تحرک دیپلماتیک، از دوحه و اسلامآباد تا بغداد
واقعیت غیرقابل کتمان این است که دیپلماتهای ایرانی و به صورت کلی وزارت خارجه، در تمامی سطوح حتی در زمان اجرای حملات آمریکا، اقدامات خود را بر اساس نقشه راهی که در اختیار دارند پیش برده و حالا خروجی اخبار نشان از آن دارد که رفت و آمدها و تماسهای مکرر با سایر طرفها احتمال کاهش تنش را مطرح کرده است.
تایید پیشنهاد میانجیها
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه کشورمان در نشست خبری هفتگی خود در پاسخ به این سوال که آیا ابتکارات جدید از سوی میانجیها در جهت احیای مذاکره ارائه شده، اظهار کرد که «اصل موضوع که میانجیها فعالیت و تلاش دارند از تشدید تنش جلوگیری کنند، روشن است. از سوی دیگر، جمهوری اسلامی ایران نیز از هیچ اقدامی برای توقف جنایات آمریکا فروگذار نمیکند. همزمان که نیروهای مسلح ما با قوت و قدرت واکنش نشان میدهند و منشأ و مبدأ تجاوز آمریکا را درهم میکوبند، دیپلماسی نیز وظایف خود را بهخوبی میشناسد و از هیچ تلاشی فروگذار نمیکند». وی افزود: «پیشنهادهای مطرحشده از طریق میانجیها به ما اعلام شده و آنها را دریافت کردهایم، اما در حال حاضر اجازه دهید وارد جزئیات نشوم. اصل موضوع که در این روزها دستگاه دیپلماسی فعال بوده و ایدههایی از سوی برخی میانجیها به جمهوری اسلامی ایران واصل شده، بله، تأیید میشود. خبرگزاری رویترز اعلام کرده بود که پاکستان و قطر پیشنهاد مشترکی ارائه کردهاند و در آن از ایران و آمریکا خواستهاند به عنوان گام اول برای ازسرگیری مذاکرات، به مواضع خود قبل از ۹ ژوئیه (۱۸ تیر) بازگردند. این خبرگزاری همچنین اعلام کرد که طرفهای میانجی پیشنهاد توقف ۱۰ روزه حملات را دادهاند تا فرصتی برای احیای توافق موقت میان ایران و آمریکا ایجاد شود. این در حالی است که حیدر العبودی، سخنگوی دولت عراق اعلام کرد که علی الزیدی، نخستوزیر این کشور بهزودی به ایران و ترکیه سفر خواهد کرد.
سفر وزیر کشور
وزیر کشور به دعوت سیدمحسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، در رأس هیأتی به اسلامآباد سفر کرد. الجزیره نوشت که اسکندر مومنی حامل پیامی از مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران درباره وضعیت فعلی منطقه است. در این سفر هیاتی از وزارتخانههای کشور، امور خارجه، راه و شهرسازی، جهاد کشاورزی و همچنین فراجا و گمرک، وزیر کشور را همراهی میکنند. این سفر در راستای دستور رئیسجمهور مبنی بر افزایش تبادلات تجاری دو کشور از ۳ به ۱۰ میلیارد دلار در سال انجام میشود. وزیر کشور، پس از پاکستان به دعوت همتای هندی، برای شرکت در نشست وزیران کشور و مسئولان شرایط اضطراری کشورهای عضو بریکس با موضوع «کاهش خطر بلایای طبیعی» به دهلینو سفر خواهد کرد و انتظار میرود که در هند در مورد وضعیت منطقه، حملات آمریکا و برخی از ابعاد مذاکره با واشنگتن به تبادلنظر بپردازد.
ادعای مذاکره-توافق
نکته مهم دیگر که در این میان باید مورد نظر قرار بگیرد اظهارات و تحرکات سیاسی رسانهای ترامپ و تیم وی در مورد پرونده ایران و مذاکرات دوجانبه است. ترامپ در تروث سوشال یک تصویر از نظرسنجی موسسه «بیگ دیتا پال» منتشر کرد که بر اساس آن رای دهندگان به طور غالب از توافق صلح با ایران حمایت میکنند. بر اساس نظرسنجی منتشر شده توسط ترامپ بالغ بر ۶۰ درصد رای دهندگان ثبت نام شده از توافق با ایران حمایت کردهاند درحالی که حدود ۲۴ درصد با آن مخالف هستند. همچنین مارکو روبیو، پیش از عزیمت به فیلیپین برای شرکت در نشست وزیران امور خارجه اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن) در جمع خبرنگاران مدعی شد که «واضح است که ایران و دستکم برخی از افراد در ایران، میخواهند تنگه را تحت کنترل خود درآورند و از آن به عنوان اهرم فشار علیه جهان استفاده کنند». او همچنین ادعا کرد که در صورت شکست دیپلماسی، اوضاع به نفع تهران نخواهد بود و این در حالی است که ایرانیها نشانههایی از تمایل خود برای گفتوگو با آمریکا ارسال میکنند.
هشدار قالیباف، توصیه ظریف
در این میان و با توجه به اقدامات سلبی و حملات آمریکا به خاک کشورمان، دیپلماسی رسانهای مقامات ایران هم وارد فاز جدید شده است. به عنوان مثال محمدباقر قالیباف در ایکس، نوشت: «آمریکاییها مدام تجهیزات نظامی جدید به منطقه میآورند و ادعا میکنند دنبال توقف جنگند. روی هوش ما اندازهایکیوی مختصر خودشان حساب کردهاند. ما در شناخت این آمریکاییبازیها به مرحله استادتمامی رسیده و بر این اساس آماده شدهایم؛ اقدامات باید موید ادعاها باشد نه ناقض آنها». در سوی دیگر محمدجواد ظریف مقالهای مفصل در فارنافرز منتشر کرده و به ابعاد اقدامات آمریکا علیه ایران و منطقه پرداخته است. او در این مطلب بر ضرورت نگرش جدید به امنیت منطقه اشاره کرده و نوشته است: «غربآسیا باید الگوی امنیتی متکی به برونسپاری به قدرتهای خارجی را کنار بگذارد؛ رویکردی که نیروهای آمریکا را به منطقه آورده و به تداوم درگیریها کمک کرده است. سالهاست که ناکارآمدیِ فاجعهبارِ این رویکرد به اثبات رسیده است؛ حقیقتی که برای نخستین بار با تهاجم عراق به کویت پس از جنگ ایران و عراق نمایان شد و رویاروییهای اخیر، بیش از پیش بر آن صحه گذاشت. تلاش برای برونسپاری امنیت به قدرتهای جهانی نمیتواند ایمنی واقعی و چه رسد به ثبات لازم برای توسعه اقتصادی پایدار، را به ارمغان آورد».
