پایان آتشبس؟
این در حالی است که آمریکاییها در هیچ یک از مواجهات خود با ایران صداقت نداشته و همواره مسالهای را مطرح کرده و اقدام دیگری انجام دادهاند. نمونه واضح آن را نیز میتوان در ماجرای جنگ ۱۲ روزه یا همین جنگ ۴۰ روزه دید که با وجود تلاش برای مذاکره در جهت توافق و حسن نیست طرف ایرانی این آمریکاییها بودند که با همکاری اسرائیل میز مذاکره را منفجر کردند و با فریب مذاکره به سراغ جنگ علیه ایران رفتند. جنگی که البته در آن نیز موفقیتی حاصل نکردند و ترامپ نه تنها به هیچ یک از اهداف خود نرسید؛ بلکه تمامی منافع و پایگاههای آمریکا در منطقه مورد اصابت موشکهای ایرانی قرار گرفتند و به اذعان خود آمریکاییها بسیاری از آنها بلااستفاده شدند. هر چند که ترامپ نیز پس از اینکه فهمید طرفی از جنگ نمیبندد پیشنهاد آتشبس داد تا بتواند از باتلاق جنگ ایران خارج شود. پس از آن آمریکاییها به خیال خود به دنبال مذاکره برای توافق یا به عبارت بهتر گفتوگو برای پذیرش خواستههای خود از سوی ایران بودند که دور اول مذاکرات با زیاده خواهیهای آمریکاییها به جایی نرسید. در ادامه، اما ایران از طریق واسطه پاکستانی پاسخی به پیشنهاد ۹ بندی آمریکا ارائه کرد که بر موضوع «پایان جنگ» متمرکز است. آمریکا در پیشنهاد خود درخواست ۲ ماه آتشبس داشت، اما ایران تاکید کرد که باید موضوعات در ۳۰ روز تعیین تکلیف شود و موضوع به جای تمدید آتشبس بر «اتمام جنگ» متمرکز شود. مباحثی مانند تضمین عدم تجاوز نظامی، بیرون بردن نیروهای نظامی آمریکا از محیط پیرامونی ایران، رفع محاصره دریایی، آزادسازی داراییهای بلوکه شده ایران، پرداخت غرامت، لغو تحریمها و پایان جنگ در همه جبههها از جمله لبنان، سازوکار جدید تنگه هرمز نیز بخشی از مباحثی بود که در پیشنهاد ۱۴ بندی ایران گنجانده شده بود. با این حال ترامپ در اظهاراتی با رد تلویحی پیشنهادات ایران آن را غیر قابل قبول خواند. هر چند که این را هم اضافه کرد که طرح ایران را بررسی خواهیم کرد. همینگونه نیز شد و آمریکاییها پاسخ خود به پیشنهادات ایران را فرستادند. چه اینکه اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت خارجه اظهار کرد: «پاسخ آمریکا را دریافت کردیم. برای آمریکا راحت نیست که عادت به زیادهخواهی را ترک بکند. با طرفی که مرتبا دیدگاه خود را عوض میکند و روند دیپلماتیک را با مشکل مواجه میکند، مواجه هستیم». اما به نظر این پایان کار نبود، چون ترامپ باز هم به اسم بررسی پیشنهادات و مذاکره بحث جنگ را پیش کشید.
*پایان مذاکره؛ آغاز جنگ؟
بامداد دوشنبه ۱۴ اردیبهشت بود که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا ادعاهای جدیدی را در رابطه با ایران و تنگه هرمز کرد. وی ادعا کرد: تلاش آمریکا برای آزادسازی کشتیها در تنگه هرمز از صبح دوشنبه به وقت خاورمیانه آغاز خواهد شد. ترامپ اعلام کرد: عملیاتی برای همراهی کشتیها در خروج از تنگه هرمز و تهدیدی علیه ایران انجام خواهد شد و افزود اگر اقدام کنید، پاسخ خواهیم داد. وی ضمن رد طرح ایران گفت: کشورهایی از سراسر جهان که تقریباً همه آنها درگیر در خاورمیانه که به طور آشکار و خشونتآمیز در برابر چشم همه رخ میدهد، نیستند، از ایالات متحده خواستهاند تا در آزادسازی کشتیهایشان که در تنگه هرمز گرفتار شدهاند کمک کند، موضوعی که هیچ ارتباطی با آنها ندارد آنها صرفاً طرفهای بیطرف و بیگناه هستند! به نفع ایران، خاورمیانه و ایالات متحده، به این کشورها اطلاع دادیم که کشتیهایشان را به طور ایمن از این مسیرهای آبی محدود همراهی خواهیم کرد تا بتوانند به طور آزاد و صحیح به کسبوکار خود ادامه دهند. بر همین مبنا خبرنگار آکسیوس نوشت: عملیات آمریکا لزوما شامل اسکورت کشتیهای تجاری توسط ناوهای نیروی دریایی ایالات متحده نخواهد بود. طبق گفته دو مقام آمریکایی، ابتکار عمل جدید در تنگه هرمز لزوماً شامل اسکورت کشتیهای تجاری توسط ناوهای نیروی دریایی ایالات متحده نخواهد بود. مقامات همچنین اعلام کردند که نیروی دریایی آمریکا اطلاعات مربوط به بهترین مسیرهای دریایی در تنگه هرمز را در اختیار کشتیهای تجاری قرار خواهد داد، بهویژه در رابطه با استفاده از مسیرهایی که توسط نیروهای ایرانی مینگذاری نشده است. همچنین اکسیوس مدعی شد: منبعی نزدیک به ترامپ این اقدام در تنگه را آغاز فرآیندی دانست که ممکن است به رویارویی با ایرانیان منجر شود.
* از ادعای ترامپ تا اقتدار ایران
بعد از ظهر روز گذشته در پی تهدید ترامپ در بازگشایی تنکه هرمز و به دنبال اقدام یک ناوشکن با پرچم آمریکا در نزدیکی جاسک و در مسیر تنگه هر مز، پس از بیتوجهی به هشدار نیروهای ایرانی، هدف اصابت دو موشک قرار گرفته و ناچار به عقبنشینی شده است. هر چند دقایقی بعد، روایت رسمی تغییر کرد و روابط عمومی ارتش در بیانیهای اعلام کرد که صرفاً با «اخطار قاطع» از ورود ناوشکنهای آمریکایی به محدوده تنگه هرمز جلوگیری شده و هیچ اشارهای به حمله موشکی نکرد. از طرفی فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) نیز اساساً کل ماجرا را رد کرد و گزارشها درباره هدف قرار گرفتن ناو آمریکایی را «ادعای غلط» خواند. با این حال با وجود اینکه ترامپ از آزادسازی تنگه هرمز و عبور و مرور عادی کشتیها خبر داده بود؛ اما در عمل نتوانست تردد را به حالت عادی بازگرداند. دادههای موجود نشان میدهد عبور و مرور کشتیها همچنان محدود است. گرچه سنتکام مدعی شد، دو کشتی تجاری با پرچم آمریکا برای احیای کشتیرانی، با موفقیت از تنگه هرمز عبور کردند. البته این پایان کار نبود و به گزارش رسانهها یک کشتی متعلق به کره جنوبی که با پرچم پاناما تردد میکرد و دو کشتی اماراتی نیز به جهت عدم توجه به اخطار قاطع ایران مورد هدف قرار گرفتند. روز گذشته همچنین مواضعی از آمریکاییها در امارات توسط موشکهای بالستیک ایرانی هدف قرار گرفت.
