مذاکرات در پیچ دشوار
در این راستا وزارت خارجه پاکستان شنبه شب با صدور بیانیهای تائید کرد که گفتوگوهای (یکشنبه) در سوئیس، هنوز در قالب مذاکرات ۶۰ روزه هستهای در چارچوب تفاهمنامه نیست، بلکه نشست فنی و کارشناسی در مورد اجرای تفاهمنامه اسلامآباد است. در بیانیه دستگاه دیپلماسی پاکستان آمده است که «در ادامه و به عنوان پیگیری امضای یادداشت تفاهم اسلامآباد، گفتوگوهایی در سطح فنی در تاریخ ۲۱ ژوئن ۲۰۲۶ در بورگناشتوک سوئیس برگزار خواهد شد». با این تفاسیر عصر یکشنبه نشست ایران، آمریکا و قطر با موضوع آتشبس فراگیر در لبنان و اموال بلوکه شده ایران در محل مذاکرات یعنی استراحتگاه بورگناشتوک برگزار شد. طبق بند یک تفاهمنامه، پایان جنگ در تمامی جبههها از جمله لبنان از شروط تفاهمنامه است که تاکنون نقض شده و از شنبه شب همزمان با عزیمت هیات مذاکره کننده ایرانی به سوییس به اجرا درآمد. این در حالی است که موضوع آزادسازی اموال بلوکه شده نیز در بند ۱۱ تفاهمنامه درج شده و هیات ایرانی هدف خود از حضور در مذاکرات سوئیس را پیگیری ۵ بند از جمله دو موضوع ذکر شده اعلام کرده است. در این خصوص محمد اسحاقدار، معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه پاکستان ضمن اعلام موفقیتآمیز بودن تلاشهای اسلامآباد برای میانجیگری در مذاکرات ایران و آمریکا اعلام کرد که چارچوب مذاکرات بورگن اشتوک بر این اساس است که ۳ تیم فنی در مذاکرات میان آمریکا و ایران مشارکت دارند و در کل کمیتههای فنی پرونده هستهای، پولهای بلوکهشده و پرونده لبنان را مورد بحث قرار خواهند داد. اسماعیل بقایی، سخنگوی تیم مذاکرهکننده ایران نیز با اشاره به برگزاری نشست میان هیأتهای ایران و آمریکا با حضور نمایندگان قطر و پاکستان، تأکید کرد که هدف اصلی این نشست، اطمینان از اجرای تعهدات طرف مقابل طبق یادداشت تفاهم ۲۸ خرداد و بررسی تحقق پیششرطهای لازم برای آغاز مذاکرات توافق نهایی است. او همچنین اعلام کرد که این نشست در واقع نشانگر جدیت ایران برای مطالبهگری جهت پیگیری تعهدات طرف مقابل است. ما به هیچ عنوان بنایمان بر این نبود که صرفاً یک سند را امضا کنیم و انتظار داشته باشیم که این سند خودبهخود توسط طرف مقابل اجرا خواهد شد و تجارب قبلی را به هیچ عنوان نمیتوانیم از ذهن خود دور بداریم. با این وصف، این نشست متمرکز بر پیگیری اجرای یادداشت تفاهم است. بقایی خاطرنشان کرد که بند ۱۳ یادداشت تفاهم خیلی صراحت دارد؛ به این معنا که شروع مذاکرات برای توافق نهایی مشروط به اجرای پنج بند مشخص است؛ از جمله بند یک یادداشت تفاهم که ناظر بر توقف جنگ در همه جبههها از جمله لبنان است.
ترافیک دیپلماتیک در بورگناشتوک
به موازات این روند، دیدارهای متعددی قبل از برگزاری مذاکرات سهجانبه در اقامتگاه بورگناشتوک انجام شده که نمایانگر اهمیت دیپلماسی چند جانبه در حاشیه مذاکرات مذکور است. در این خصوص هیات مذاکرهکننده ایرانی به ریاست محمدباقر قالیباف با هیات پاکستانی متشکل از شهباز شریف نخستوزیر پاکستان و عاصم منیر فرمانده ارتش این کشور دیدار کرد. پیش از این نیز دفتر نخستوزیر پاکستان در بامداد یکشنبه اعلام کرد که نخستوزیر و فرمانده ارتش این کشور در مذاکرات فنی بین تهران و واشنگتن شرکت خواهند کرد. همچنین سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه کشورمان و ایگناسیو کاسیس، وزیر امور خارجه سوئیس، حدود ۴۵ دقیقه در هتل بورگناشتوک پیش از آغاز رایزنیهای هیأت جمهوری اسلامی ایران با نمایندگان کشورهای میانجی با یکدیگر دیدار و گفتوگو کردند. از سوی دیگر شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان قبل از برگزاری مذاکرات در بورگناشتوک، با جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا دیدار کرد. بر اساس اعلام رسانههای پاکستان، در این دیدار استیو ویتکاف، مذاکرهکننده ارشد رئیسجمهور آمریکا و جرد کوشنر، داماد رئیسجمهور آمریکا، همچنین فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان نیز حضور داشتهاند. جی. دی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا هم پیش از عزیمت به سوئیس اعلام کرد که برجستهترین مسائلی که در مورد آنها بحث خواهیم کرد، پرونده هستهای و وضعیت لبنان است و ما امیدواریم در پرونده هستهای و موضوع آتشبس در لبنان پیشرفت حاصل کنیم. او همچنین ادعا کرد که اوضاع در لبنان واقعاً در حال بهبود است، اگرچه سرعت آن کمی کند شده است و ما باید به مدیریت این موضوع ادامه دهیم. در همین راستا رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز با ایگناتزیو کاسیس، وزیر امور خارجه سوئیس پیش از آغاز مذاکرات چهارجانبه رسمی ایران، آمریکا، پاکستان و قطر دیدار کرد. اگرچه به گفته طرف ایرانی، موضوعات هستهای فعلا در دستور کار این دور از مذاکرات نیست، اما گروسی با حاضر شدن در محل این مذاکرات در پیام خود اعلام کرد که در این برهه حیاتی، فرصت دادن به موفقیت دیپلماسی حائز اهمیت است. گروسی همچنین اعلام کرد که این دیدار به منظور مرور تحولات اخیر درباره ایران، مسیر پیش و نقش مهم آژانس انجام شده است.
* حمایت قاهره
در امتداد برگزاری مذاکرات چهارجانبه سوئیس، نشست دیگری در قاهره برگزار شد که در آن بدر عبدالعاطی وزیر خارجه مصر، هاکان فیدان وزیر خارجه ترکیه، فیصل بن فرحان وزیر خارجه عربستان و محمد اسحاقدار وزیر خارجه پاکستان حضور داشتند و حمایت از ثبات در منطقه و پیگیری اجرای توافق میان ایران و آمریکا را بررسی کردند. همچنین در نشست قاهره بر ضرورت دستیابی سریع به پایان مرحله بعدی مذاکرات ایران و آمریکا و حفظ جایگاه محوری مسأله فلسطین در ترتیبات آینده خاورمیانه تأکید شد و نهایتاً در بیانیه این نشست آمده است که باید در تلاشهای دیپلماتیک، دغدغههای کشورهای منطقه مدنظر قرار گیرد.
