چراغ سبز بورس پس از دوماه جنگ

در این راستا به منظور جلوگیری از آسیب‌های احتمالی، سهام شرکت‌های آسیب‌دیده همچنان باز نشدند، اما به نظر می‌رسد که وضعیت کنونی این بازار با توجه به پارامتر‌های تاثیرگذار بر آن نسبتاً مناسب باشد. کارشناسان معتقدند که با توجه به شرایط پیش‌بینی می‌شود که این بازار از منفی به سمت مثبت در حرکت باشد و این رویکرد با توجه به افزایش قیمت دلار و عوامل تاثیرگذار در آن، چون جنگ و... غیرعادی نیست. 

سبزپوشی بورس

به گزارش «آرمان ملی»، با تایید صیدی رئیس سازمان بورس، بازار سهام با دامنه نوسان ۳ درصدی بسته شد و در بازگشایی هم دامنه نوسان همان ۳ درصد خواهد بود. براساس این گزارش؛ بازار سهام در ۴۵ دقیقه اول بازگشایی به تعادل نسبی رسید و تقریباً نیمی از نماد‌ها سبزپوش شدند. ارزش صف‌های خرید به حدود ۴ همت و ارزش صف‌های فروش به کمتر از ۷ همت رسید. همچنین در ۱۵ دقیقه نخست بازار، ۴۰ درصد نماد‌ها سبزپوش شدند و ارزش صف‌های خرید به ۲.۸ همت افزایش یافت. در مقابل، کفه عرضه‌ها تا ۸.۵ همت سبک شد. بیشترین ورود پول خرد تا لحظه تنظیم این گزارش، در صنایع فلزی، سیمان، دارویی، غذایی، کانی غیرفلزی و فرآورده‌های نفتی مشاهده شد. علاوه بر این در دقایق اولیه بازگشایی، ۲۸ درصد نماد‌ها در محدوده مثبت قرار گرفتند که نشان‌دهنده بازگشت امید به بازار سرمایه است. این گزارش حاکی است؛ نخستین روز معاملاتی بازار سرمایه در حالی آغاز شد که در دقایق ابتدایی، سایه تردید بر تابلو‌های معاملاتی سنگینی می‌کرد، اما به تدریج با گذشت زمان، جریان تقاضا توانست بر عرضه پیشی گرفته و شیب نمودار‌ها را به سمت محدوده مثبت متمایل کند. این تغییر فاز از منفی به مثبت، نشان‌دهنده بازیابی اعتماد میان معامله‌گران و تلاش بازار برای تطبیق خود با متغیر‌های جدید اقتصادی است. به گفته کارشناسان؛ یکی از محرک‌های اصلی این تغییر روند، علاوه بر تعطیلی حدود دوماهه بورس پس از جنگ، رشد محسوس قیمت ارز در بازار آزاد است که همواره به عنوان یک وزنه برای انتظارات تورمی و تجدید ارزیابی دارایی‌های شرکت‌های بورسی عمل می‌کند. افزایش قیمت دلار باعث شده است تا سرمایه‌گذاران، سهام را به عنوان پناهگاهی در برابر کاهش ارزش پول ملی بازشناسایی کنند و همین امر موج جدیدی از نقدینگی را به سمت نماد‌های مستعد هدایت کرده است. 

حرکت از منفی به مثبت

هومن عمیدی کارشناس بازار سرمایه در این باره به «آرمان ملی»، گفت: بازگشایی مجدد بورس با دور هم جمع شدن کارشناسان در این خصوص همراه بود و این گونه پیش‌بینی می‌شود که روند بازگشایی مجدد، شاخص‌ها به تدریج از منفی به سمت مثبت در حرکت باشد. او دلیل اصلی این فرآیند را شفاف‌سازی و تدریجی باز شدن سهام بسیاری از شرکت‌ها ذکر و بیان کرد: بازگشایی تدریجی این سهم‌ها در روز‌های آتی می‌تواند به بازار کمک کند تا با طمانینه بیشتری مسیر صعودی خود را تثبیت کرده و از حرکات زیگزاگی و فرسایشی فاصله بگیرد. در حقیقت ترکیب رشد نرخ ارز، مدیریت هوشمندانه عرضه سهم‌ها و حضور فعالانه معامله‌گران، نویدبخش شکل‌گیری یک روند منطقی و ملموس است که می‌تواند وضعیت بورس را در کوتاه‌مدت به شکلی معنادار بهبود ببخشد. این کارشناس بازار سرمایه اضافه کرد: در شرایط حساس کنونی به نظر می‌رسد که تصمیم نهاد‌های ناظر مبنی بر عدم بازگشایی نماد‌هایی که مستقیماً از شعله‌های جنگ آسیب دیده‌اند، یک استراتژی صیانتی دقیق برای جلوگیری از تخریب بیشتر ارزش دارایی سهامداران خرد و کلان است. این وقفه تعمدی در معاملات، در واقع فرصتی برای تنفس بازار و ارزیابی دقیق خسارات وارده به زیرساخت‌ها، خطوط تولید و زنجیره تأمین این صنایع فراهم می‌آورد تا از واکنش‌های هیجانی و سقوط آزاد قیمت‌ها در اثر وحشت آنی جلوگیری شود. او توضیح داد: بازار با این اقدام نشان داد که حفظ پایداری کلان بورس را بر نقدشوندگی کوتاه‌مدت اولویت داده است و قصد دارد بازگشت این نماد‌ها به چرخه معاملات را تنها زمانی رقم بزند که گزارش‌های شفاف از وضعیت نوسازی و تداوم فعالیت آنها در سامانه کدال منتشر شده و ابهامات برای سرمایه‌گذاران برطرف گشته باشد. 

