حفظ منافع ملی در رقابت سیاسی؟

او که توانست به خوبی از خود در برابر حملات تروریستی دشمن حفاظت کند، در جریان آغاز دور جدید گفت‌و‌گو‌های ایران و آمریکا در پاکستان، در نقش یک دیپلمات ارشد ظاهر شد و ریاست هیات مذاکره کننده را به عهده گرفت. اختیار کردن چنین موضعی از سوی قالیباف، او را آماج حملات سنگین تندرو‌ها قرار داده است. حال سوالی که ایجاد شده این است که آیا قالیباف می‌تواند بی‌توجه به قدرت تندرو‌ها نقش یک وزنه متعادل کننده را ایفا کند یا در برابر فشار چند جانبه تندرو‌ها مجبور به تغییر موضع خواهد شد؟ 

*پایداری‌ها و مذاکره

وقتی همه ایرانی‌ها می‌دانند که آمریکایی‌ها وسط مذاکرات دست به تجاوز زدند، تندرو‌ها با تاکید بر اینکه آمریکایی‌ها قابل اعتماد نیستند چه هدفی را دنبال می‌کنند؟ آیا قصد دارند بر هر تعامل احتمالی خط بطلان بکشند؟ آتش‌بس موقت معنایی جز این ندارد که طرف‌های درگیر متوجه شده‌اند که ادامه جنگ چه هزینه سنگینی دارد و برای همین به شکل کاملا کنترل شده و متمرکز وارد مسیر گفت‌و‌گو شده‌اند. سوال این است که چرا تندرو‌های عموما منسوب به پایداری متوجه نیستند که نمی‌توان جنگ را تا ابد ادامه داد؟ امیرحسین ثابتی که در جریان استیضاح همتی نشان داد نگران درست یا غلط بودن پیش‌بینی‌هایش نیست، در یادداشتی که فارس منتشر کرده نوشته است: «سه‌شنبه شب در تجمع مردم در میدان اختیاریه حاضر شدم و توضیح دادم که اسرائیل این جنگ را نه به قصد تضعیف ایران بلکه با هدف نابودی و ریشه‌کنی ما شروع کرده و تحت هیچ شرایطی نیز از هدفش کوتاه نخواهد آمد». وی سپس ادامه داده است: «سپس گفتم که امروز هم آمریکایی‌ها هدف‌شان از مذاکره، به دست آوردن چیز‌هایی است که در میدان جنگ نتوانستند به دست بیاورند».

*اسفندیار؛ چشم‌ها را ببند!

حالا که قالیباف در حال ایفای نقش موثری در پیگیری مطالبات ایران از آمریکا است، احتمال دارد کم‌کم تیغ تندرو‌ها برای جلوگیری از موفقیت او تیزتر شود. احتمالا قرار گرفتن محمود نبویان به عنوان چهره شناخته شده نزدیک به پایداری‌ها، برای کاستن از قدرت مانور این گروه بوده باشد. با این همه قالیباف باید متوجه زوایایی باشد که مورد هجمه تندرو‌ها قرار خواهد گرفت و این جریان نشان داده که در فشار وارد کردن به نقاط خاص رقبای سیاسی کارکشته است و توجه چندانی به درست یا غلط بودن ادعا‌هایی که مطرح خواهد کرد، ندارد. برای مثال ثابتی در همان یادداشت شهادت رهبر انقلاب را به مذاکره پیوند زده و معتقد است: «گفتند ما بدون مذاکره با آمریکا نمی‌توانیم کشور را اداره کنیم و نتیجه دور بعدی مذاکراتشان نیز نه رفع تحریم و حل مشکل مردم، بلکه شهادت رهبرمان شد». بعید است ثابتی نداند که شهادت رهبر انقلاب در چه فضا و در چه شرایطی شکل گرفت و مذاکره‌ای که از آن حرف می‌زند، با چه مجوز‌هایی انجام شده است، با این حال برای او ثبت نتیجه در ذهن مخاطب اهمیت داشته و منطق و اخلاق نقشی در این میانه ندارند. از این زاویه نقطه ضعف احتمالی قالیباف برای اینکه مورد هجمه جریان تندرو قرار گیرد ممکن است این باشد که تاکنون قالیباف بین یک چهره اصولگرا و یک چهره عملگرای تکنوکرات نوسان کرده است. وحشت تندرو‌ها احتمالا از این است که قالیباف در این مذاکرات در نقش یک عملگرای تکنوکرات ظاهر شود. برای این جریان کوچکترین اهمیتی ندارد که قالیباف در هر حال در عداد چهره‌های اصولگرا قرار می‌گیرد و نزدیکی او به جریان مقابل بیشتر تاکتیکی بوده است. عجیب این است که جریان مخالف، توجه ندارد که کسی در آن موقعیت خطیری که قالیباف قرار گرفته، نمی‌تواند خطی و جریانی رفتار کند. قالیباف باید مواظب باشد که بعید نیست از سوی دوستان دیروز تحت فشاری قرار گیرد که رقیب سیاسی‌اش از آن صرف نظر کرده بود.