اعتماد سرمایهگذاران، کلید بازگشایی بورس
توقف بورس در پی تهاجم نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی و افزایش سطح نااطمینانیهای اقتصادی رخ داد، اکنون این پرسش را پیشروی فعالان بازار قرار داده که آغاز دوباره معاملات با چه شرایطی همراه خواهد بود. توقف فعالیت دو ماهه بازار سرمایه کاملاً جریان طبیعی دادوستد در بازار سرمایه را مختل کرد، و در این راستا، حجم قابل توجهی از تصمیمهای معوق سرمایهگذاران را نیز در خود انباشته ساخت؛ تصمیمهایی که با بازگشایی بازار میتواند به شکل موجی از عرضه یا جابهجایی سرمایه بروز کند. اما در این بین قطعاً بازگشایی مجدد بورس با توجه به آسیبهایی که برخی از شرکتها در حملات به زیرساختها وارد کردند، با وضعیتی مبهم و پرچالش روبهرو هستند.
در انتظار کشف قیمت
به گزارش «آرمان ملی»، محمد صادقی کارشناس بازار سرمایه در این باره گفت: تعطیلی طولانی معاملات بازار سرمایه طی جنگ تحمیلی رمضان، پدیدهای کمسابقه در تاریخ بازار سرمایه محسوب میشود، چراکه در اغلب اقتصادها حتی در دورههای پرتنش نیز تلاش میشود جریان معاملات متوقف نشود، چون بازار سهام علاوه بر نقش تأمین مالی، مکانیسم مهمی برای کشف قیمت و انعکاس انتظارات اقتصادی است. در نتیجه زمانی که این سازوکار برای مدت طولانی از کار میافتد، اطلاعات و انتظارات در فضای غیرشفاف شکل میگیرند و بازگشت ناگهانی معاملات میتواند به نوسانات شدید منجر شود. این امر در حالی که بخشی از زیرساختهای اقتصادی کشور در جریان درگیریهای اخیر دچار خسارت شدهاند، تحلیل وضعیت شرکتهای بورسی دیگر فقط به بررسی صورتهای مالی یا چشمانداز سودآوری محدود نمیشود، بلکه اکنون ارزیابی میزان آسیبپذیری عملیاتی شرکتها و سرعت بازگشت آنها به شرایط عادی تولید و فعالیت اقتصادی به یکی از متغیرهای تعیینکننده در تصمیمهای سرمایهگذاری تبدیل شده است. او اضافه کرد: به عبارتی، بازار سرمایه با محیطی مواجه شده که در آن ریسکهای عملیاتی و زیرساختی در کنار عوامل مالی، نقش مهمی در ارزشگذاری شرکتها ایفا میکنند. در طی مدت توقف معاملات، بخش قابل توجهی از سرمایهگذاران امکان تعدیل سبد دارایی خود را نداشتهاند و همین موضوع احتمال شکلگیری فشار فروش در نخستین روزهای فعالیت بازار را افزایش میدهد، از طرفی گروهی دیگر از فعالان بازار ممکن است این شرایط را فرصتی برای خرید داراییهای ارزنده تلقی کنند و به دنبال ورود نقدینگی جدید باشند. در نتیجه ترکیب این دو جریان متضاد میتواند به شکلگیری دامنهای از نوسانات قابل توجه در قیمت سهام منجر شود. این کارشناس اضافه کرد: در چنین فضایی، نقش سیاستگذار بازار سرمایه بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا میکند. مدیریت شرایطی که در آن هم نگرانی از افت شدید قیمتها وجود دارد و هم ضرورت بازگرداندن اعتماد به بازار احساس میشود، کار سادهای نیست. ابزارهایی مانند تنظیم دامنه نوسان، استفاده از صندوقهای تثبیت یا تقویت جریان نقدینگی میتوانند به کاهش شوکهای اولیه کمک کنند، اما تجربه نشان داده است که این اقدامات تنها زمانی مؤثر خواهند بود که با اطلاعرسانی شفاف و ارائه تصویری روشن از وضعیت شرکتها همراه شوند.
مهمترین دغدغه بازار سرمایه
این تحلیلگر بازار سرمایه گفت: یکی از مهمترین دغدغههای سرمایهگذاران در مقطع فعلی میزان خسارت وارد شده به برخی بنگاههای اقتصادی است، چراکه در جریان درگیریهای اخیر، بخشی از زیرساختهای صنعتی و انرژی کشور دچار آسیب شدهاند و این مسأله میتواند بهطور مستقیم یا غیرمستقیم بر عملکرد برخی شرکتهای بورسی تأثیر بگذارد. بدیهی است، شرکتهایی که فعالیت آنها وابستگی بالایی به تأسیسات فیزیکی، خطوط تولید سنگین یا شبکههای حملونقل دارد، در چنین شرایطی با عدمقطعیت بیشتری مواجه هستند، لذا روند تعمیر، بازسازی و بازگشت این زیرساختها به وضعیت عادی ممکن است زمان بر باشد و همین موضوع چشمانداز کوتاهمدت سودآوری برخی صنایع را با ابهام روبهرو میکند.
