت خارجه اعلام کرد که تنگه هرمز را نه با توییت می‌توان تصاحب کرد و نه با ناو هواپیمابر، نه با صدور فرمان و نه با سخنرانی انتخاباتی. ایران نه از تهدید می‌هراسد و نه با نمایش قدرت مرعوب می‌شود. یکبار برای همیشه واقعیت را بپذیرید: تا اینجا، شکست‌های راهبردی و سنگینی خوردید؛ تنگه هرمز ایرانی بوده، هست و خواهد بود. مادامی که واقعیت شکست را نپذیرید، ایران به اعمال محاصره ادامه خواهد داد». در این میان محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در بخشی از گفت‌وگویی در نشست جمعی از نخبگان فرهنگی با ذکر جزئیاتی در مورد پشت‌پرده اقدامات ایران در قبال آمریکا پس از انعقاد تفاهم اسلام‌آباد بیان کرد که «در آخرین حمله‌ای که به ضاحیه انجام دادند و مسئول اطلاعات حزب‌ا... به همراه خانواده‌اش شهید شد، همان‌جا همه چیز را متوقف کردیم. گفتیم که امشب این‌طور و آن‌طور شما را خواهیم زد و اگر رژیم صهیونیستی هم پاسخ بدهد، همه منطقه را می‌زنیم و این‌طور هم می‌زنیم. نتیجه صحبت ما این شد که همان شب محاصره را برداشتند، نه ۳۰ روز بعد از تفاهمنامه، همان شب». رئیس تیم مذاکره کننده کشورمان خاطرنشان کرد «توییتی که ترامپ زد و گفت ما امشب برمی‌داریم، زیرش هم نوشت البته ایرانی‌ها هم تنگه هرمز را باز خواهند کرد. وقتی این را دیدم، جلویش را گرفتم و گفتم ما چنین توافقی نداریم. به میانجی‌ها گفتم که این توییت اگر الان برداشته نشود، می‌زنیم؛ به همان شدتی که من گفتم می‌زنیم. خواهش می‌کنم بروید و تاریخچه را نگاه کنید، ۵۸ دقیقه بعد ترامپ بخش دوم را برداشت و نوشت تنگه در چارچوب تفاهم‌نامه از روز شنبه باز می‌شود. این مذاکره یعنی مبارزه». حال اگر این اظهارات را در کنار مواضع ترامپ و همچنین اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا قرار دهیم به وضوح می‌بینیم که واشنگتن دنبال آن است تا بتواند به هر طریقی که شده، راه خروجی از این وضعیت پیدا کند.