با حفظ آمادگی دفاعی، مذاکره میکنیم
با گذشت حدود یک هفته از آخرین گفتوگو بین تیمهای فنی دو کشور، پاکستان که از ابتدای این دور از مذاکرات به عنوان میانجی ایفای نقش کرده، مجدداً به سرخط اخبار حوزه دیپلماسی تبدیل شده است.
تسهیلگری اسلامآباد
در این خصوص پاکستان آبزرور در گزارش دیروز (دوشنبه) نوشت که اسلامآباد قرار است در ۱۴ و ۱۵ ژوئیه میزبان سومین دور مذاکرات فنی میان ایران و ایالات متحده باشد. نشست پیشنهادی اسلامآباد قرار است کارشناسان فنی ایران و آمریکا را گرد هم بیاورد و اسلامآباد نیز در آن بهعنوان میانجی و تسهیلگر حضور خواهد داشت. هدف از این نشست، حفظ کانال گفتوگو در سطح کارشناسی میان دو کشور و پیشبرد بحثها درباره موضوعات مورد بررسی است. اگر این برنامه نهایی شود، این گفتوگوها یک تحول مهم دیپلماتیک خواهد بود و پاکستان را در جایگاه یک تسهیلگر در روند مذاکرات جاری قرار خواهد داد. همچنین ایلنا به نقل از تلویزیون العربیه گزارش کرد که هیات ایرانی شامل محمدباقر قالیباف و سیدعباس عراقچی بعد از مراسم تشییع رهبر انقلاب اسلامی، برای ادامه مذاکره با طرف آمریکایی به پاکستان خواهند رفت. پیش از مذاکرات پیشنهادی، انتظار میرود یک هیات عالیرتبه ایرانی به ریاست اسکندر مؤمنی، وزیر کشور، در روزهای آینده به پاکستان سفر کند. طبق اطلاعات منتشرشده، این سفر قرار است پس از مراسم تشییع رهبر شهید ایران در ۹ ژوئیه انجام شود. خبر این سفر در جریان یک کنفرانس خبری مشترک که هفته گذشته پس از سفر محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، به ایران برگزار شد، اعلام شده است. انتظار میرود هیات ایرانی شامل مقامهایی از بخشهای کشاورزی، صنعت، معدن، تجارت، راه و شهرسازی و امور خارجه باشد و همچنین نمایندگانی از حوزههای فرهنگ، میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی نیز در آن حضور خواهند داشت. منابع دیپلماتیک گفتهاند که این سفر میتواند به تقویت تجارت دوجانبه، اتصال و ارتباطات منطقهای، و تبادلات مردمی کمک کند. آنها همچنین اشاره کردهاند که تهران، اسلامآباد را به دلیل روابط نزدیک پاکستان با ایران و کشورهای خلیج فارس و نیز ظرفیت این کشور برای ایفای نقش میانجی، محل مناسبی برای دور بعدی مذاکرات میداند. بر این اساس پاکستان پس از امضای یادداشت تفاهم در اسلامآباد در ماه گذشته، همچنان کانالهای ارتباطی میان ایران و ایالات متحده را حفظ کرده است. از همین رو، ناظران دیپلماتیک سفر پیشروی وزیر کشور ایران را فراتر از یک دیدار معمول دوجانبه ارزیابی میکنند و برای آن اهمیتی گستردهتر قائل هستند.
سخت، اما شدنی!
