پیمان مکه و روابط ایران و آمریکا

علی‌اصغر زرگر، تحلیلگر مسائل بین‌الملل نوشت: پیمان مکه میان عربستان، ترکیه و پاکستان اگرچه پیمانی دفاعی است، اما می‌توان رگه‌هایی از احتمال ارتباط با مذاکرات و تفاهم میان ایران و آمریکا را نیز در آن مشاهده کرد. البته می‌توان اینگونه نیز گمانه‌زنی کرد که این تحولات اخیر می‌تواند در راستای کاهش تنش در منطقه باشد. از طرفی در مورد توافقی که بین ایران و عمان ایجاد شده در مورد تنگه هرمز، ایران می‌خواهد مدیریت تنگه هرمز را تثبیت کند.

 البته نه اینکه بخواهد تمام تنگه هرمز را در اختیار داشته باشد؛ بلکه به توافقی با عمان برسد که برای اینکه از خطرات آتی پرهیز شود و ورود کشتی‌هایی به خلیج فارس از قسمت شمالی حوزه خلیج فارس صورت گیرد که اگر نیروی متخاصمی بخواهد وارد شود ایران به راحتی بتواند کنترل کند کشتی‌های خروجی هم از بخش جنوبی خارج شوند. چنانکه بعد از یک مدتی که تنش‌ها فروکش کرد و مذاکرات بین ایران و آمریکا هم به جریان افتاده حالا یک خط وسطی مشخص کنند که از آن قسمت ایران هم بتواند بر تنگه هرمز مدیریت کند تا در واقع رضایت عمان هم جلب شود.

 این راه حل در مجموع به این صورت است که ایران در این بخش می‌خواهد که غیر مستقیم سعی کند آن هدفی را که آمریکایی‌ها برای بازگشایی تنگه هرمز دارند ایران با مدیریت خود این بازگشایی را در هماهنگی با عمان انجام دهد. این مذاکرات گرچه غیر مستقیم است، اما آمریکایی‌ها می‌گویند که ما در مذاکرات شرکت داریم یعنی اینکه خواه ناخواه در عمان نمایندگانی دارند که به دولت عمان خط می‌دهند.

ولی این هدف ترامپ و دولت آمریکا را برآورده می‌کند که بتواند اعلام کند که تنگه هرمز با دیپلماسی و با دست خود ایران این باز شد. پس از آن هم روی مذاکرات اصلی مانور دهند که ایران هم یک سری پیش‌شرط‌هایی مثل برداشتن محاصره دریایی، رها شدن بخشی از منابع ایران و ... دارد. این در حالی است که پیمانی هم بین سه کشوری که در منطقه هستند که نوعی رقیب و همزمان علاقه‌مند به ارتباط با ایران هستند ایجاد شده است.

چون عربستان، پاکستان و ترکیه درصدند تا تنش در منطقه کمتر شود. از طرفی این کشور‌ها با آمریکا و سیاست‌های آمریکا پیوند خیلی نزدیکی دارند. یعنی سیاست خارجی آنها به ویژه عربستان و ترکیه تا حدودی همراستا با سیاست خارجی آمریکا است؛ لذا این سه کشور می‌توانند به آمریکا فشار بیاورند که حالا که ایران خود برای باز کردن تنگه هرمز پیشقدم شده آمریکا نیز از مواضع خود کوتاه بیاید تا بتوان به سمت مذاکره و تفاهم پیش رفت؛ لذا در همین راستا این سه کشور می‌توانند واسطه‌های خوبی هم باشند.