توافق نهایی نزدیک است؟
به عنوان مثال اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا در روزهای پیشین بارها اعلام کرد که به توافق با ایران نزدیک هستیم، اما مشاهده کردیم که این اتفاق به سرعتی که واشنگتن مدنظر دارد و یا با ابعادی که در ذهنشان وجود دارد، محقق نشد. حتی در این راستا روز گذشته نورالدین بوزیان، خبرنگار الجزیره در واشنگتن، به نقل از جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، ادعا کرد که آمریکا به توافقی درباره تنگه هرمز نزدیک شده که ممکن است در روزهای آینده منعقد شود. ونس در اظهارات خود درباره چشمانداز حل و فصل مناقشه میان واشنگتن و تهران به این موضوع اشاره کرد که ایرانیها فشارهای بزرگی را متحمل شدهاند و تأکید کرد که دولت آمریکا منتظر است تا ببیند طرف ایرانی در دوره پیشرو چه ارائه میدهد تا میزان پاسخگویی آن به شرایط خود را ارزیابی کند.
شرط بازشدن تنگههرمز
فارغ از این اظهارات، اگر نگاهی گذرا به مواضع رسمی وزیر خارجه کشورمان بیندازیم، به نوعی میبینیم که تهران به صورت واضح و صریح، موضع خود در قبال تنگه هرمز و حتی مذاکره با آمریکا را اعلام کرده است. سیدعباس عراقچی، در حاشیه رویداد «محرم و عاشورا در آئینه اسناد وزارت امور خارجه» که به همت مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه برگزار شد، در جمع خبرنگاران اعلام کرد که «واسطهها همچنان تلاش میکنند زمینههای لازم برای ازسرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا را فراهم کنند، اما از نظر ما تا موارد نقض یادداشت تفاهم به پایان نرسد و آمریکا آنچه را نقض کرده، جبران نکند، امکان شروع مجدد مذاکرات وجود ندارد». وزیر امور خارجه همچنین درباره آخرین وضعیت مذاکرات با عمان نیز اظهار کرد که «مذاکرات ما با عمان درباره تعیین مسیرهای دریایی جدید در تنگه هرمز است و این مذاکرات به خوبی پیش رفته و میتوانم بگویم در مراحل پایانی قرار داریم». وی تصریح کرد که «قرار است مسیرهای قدیمی که وجود داشتهاند با مسیرهای جدید جایگزین شوند و اکنون کار روی نقشهها توسط متخصصان در حال انجام است». این در حالی است که وال استریت ژورنال نوشت: ایران به دنبال ممانعت از عبور ناوهای جنگی آمریکا از تنگه هرمز در چارچوب توافق است. این رسانه در ادامه نوشت: ایران متعهد شده است که در چارچوب توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز، مانع عبور ناوهای جنگی نیروی دریایی آمریکا از این آبراه شود؛ اقدامی که نشاندهنده تلاش تهران برای محدود کردن حضور نظامی چند دههای آمریکا در خلیج فارس است.
لزوم اصلاح رفتار آمریکا
کمی قبل از اظهارات عراقچی نیز محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز اعلام کرد تا آمریکا رفتارش را تصحیح نکند، تنگه هرمز باز نخواهد شد. او تصحیح رفتار آمریکا را شامل مواردی از جمله ۱- ایران را هرگز و با هیچ زبانی تهدید و به مقدسات این ملت توهنی نکند. ۲- به جنگ و تجاوز علیه ایران و متحدان ایران در لبنان، فلسطین، یمن و عراق برای همیشه پایان دهد. ۳- محاصره دریایی را بردارد و نیروهای نظامی (دریایی و هوایی) خود را از پیرامون ایران خارج کند. ۴- خسارتهای دو جنگ تجاوزکارانه و تحمیلی به ایران را بی کم و کاست بپردازد. ۵- تحریمهای ظالمانه و غیرقانونی علیه ملت ایران را بردارد. ۶- داراییهای مسدود شده و دزدیده شده مردم ایران را بی قید و شرط آزاد کند. ذوالقدر یادآور شد که «اینها مطالبات مردم مبعوث شده ایران است که در یکصد و شصت روز حضور بی امان در میدان و خیابان آن را فریاد زدهاند. شورای عالی امنیت ملی هرگز کوتاه نخواهد آمد؛ چه در جنگ و چه در مذاکره».
طنابکشی تهران-واشنگتن
آنچه در این میان باید موردنظر قرار بگیرد این است که تهران به صورت مستقیم خواستهها و مواضع خود در مورد بازگشایی تنگه هرمز را اعلام کرده و به نوعی یک مابهازا برای آن وضع کرده است. در این راستا تعجیل آمریکا و شخص ترامپ برای اعلام یک توافق (ولو خارج از اصول اولیه ذهنی و بافتههای سیاسی وی) با ایران بیش از هر چیز برای کاخسفید اهمیت پیدا کرده که دلیل اصلی آنرا هم باید فشارهای داخلی و خارجی بر تیم ترامپ دا نست. در این خصوص حتی رسانههای آمریکایی هم به این موضوع اشاره مستقیم کردهاند. به عنوان مثال وال استریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی نوشته است که «دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هفتهها در حال فراهم کردن مقدمات برای اعلام پیروزی در جنگ ایران بود، اما این بستگی به آن داشت که تهران تنگه هرمز را بهطور کامل بازگشایی کند. ترامپ حتی بهصورت خصوصی با مقامهای ارشد دولت درباره این ایده صحبت کرده بود که ممکن است بدون دستیابی به توافق هستهای نیز از درگیری خارج شود». همین نوشتار کوتاه به وضوح نشان میدهد که ترامپ به دنبال خروجی سریع از بحران کنونی است، اما مساله اینجاست که حالا ایران هم در مورد تنگه هرمز شروطی را لحاظ کرده که میتواند روند فکری و عملی آمریکا را برهم بزند.