در همین راستا محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی دیدار و گفتوگو با محمد درویش، رئیس شورای رهبری دفتر سیاسی حماس و هیات همراه وی که در حاشیه مراسم وداع با پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب اظهار کرد که دیپلماسی و مذاکره باید بتواند گره نظامی را باز کند و دستاوردهای رزمندگان را حفظ و تثبیت نماید و این مهم زمانی محقق میشود که کشور در کنار دیپلماسی، آماده دفاع باشد. وی با اشاره به مذاکرات شب امضای تفاهمنامه با آمریکا، خاطرنشان کرد که در آن شب که رژیم صهیونیستی به ضاحیه بیروت حمله کرد، مذاکرات به نقطه تعلیق رسید. به طرف آمریکایی تاکید کردیم که تمامیت ارضی در کشورهای منطقه و خاتمه جنگ علیه متحدان ایران در گروههای مقاومت، باید جزئی از تفاهمنامه باشد و به متن اضافه شد و امروز این تفاهمنامه در حال اجراست و پیادهسازی آن سخت، اما شدنی است. قالیباف همچنین در دیدار محمد النعیمی، معاون رئیسجمهور یمن و عضو شورای عالی سیاسی انصارا... در حاشیه مراسم وداع با پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب اسلامی تاکید کرد که شرط مذاکره قوی، آمادگی کامل برای جنگ است. رئیس مجلس شورای اسلامی تصریح کرد که در تفاهمنامه اخیر، آمریکا و اسرائیل ناچار شدند که متحدان ایران در جبهه مقاومت را عملاً به رسمیت بشناسند و این از دستاوردهای این تفاهمنامه است. وی با تأکید بر اینکه شرط مذاکره قوی، آمادگی کامل برای جنگ است، افزود: آمریکاییها و رژیم صهیونیستی اگر یک لحظه احساس سستی یا کمبود روحیه مجاهدت در ما کنند، به جنگ رو میآورند. آنها در ابتدای جنگ رمضان، ۹ هدف مشخص علیه جمهوری اسلامی تعیین کرده بودند که در چند روز آن را محقق کنند. این در حالی است که تا پایان ۴۰ روز، هیچ کدام را محقق نکرده و پس از آن میانجیگران درخواست آتشبس را مطرح کردند. رئیس تیم مذاکره کننده کشورمان با اشاره به ضرورت همگرایی کشورهای اسلامی، خاطرنشان کرد: امروز برخی کشورهای اسلامی که تحت نفوذ آمریکا بودند و با رژیم صهیونیستی ارتباط داشتند، متوجه شدند که نه آمریکا و نه اسرائیل برای آنها امنیت و اقتصاد نمیآورد. ما باید با وحدت و یکپارچگی، کشورهای اسلامی را به هم نزدیک کنیم. وی افزود: فرصتهای بزرگی در جهان اسلام وجود دارد؛ بیش از ۷۰ درصد تجارت دنیا از طریق تنگه هرمز، کانال سوئز و بابالمندب است که همگی در اختیار جهان اسلام است. ما پس از این تفاهمنامه، تلاش کردیم ارتباط شفاف و صریحی با کشورهای منطقه برقرار کنیم.
رابطه علمی و اقتصادی
در سوی دیگر علیاکبر صالحی، رئیس بنیاد ایرانشناسی و وزیر امور خارجه پیشین کشورمان، در یادداشتی با ذکر دو خاطره از دیدار با حضرت آیتا... خامنهای، به تبیین اصول حاکم بر نگاه ایشان به سیاست خارجی، از جمله حفظ استقلال سیاسی، رعایت اصول عزت، حکمت و مصلحت و اهتمام به ثبات و خیرخواهی در قبال کشورهای همسایه پرداخت. صالحی در این یادداشت اظهار کرد: «در زمانی که در وزارت امور خارجه بودم، در یکی از جلسات خصوصی که توفیق شرفیابی داشتم، از ایشان پرسیدم که آیا موضوع نداشتن رابطه با آمریکا یک امر محتوم است؟ ایشان در پاسخ فرمودند: «ما مشکلی با داشتن رابطه علمی یا حتی اقتصادی با آمریکا نداریم و اگر میتوانید، آن را توسعه دهید. مشکل ما در ورود به حوزه مذاکره سیاسی است که الان وقت آن نیست؛ هرگاه وقت آن برسد، اعلام خواهم کرد». بنده روی این پاسخ ایشان بسیار فکر کردم و استنباطم این بود که ایشان، اولاً موضوع داشتن رابطه سیاسی را بنبست ندانستند، ولی زمان آن را موکول به شرایطی کردند که ایران اسلامی در اوج اقتدار نسبی سیاسی باشد تا بتواند در شرایطی همتراز، وارد گفتوگو شود. به عبارت دیگر، ترجمان دقیق رعایت اصل استقلال سیاسی کشور، بر پایه سه محور عزت، حکمت و مصلحت است. صالحی در بخش دیگری از این یادداشت عنوان کرد: «مورد دیگری که به خاطر دارم، مربوط به بهار عربی یا بیداری اسلامی است. در جلسهای که برای ارائه گزارشی از منطقه، محضر ایشان شرف حضور پیدا کردم، در خصوص درخواست پادشاه یکی از کشورهایی که دچار بحران داخلی شده بود، از محضرشان استعلام و استفسار کردم. ایشان دقیقاً با این عبارت فرمودند: «اگر آنها استنصار کردند، کمک کنید». این نشان از خیرخواهی ایشان نسبت به همسایگان و کمک به رفع مشکلات مردم آنها و سوءتفاهمهای برآمده از نارضایتیها دارد».
