تنگه هرمز و رژیم حقوقی

حسن هانی‌زاده، تحلیلگر مسائل بین‌الملل نوشت: تنگه هرمز یکی از گذرگاه‌های مهم دریائی جهان است که بیش از ۲۰ درصد از انرژی بازار‌های جهانی را تامین می‌کند، زیرا دسترسی سیال این تنگه به آب‌های بین‌المللی هزینه نقل و انتقال انرژی فسیلی به بازار‌های جهانی را بسیار کاهش داده است. چندین دهه است که امنیت این تنگه که در آب‌های اقلیمی ایران قرار دارد توسط ایران بدون اینکه آورده مالی و اقتصادی برای ایران داشته باشد تامین می‌شود.

 ایران با هزینه‌کرد‌های نظامی و انسانی بالا بدون چشم‌داشت مادی و اقتصادی توانست امنیت کشتیرانی در خلیج فارس و دریای عمان را در طول چند دهه گذشته تامین کند در حالی که سایر کشور‌های همجوار هیچ هزینه‌ای برای عبور دادن کشتی‌های خود از این گذرگاه پرداخت نکرده‌اند. متاسفانه در طول دهه‌های گذشته ایران یک رژیم حقوقی مناسبی برای برقراری حق‌العبور کشتی‌ها در مقابل تامین امنیت تنگه اعمال نکرد در حالی که ایران می‌توانست از این گذرگاه مهم آبی برای شکستن محاصره‌های اقتصادی آمریکا و اروپا استفاده کند.

حمله وحشیانه مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران بسیاری از قواعد درگیری‌های میدانی و واقعیت‌های سیاسی منطقه و جهان را تغییر داد، زیرا ایران با بستن تنگه هرمز روی کشتی‌های نفتکش کشور‌های تجاوزگر توانست بازهار‌های نفتی را با چالش جدی مواجه کند. در طول جنگ ۴۰ روزه تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران به دلیل منع عبور کشتی‌های نفتکش از تنگه هرمز بازار‌های جهانی با کمبود بیش از ۵۰۰ میلیون بشکه نفت مواجه شده که این امر قیمت نفت را تا ۷۰ درصد افزایش داد.

آمریکا در ابتدا تلاش داشت تا از رهگذر جریان‌سازی‌های رسانه‌ای و دروغ‌پردازی‌های مکرر کنترل قیمت نفت را در دست بگیرد، اما ادامه سیاست‌های ایران در بستن تنگه هرمز تلاش‌های دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا و تیم او را برای کاهش قیمت نفت با ناکامی مواجه ساخت. اکنون که فضای مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام‌آباد به دلیل بدعهدی آمریکا کاملا تیره و تار به نظر می‌رسد، نهاد‌های مربوطه از جمله مجلس شورای اسلامی باید سریعا طرحی در راستای تعیین رژیم حقوقی پایدار برای تنگه هرمز تصویب کند.

 از آنجائی که قوانین بین‌المللی دریانوردی در خصوص مالکیت کشور‌ها بر کانال‌های دست‌ساز و تنگه‌های طبیعی دریا‌ها کاملا روشن است لذا به دلیل قرار گرفتن تنگه هرمز در آب‌های اقلیمی ایران این حق برای جمهوری اسلامی در راستای اعمال حق‌العبور کشتی‌ها تضمین شده است.

 با توجه به اهمیت راهبردی تنگه هرمز چه در حوزه امنیت دریائی و چه درحوزه اقتصادی جمهوری اسلامی تحت هیچ شرایطی نباید از این اهرم بازدارنده استراتژیک چشم پوشی کند. طرح رژیم حقوقی تنگه هرمز باید هرچه سریع‌تر در مجلس شورای اسلامی تصویب و به دولت برای اجرای آن ابلاغ شود تا این گذرگاه حیاتی به عنوان یک منبع پایدار مالی و اقتصادی برای ایران شناخته شود.