تخلیه تدریجی هیجانات

فرزاد منجیلی کارشناس بازار سرمایه نیز دراین باره گفت: بازگشایی کنترل‌شده و مرحله‌ای بازار می‌تواند به تخلیه تدریجی هیجانات و بازگشت آرامش کمک کند. حتی اگر در روز‌های ابتدایی، افزایش عرضه و نوسانات مقطعی اجتناب‌ناپذیر باشد. این نوسانات، بخشی طبیعیاز فرآیند بازتنظیم قیمت‌ها پس از یک دوره توقف طولانی محسوب می‌شود. در چنین شرایطی، استفاده جدی‌تر از ابزار‌هایی مانند دامنه نوسان باز، تقویت نقش بازارگردان‌ها و حمایت هدفمند صندوق تثبیت و توسعه بازار، می‌تواند مانع از شکل‌گیری رفتار‌های هیجانی شود. تجربه بازار‌های جهانی نیز نشان می‌دهد بازار‌ها پس از بحران‌ها، به‌تدریج مسیر تعادل را پیدا می‌کنند؛ اما لازمه این بازگشت، حفظ شفافیت، امکان معامله و فراهم بودن فضای قابل پیش‌بینی برای مدیریت ریسک و تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران است. 

قرارداد‌های اختیار معامله 

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به شرایط خاص حاکم بر بازار سرمایه در روز‌های اخیر و توقف معاملات به‌دلیل فضای ناشی از جنگ، گفت: با توجه به بسته بودن معاملات بازار سهام از آغاز جنگ تحمیلی سوم، قرارداد‌های اختیار معامله نیاز به تدبیری مضاعف دارند. در بازار اختیار معامله، منطق حرفه‌ای و اصول فنی ایجاب می‌کند که قرارداد‌های اختیار خرید و اختیار فروش، به اندازه روز‌هایی که بازار متوقف بوده، تمدید شوند، زیرا فعالان این بازار، استراتژی‌ها، تحلیل‌ها و پیش‌بینی‌های خود را بر اساس تعداد مشخصی از روز‌های معاملاتی تنظیم کرده‌اند و زمانی که بازار برای چند روز متوقف می‌شود، عملا بخشی از فرصت تصمیم‌گیری و مدیریت موقعیت از معامله‌گران سلب خواهد شد. وی افزود: ماهیت بازار اختیار معامله با بازار نقد تفاوت دارد، زیرا در این بازار، زمان یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های ارزش‌گذاری قرارداد‌ها محسوب می‌شود. هر روز معاملاتی در قیمت‌گذاری آپشن‌ها اثر مستقیم دارد و از بین رفتن بخشی از این زمان، بدون آنکه معامله‌گر امکان واکنش یا مدیریت موقعیت خود را داشته باشد، می‌تواند منجر به تضییع حقوق سرمایه‌گذاران شود. به همین دلیل در اغلب بازار‌های حرفه‌ای دنیا، هنگام وقوع رخداد‌های غیرمنتظره، تلاش می‌شود تعادل قراردادی میان طرفین حفظ شود و تصمیمات صرفا به نفع یک سمت بازار اتخاذ نشود. وی در پایان تاکید کرد: نمی‌توان بازار را به‌صورت یک‌طرفه فریز کرد، در حالی که قرارداد‌های مشتقه ذاتا دوطرفه هستند و بر مبنای تعهدات متقابل میان خریدار و فروشنده شکل گرفته‌اند. هرگونه تصمیم‌گیری درباره توقف یا محدودیت بازار باید به‌گونه‌ای باشد که حقوق هر دو سمت قرارداد حفظ شود و اعتماد معامله‌گران به سازوکار‌های بازار سرمایه آسیب نبیند. 

مدیریت تالار شیشه‌ای

هرچند همگان در انتظار این بودند که بازگشایی بورس، فضای سنگینی را پس از مدتی طولانی و آسیب‌های وارده به برخی از شرکت‌های آسیب دیده ایجاد کند، اما به باور بسیاری از فعالان دراین عرصه، فضای حاکم بر تالار شیشه‌ای و محافل تحلیلی حکایت از نوعی همگرایی و هم‌اندیشی میان فعالان باسابقه و بازیگران بزرگ بازار حکایت می‌کند. به اعتقاد این افراد این رویکرد جمعی برای اتخاذ بهترین تصمیمات و صیانت از روند معاملات، فضایی از عقلانیت را جایگزین هیجانات زودگذر کرده است. نکته حائز اهمیت دیگر در ساختار امروز معاملات، باز نشدن تعدادی از نماد‌های شاخص و تاثیرگذار بود. این موضوع برخلاف نگاه سنتی، در مقطع فعلی به عنوان یک سوپاپ اطمینان عمل کرده و مانع از تخلیه ناگهانی فشار‌های فروش یا ایجاد نوسانات کنترل‌نشده شده است.