مقابله چین با یکجانبهگرایی آمریکا
به طور مشخص در مساله تقابل ایران و آمریکا پس از جنگ ۴۰ روزه با وجود تلاشهای کشوری مثلا پاکستان که در نقش میانجی ظاهر شد و حتی اسلامآباد میزبان دور اول مذاکرات بود، اما به نظر میآید که باید کشوری بزرگتر و دارای نفوذ کافی چنین نقشی را به عهده بگیرد. کشوری که مورد قبول هر دو طرف باشد که هم در تهران و هم در واشینگتن تاثیرگذار باشد. با بررسی این موارد کشوری که این مولفه را دارد، چین است. قدرت اقتصادی و سیاسی در شرق آسیا که بسیاری معتقدند میتواند سببساز توافق میان ایران و آمریکا باشد و یا حداقل موجب خاتمه جنگ شود. سفر اخیر سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه کشورمان به پکن و دیدار با وانگیی همتای چینی خود، نشان داد که ایران حساب ویژهای روی چین باز کرده و چینیها نیز کاملا در حمایت از تهران قدم برمیدارند. همه این مسائل در شرایطی رخ میدهد که طی چند روز آینده ترامپ رئیسجمهور آمریکا به پکن خواهد رفت و تحلیلگران بینالمللی و داخلی این سفر را بسیار مهم ارزیابی کردهاند، سفری که میتواند تاثیر مستقیمی بر مساله ایران و آمریکا، خاتمه جنگ و توافق داشته باشد.
* برنامه سفر ترامپ به چین
به نظر میرسد در دیدار ترامپ و شی. جین پینگ مسائل مختلفی مورد بحث قرار گیرد و سفر سه روزه ترامپ به پکن تبعا با نکات مختلفی همراه خواهد بود. آنطور که بلومبرگ به نقل از مقامات ارشد آمریکایی ادعا کرده است انتظار میرود ترامپ در جریان دیدار خود با رئیسجمهور چین او را در مورد رابطه چین با ایران تحت فشار قرار دهد تا بتواند زمینه مساعدی برای خرید نفت از تهران فراهم کند که در نتیجه آن درآمدی برای تهران فراهم خواهد شد و نیز پاسخ به برخی نگرانیها درباره صادرات احتمالی تسلیحات به ایران. علاوه بر اینها انتظار میرود این دو رهبر درباره هوش مصنوعی، کشاورزی و مسائل انرژی گفتوگو کنند، همراه با ادامه مذاکرات برای ایجاد چهارچوبی جهت تنظیم مبادلات تجاری بین این دو ابرقدرت. همچنین پیشبینی میشود موضوع تایوان نیز در این نشستها مطرح شود، هرچند انتظار نمیرود تغییر عمدهای در سیاست آمریکا در قبال تایوان ایجاد شود.
*از تهران تا پکن
روابط تهران-پکن بسیار عمیقتر از آن است که ترامپ تصور میکند؛ لذا اینکه بخواهد به شی فشار بیاورد تا ایران را تحت فشار قرار دهد، خواستهای از پیش شکست خورده است و با این حال ترامپ با رویکردهای خاص خود به پکن میرود. فادی منصور خبرنگار الجزیره در کاخ سفید گفته است: دولت دونالد ترامپ دنبال توافقی مرحلهای است که برخی از جنبههای جنگ با ایران (از جمله بازگشایی تنگه هرمز) را مدیریت کند تا پیامدهای اقتصادی به واسطه شرایطی که بر منطقه حاکم است، کاهش یابد و برای مقابله با چالشهای دیگر زمان خریده شود. وی افزود: وزیر انرژی آمریکا در مصاحبهای تصویری اعلام کرد که ممکن است یک توافق مرحلهای با ایران تمام نگرانیهای مربوط به برنامه هستهای این کشور را برطرف نکند؛ به این معنا که مسائل اختلافبرانگیز و پیچیده به آینده موکول خواهد شد. منصور تاکید کرد: در مقابل، اظهارات سفیر تهران در پکن درباره نقشی برای چین در ارائه تضمینهای مرتبط با هر توافق احتمالی با واشنگتن، حاکی از آن است که ایران یک برگ مهم را در اختیار چین گذاشته تا آن را روی میز مذاکرات بین شی. جین پینگ و دونالد ترامپ که قرار است در اواسط این ماه وارد پکن شود، قرار دهد. این در حالی است که بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه ایران درباره سفر ترامپ به چین و احتمال میانجیگری پکن بین ایران و آمریکا گفته است: سفر به چین یک سفر دوجانبه است که به خودشان مربوط است. وی افزود: ما با چین بهعنوان یکی از شرکای راهبردی و یکی از کشورهای اثرگذار در شورای امنیت سازمان ملل متحد، در ارتباط مستمر هستیم. وزیر خارجه اخیرا سفری به چین داشتند و نقطه نظرات ایران را منعکس کردهایم. چینیها به خوبی از مواضع ما آگاه هستند. چین به درستی میداند جنگ تحمیلی علیه ایران یک حادثه گذرا نیست بلکه بخشی از یک روند جهانی برای تشدید یکجانبهگرایی از سوی آمریکاست که هنجارهای بینالمللی را مورد آسیب قرار داده است. این در شرایطی است که سخنگوی وزارت خارجه چین نیز ضمن محکوم کردن «تحریمهای یکجانبه و غیرقانونی» واشنگتن علیه سه شرکت چینی به اتهام ادعایی همکاری با ایران، تاکید کرد که این اقدامات یکجانبه و غیرقانونی هیچ تغییری در مواضع ثابت پکن درباره ایران ایجاد نخواهد کرد.