وضعیت نقد شوندگی
صادقی توضیح داد:، اما یکی از مهمترین مسائلی که بر رفتار بازار تأثیر میگذارد، مسئله نقدشوندگی به عنوان مهمترین ویژگیهای بازار سرمایه است که امکان خرید و فروش سریع داراییها را افزایش میدهد. از آنجایی که هنگامی که این ویژگی برای مدت طولانی مختل میشود، نگرانی نسبت به توانایی خروج از بازار افزایش پیدا میکند و بخشی از بیاعتمادی که در پی تعطیلی معاملات شکل گرفته نیز به همین مسأله بازمیگردد، چون بسیاری از سرمایهگذاران خرد که برای مدیریت سرمایه خود به نقدشوندگی بازار تکیه دارند، اکنون با تردیدهایی درباره آینده معاملات مواجه شدهاند. این کارشناس ادامه داد: مسألهای که مسئولان در این بخش باید توجه ویژهای به آن کنند، ایجاد شرایطی برای بازگشت تدریجی اعتماد به بازار است که اهمیت ویژهای دارد، چون این اعتماد تنها از طریق بازگشایی معاملات ایجاد نمیشود، بلکه نیازمند مجموعهای از اقدامات مکمل است. او افزود: انتشار گزارشهای دقیق از وضعیت عملیاتی شرکتها، ارائه برآوردهای واقعبینانه از میزان خسارتها و تشریح برنامههای بازسازی زیرساختها میتواند نقش مهمی در کاهش فضای ابهام ایفا کند، قطعاً هرچه اطلاعات در دسترس سرمایهگذاران شفافتر باشد، احتمال رفتارهای هیجانی نیز کاهش پیدا میکند.
بازگشایی بازار سرمایه
این کارشناس اضافه کرد: بازگشایی بازار سرمایه تنها یک رویداد مالی نیست، بلکه از منظر اقتصادی نیز پیامدهای گستردهای دارد، چون بورس بهعنوان یکی از مهمترین مجاری تأمین مالی بنگاهها، نقش قابل توجهی در گردش سرمایه در اقتصاد ایفا میکند و ادامه تعطیلی آن میتواند به تعویق در اجرای پروژههای سرمایهگذاری، کاهش توان تأمین مالی شرکتها و محدود شدن جریان سرمایه در اقتصاد منجر شود، از این رو، بازگشت فعالیت بازار سرمایه برای بسیاری از بخشهای اقتصادی اهمیت دارد. با این وجود، بر اساس تجارب اقتصاد برخی از کشورها، بازگشایی بازار پس از دورههای بحران معمولاً با مرحلهای از نوسانات شدید همراه است، زیرا سرمایهگذاران در چنین شرایطی در تلاشاند تا اطلاعات جدید را در قیمت داراییها منعکس کنند و این فرآیند اغلب به تغییرات سریع قیمتها منجر میشود. به این دلیل انتظار ثبات فوری در روزهای نخست فعالیت بازار چندان واقعبینانه به نظر نمیرسد، بلکه آنچه اهمیت دارد، مدیریت این نوسانات به گونهای است که از تبدیل آنها به بحران اعتماد جلوگیری شود.
مداخله دستوری؟
او درباره ضرورتهای حضور دولت در این بازار گفت: از جمله چالشهای پیشروی این بازار، تعادل میان مداخله و آزادی بازار است، یعنی از یک طر ف عدم دخالت ممکن است به شکلگیری افت شدید قیمتها و تشدید نگرانیها منجر شود و از طر ف دیگر، مداخله بیش از حد میتواند کارکرد طبیعی بازار در کشف قیمت را مختل کند. در حقیقت یافتن نقطه تعادل میان این دو رویکرد، یکی از دشوارترین تصمیمهایی است که در شرایط فعلی باید اتخاذ شود. صادقی تاکید کرد: رفتار سرمایهگذاران نهادی نیز میتواند نقش مهمی در روند بازار ایفا کند. در این بین صندوقهای سرمایهگذاری، شرکتهای تأمین سرمایه و سایر نهادهای مالی بزرگ معمولاً در دورههای پرنوسان میتوانند بهعنوان عامل ثبات عمل کنند، چون حضور فعال این نهادها در معاملات و مدیریت حرفهای منابع مالی میتواند تا حدی از شدت رفتارهای هیجانی در بازار بکاهد، اما اگر این نهادها نیز رویکردی کاملاً محافظهکارانه در پیش بگیرند، ممکن است بازار با کمبود نقدینگی مواجه شود. او انتظارات عموم مردم به آینده اقتصاد را از شاخصهای تاثیرگذار ذکر و بیان کرد: بازار سهام در بسیاری از موارد آینهای از پیشبینیهای فعالان اقتصادی درباره روندهای آینده محسوب میشود. به این معنا که اگر چشمانداز بازسازی زیرساختها و بازگشت فعالیتهای اقتصادی مثبت ارزیابی شود، این خوشبینی میتواند به تدریج در قیمت سهام منعکس شود، اما برعکس تداوم ابهامها یا انتشار اخبار منفی ممکن است روند بهبود بازار را با مانع مواجه کند.
