گزینه نظامی زیر سایه مذاکره با تهران؟
در این مسیر سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه کشورمان و همچنین اسماعیل بقایی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی رسما هرگونه مذاکره با آمریکا را رد کردند و به این موضوع اشاره داشتند که مذاکره در این خصوص با عمان برقرار است و این مساله ارتباطی به آمریکا ندارد. این در حالی است که حتی بحث دعوت از محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و عباس عراقچی توسط پاکستان نیز از سوی وزارت خارجه تایید شد، اما باز هم این مولفهها را نمیتوان نشانه قطعی از شروع مذارات با آمریکا دانست.
ونس و دوگانه آمریکایی
در این میان باید توجه داشت که آمریکا مشخصاً اعلام کرده که دوگانه پیشینی را که در ذهن ترامپ و تیم وی بوده همچنان در دستور کار خود قرار داده و به نوعی باید گفت که این موضوع در حقیقت اولویت آمریکاییها است. اینکه این دوگانه چیست و واشنگتن در اصل به دنبال چه سناریوهایی بوده، موضوعی است که پاسخ آن را میتوان در مصاحبه اخیر جی. دی ونس، معاون ترامپ با فاکسنیوز مشاهده کرد. او در این مصاحبه صراحتاً اعلام میکند که «آمریکا در شرایط کنونی دو هدف را دنبال میکند و هدف نخست ما این است که اطمینان حاصل کنیم که کشورهای حوزه خلیج فارس همچنان نفت و گاز به اقتصاد جهانی عرضه کنند تا ثبات قیمت انرژی حفظ شود؛ چراکه این مسأله برای مردم آمریکا اهمیت دارد. میدانم که قیمت نفت امروز کاهش یافته و نسبت به اوج قیمتها در روزهای اولیه درگیری بسیار پایینتر آمده، اما ارزان نگه داشتن نفت و گاز برای آمریکاییها در سراسر کشورمان هدف اصلی و اول است». ونس در تشریح دومین هدف آمریکا میگوید که «هدف شماره دو این است که اطمینان حاصل کنیم ایران هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نمیکند». معاون رئیسجمهور آمریکا در بخش دیگری از این مصاحبه تصریح میکند که «ایران به سلاح هستهای دست پیدا نخواهد کرد و وضعیت تنگه هرمز به شرایطی بازخواهد گشت که قیمت نفت و گاز برای مردم آمریکا باثبات باشد. مسأله اینجاست که ایرانیها گاهی تعهداتی میدهند که به آن عمل نمیکنند و حتی توافقی میکنند، اما به آن پایبند نمیمانند، اما ما ابزارهای زیادی برای وادار کردن طرف مقابل به اقدام، در اختیار داریم». ونس در بخش دیگری از سخنانش صراحتاً به دوگانهای که آمریکا دنبال میکند اشاره کرد و میگوید «گاهی تمرکز ما بر مسأله انرژی است؛ چون میخواهیم آمریکاییها توان پرداخت هزینه نفت و گاز را داشته باشند و گاهی بر جنبه نظامی موضوع تمرکز میکنیم و گاهی تمرکزمان بر برنامه هستهای است». همین اظهارات ونس به خوبی نشان میدهد که آمریکا و شخص ترامپ همین حالا در مورد افزایش نرخ سوخت و فشار بر افکار عمومی آمریکا در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره بسیار تحت فشار هستند و به صورت علنی این چالش را مطرح میکنند، ولی در این راستا سعی میکنند به هر ترتیب که شده این وضعیت پیچیده خود را به مسائل دیگری مانند پرونده هستهای، مذاکرات و حتی اقدام نظامی گره بزنند.
تحرک نظامی آمریکا
موضوع دیگری که در راستای سخنان ونس باید موردنظر قرار بگیرد این است که آمریکا به موازات اینکه تمایل دارد با ایران به یک توافق دست پیدا کند، از سوی دیگر به دنبال آن است تا بتواند به هر ترتیب که شده گزینه نظامی را در فهرست خود حفظ کند و از طریق رسانهها این موضوع را به گوش تهران برساند. به عنوان مثال سفر اخیر برد کوپر، فرمانده سنتکام به اسرائیل و دیدار وی با مقامات تلآویو میتواند یکی از مولفهها باشد. کوپر هفته گذشته به اسرائیل سفر کرد و در جلسه انجمن عملیاتی ارشد ارتش اسرائیل شرکت کرد که در آن ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، و تمامی ژنرالها و فرماندهان ارتش اسرائیل نیز حاضر بودند. در این خصوص رسانههای اسرائیل مدعی شدهاند «پیامی که کوپر به مقامهای اسرائیلی منتقل کرد این بود که جنگ علیه ایران باید از سر گرفته شود و حملات به زیرساختهای ملی ایران، از جمله تأسیسات مربوط به صنایع گاز، نفت و برق، از سر گرفته شود و در این خصوص به کمک اسرائیل نیاز خواهد بود». این در حالی است که برخی دیگر از رسانههای اسرائیلی و عربی این نقل قولها از کوپر را رد کردهاند! تحول دیگری که نمیتوان به راحتی از کنار آن عبور کرد، تشکیل نخستین گروه ویژه پهپادهای تهاجمی چندملیتی توسط آمریکا در منطقه است. سنتکام اعلام کرده این واحد جدید که «گروه ضربت فالکون استرایک» نام دارد، پهپادهای تهاجمی یکطرفه و سامانههای بدون سرنشینی را که در هوا، آب و زیر دریا عمل میکنند، مستقر خواهد کرد و توسط پرسنل نظامی آمریکا و شرکای آن در منطقه اداره میشود. این اطلاعیه ۹ ماه پس از آن منتشر میشود که سنتکام، «گروه ضربت اسکورپیون استرایک»، اولین اسکادران ارتش آمریکا در خاورمیانه را که منحصراً به پهپادهای تهاجمی یکطرفه اختصاص داده شده بود، راهاندازی کرد.
