پکن، نسخه موثر رسیدن به توافق؟
این در حالی است که حضور چین در شورای امنیت سازمان ملل و عضو برجسته سازمان همکاریهای شانگهای و گروه بریکس سبب شده تا ایران بخواهد روابط بسیار بهتر و گستردهتری با چین برقرار کند و از ظرفیتهای این کشور شرقی بهره لازم را ببرد. بر مبنای همین امر اگر پیش برویم به خوبی میتوان قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین را که حوزههای مختلفی را در بر میگیرد، توجیه و تفسیر کرد. چین نیز آنطور که از نظرات مقامات ارشد این کشور برمیآید تاکید زیادی بر روابط راهبردی با ایران دارد و معتقد است ایران به ویژه پس از جنگ به لحاظ بینالمللی ارتق یافته و در منطقه نیز قدرت خود را به اثبات رسانده است. چینیها در جریان جنگ اخیر نیز در حمایت از ایران برآمدند. حال در چنین شرایطی سفر سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه کشورمان به پکن آن هم دقیقا در آستانه سفر ترامپ رئیسجمهور آمریکا به چین باعث شده تا باز همه چشمها به سمت تعاملات تهران-پکن خیره شود. چه اینکه بسیاری معتقدند حضور عراقچی در چین و دیدار با همتای خود بیارتباط با موضوع سفر ترامپ به پکن نیست و به نظر چین در نهان بخواهد وظیفه میانجیگری را بین طرفین برعهده گیرد. چه اینکه بدانیم جنگ اخیر به چینیها به عنوان یکی از قدرتهای اقتصادی جهان نیز خساراتی را وارد کرده است. چین، شریک مهم تجاری خلیج فارس با تجارت سالانه حدود ۵۰۰ میلیارد دلار و سهم ۳۰ درصدی از تجارت کل منطقه است و نزدیک به ۴۵ درصد از واردات نفت روزانه خود یعنی حدود ۱۱ میلیون بشکه را از این منطقه تأمین میکند؛ لذا جنگ رمضان اثرات مستقیمی بر چین در حوزههای امنیت انرژی، سرمایهگذاری، پروژههای اقتصادی در خلیج فارس و زنجیره تأمین جهانی کالاهای اساسی گذاشته است؛ بنابراین سران پکن تمایل دارند تا با میانجیگری تنش در منطقه را کاهش داده و در نهایت به خاتمه جنگ کمک کنند. حضور عراقچی در پکن را نیز میتوان از این منظر تحلیل کرد.
*دیدار در پکن
روز سهشنبه بود که وزیر امور خارجه کشورمان در راستای رایزنیهای دیپلماتیک، روابط دوجانبه و تحولات منطقهای و بینالمللی با همتای چینی خود وارد پکن شد و در بدو ورود مورد استقبال مقامات چینی و عبدالرضا رحمانی فضلی سفیر ایران در چین قرار گرفت. در همین راستا وزیر خارجه چین در جریان دیدار با سیدعباس عراقچی با نامشروع خواندن جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، خواستار برقراری آتشبس کامل شد. وانگ یی با تأکید بر لزوم برقراری آتشبس در منطقه غرب آسیا گفت: «آمادهایم تا تلاشهای خود را برای کاهش شدت تنشها ادامه دهیم. برقراری آتشبس کامل، امری ضروری و اجتنابناپذیر است». وزیر امور خارجه ایران نیز در این دیدار با قدردانی از موضع قاطع چین بهویژه در محکومیت آمریکا و اسرائیل، پکن را دوستی صمیمی برای تهران خواند و تأکید کرد که در شرایط کنونی همکاری دو کشور قویتر از گذشته خواهد بود. همچنین عراقچی در حاشیه دیدار با همتای چینی خود در گفتوگویی اظهار کرد: دوستان چینی اعتقاد دارند ایران بعد از جنگ متفاوت از قبل است و یک ارتقا وضعیت بینالمللی پیدا کرده و توانمندی و اقتدارش را به اثبات رسانده و دوره جدیدی از همکاری چین با ایران و با کشورهای دیگر در پیش است.
*قدرت میانجیگری
یک کارشناس مسائل چین در خصوص نقش این کشور در تحولات میان ایران و آمریکا اظهار داشت: از ابتدا باید این قضیه اتفاق میافتاد و چین میانجی خیلی قویتری است از کشورهایی که سابقا بین ایران و آمریکا میانجی بودهاند مانند عمان، قطر و حتی پاکستان. در مقایسه با این کشورها چین بسیار بهتر میتواند عمل کند به خاطر اینکه جایگاه و نقش چین در مناسبات اقتصادی و سیاسی جهان غیرقابل انکار است و هر کشوری که در این سطح قدرتمند باشد، اعتبار و نفوذی که پای توافق و قرارداد احتمالی بین دو طرف ماجرا میگذارد، خیلی بیشتر است و تضمین آن قرارداد را خیلی بالاتر میبرد. عرفان حمزه به «آرمان ملی» گفت: اگر ما سالهای قبل برای میانجیگری به سمت چین میرفتیم احتمالا خیلی زودتر به توافق میرسیدیم و خیلی از اتفاقها نمیافتاد. منتها این نیاز به یک همت و همکاری گسترده در دستگاه دیپلماسی داشت برای اینکه به این درک برسند و به سمت کشور چین بروند تا این کشور بتواند نقش بیشتری در پرونده مهمی مثل تقابل ایران و آمریکا ایفا کرده و بتواند آن را تا حدی حل کند یا تنش را پایین بیاورد. وی افزود: سفر آقای دونالد ترامپ به چین خیلی نزدیک است و در دیدار با شی اتفاقهای مهمی خواهد افتاد و خیلی از مسائل باید حل و فصل شود و خیلی از اتفاقات بیفتد که مهمترین آن احتمالا پرونده ایران است که الان کل دنیا را تحت تاثیر قرار داده است؛ لذا احتمال اینکه برخی موضوعات این پرونده تعیین تکلیف شود، افزایش یافته و قطعا یکی از محورهای گفتوگو میان این دو رئیسجمهور خواهد بود. این کارشناس مسائل چین تصریح کرد: سفر آقای عراقچی به کشور چین در راستای افزایش قدرت چانهزنی ایران در مذاکرات اخیر با آمریکا از طریق پررنگ کردن نقش چین در آینده مناسبات بین دو کشور است.
